จะยกระดับคุณภาพการศึกษาด้านผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักเรียนได้อย่างไร?

       วันที่ 4-5 มิย. ผมไปร่วมประชุมปฏิบัติการวางแผนการนิเทศของ ศน.สพท.นนทบุรี เขต 1 ที่ชลพฤกษ์รีสอร์ท จ.นครนายก  เราได้กำหนดวัตถุประสงค์หลักร่วมกันว่า 
         1.เพื่อยกระดับคุณภาพการศึกษาของโรงเรียนให้สูงขึ้น (เน้นเรื่องผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนนักเรียน กับการอ่อานออกเขียนได้)
          2.เพื่อส่งเสริมโรงเรียนผู้นำการเปลี่ยนแปลงให้สามารถบริหารเพื่อรองรับการกระจายอำนาจได้(6 โรงเรียน)
          3. เพื่อส่งเสริมการดำเนินงาน/โครงการที่เป็นนโยบายและจุดเน้นของ สพฐ.และ สพท.
                    แล้วให้ศึกษานิเทศก์แต่ละคน  แต่ละกลุ่ม(สายนิเทศ) ที่รับผิดชอบประจำโรงเรียน  และดูแลงานโครงการต่างๆ  วางแผนการนิเทศให้บรรลุตามวัตถุประสงค์หลักทั้ง 3 ข้อ นี้
                     ที่ประชุมให้ผมเสนอแนะแนวทางการยกระดับคุณภาพการศึกษาของโรงเรียนในเรื่องผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักเรียนในโรงเรียนที่มีผลการสอบ NT ตกต่ำ  ผมก็เสนอไปว่า  ให้โรงเรียนที่ประสบปัญหาประชุมร่วมกันทั้งโรงเรียน แล้ววิเคราะห์ตามประเด็นต่อไปนี้
                     1.ปัญหา (ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนตกต่ำ)
                      2.ข้อมูลบ่งชี้ว่าเป็นปัญหา (โดย ให้ระบุข้อมูลที่ยืนยันว่าเป็นปัญหาทั้งภาพกว้างและภาพลึก  รวมทั้งผลกระทบที่ทำให้เกิดความวิกฤติศรัทธา ที่ต้องรีบแก้ไขเร่งด่วน)                     
                      3.สาเหตุของปัญหา (ระบุให้ตรง  มีกติกาว่า ให้แต่ละคนมองที่ตนเองก่อน  ห้ามโทษคนอื่น โดยมองสาเหตุที่แท้จริงที่ทำให้เกิดปัญหานี้  เพราะถ้าระบุสาเหตุสำคัญได้ และแก้ที่สาเหตุได้ปัญหาก็จะคลี่คลายลง  ตามหลักอิทัปปตยตาของพระพุทธเจ้านั่นเอง)
                       4.แนวทางในการแก้ปัญหา (ให้พยายามคิดให้แยบยล ว่าเป็นวิธีการที่ดีที่สุดที่จะแก้สาเหตุของปัญหาได้  มีกติกาอีกว่า วิธีการที่ดีที่สุดนี้ต้องคิดเพื่อจะปฏิบัติเอง  ไม่ใช่คิดเพื่อผลักภาระให้คนอื่นทำ )
                        5.โครงการหรืองาน (โดยสถานศึกษาอาจกำหนดกิจกรรมตามข้อ 3 ให้เป็นโครงการหรืองานประจำของโรงเรียน  กำหนดปฏิทินปฏิบัติการที่ครบวงจร  กำหนดผู้รับผิดขอบ)
                        เงื่อนไขความสำเร็จของแนวดำเนินการนี้คือ
                       1.ศน.ที่รับผิดชอบโรงเรียนนี้ต้องประเมินสภาพของโรงเรียนและของตนเองให้ได้ก่อนว่า  มีข้อมูลบ่งชี้ชัดเจน  ถ้าตนเองสามารถนำประชุมเชิงปฏิบัติการได้ ก็ดำเนินการได้ทันที  แต่ถ้าเกินศักยภาพของตนเอง  อาจเชิญ ผอ.สพท. หรือรอง ผอ.สพท. และหรือ ศน.อาวุโส หรือผู้บริหารโรงเรียนที่เป็นประธานเครือข่าย มาเป็นประธานดำเนินการ
                        2.ต้องสร้างความเข้าใจกับโรงเรียนว่า เรามาเพื่อมาช่วยกันแก้ปัญหา(ซึ่งมีข้อมูลบ่งชี้ชัดเจน) ไม่ต้องการมาเพื่อจับผิดกัน  ขอให้ทุกคนสบายใจ  มาช่วยกันคิด ช่วยกันวางแผนเพื่อให้นักเรียนของเรามีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนสูงขึ้น  หากมีปัญหาภายในใดใดขอให้หยุดไว้ก่อน  เรามาพูดเรื่องแก้ปัญหานี้กันเท่านั้น
                         3.ศน.ต้องคิดหาตัวช่วยในแนวทางแก้ปัญหาแก่โรงเรียนไว้ก่อน เมื่อโรงเรียนเกิดอุดตันทางความคิด  ก็จะได้เสนอทางเลือกที่เป็นตัวช่วยให้(แต่ไม่ใช่เสนอก่อน) เช่น การประสานครูต้นแบบที่เก่งเรื่องนี้ หรือองค์กร บุคคลภายนอกมาช่วยเรื่องนี้ เป็นต้น
                       4.ต้องมีปฏิทินการดำเนินการตามแผน  มีการติดตามรับฟังการรายงานผล/แลกเปลี่ยนเรียนรู้กันเป็นระยะๆ ไม่ปล่อยให้ทำอย่างโดดเดี่ยว เพื่อแก้ปัญหาก่อนจะสายเกินแก้และแสวงหาเทคนิคการปฏิบัติให้ดียิ่งขึ้น เมื่อสิ้นปีก็มีการสรุปประเมินผลและวางแผนปรับปรุงพัฒนาอย่างต่อเนื่อง
                      5.สพท.ต้องใช้การบริหารงานบุคคลเป็นเครื่องมือในการช่วยส่งเสริมเรื่องนี้อย่างจริงจัง เช่น ถ้าโรงเรียนใดสามารถพัฒนาผลสัมฤทธิ์ตามแผนได้ตามเป้าหมายที่กำหนดก็ต้องมีการให้รางวัลตอบแทนตามความเหมาะสม  ถ้าทำไม่ได้ หรือไม่เอาจริงก็ต้องพิจารณาทางด้านลบ เช่น ย้าย มีผลต่อโบนัส ขั้นเงินเดือน เป็นต้น รวมทั้งสนับสนุนด้านงบประมาณ และด้านอื่นๆตามความเหมาะสม
                     ผมเห็นว่า  แนวทางเดียวกันนี้สามารถนำไปใช้แก้ปัญหาหรือพัฒนาในเรื่องอื่นๆได้อีก
    

[นายสวัสดิ์ พุ่มพวง]

อืมมมม…เรื่องนี้ต้องตีเส้นตรงให้โรงเรียนขนาดนี้เลยหรือครับ…การเกิดขึ้นของปัญหาและสาเหตุมันเรียงกันเป็นเส้นตรงขนาดนั้นเลยหรือครับ…ไม่คิดว่าเรากำลังเอาไม้บรรทัดเล็กกล้าไปวัดไข่ทองคำอยู่หรือครับท่าน…

…น่าเห็นใจผู้ที่อยู่ในวงการศึกษานะครับ…ท่านทำงานหนักเพื่อพัฒนาการศึกษาของชาติให้ดีขึ้น…แต่เป็นความพยายามท่ามกลางความมืดนะครับ…ผมเห็นใจท่านจริง ๆ…แสงสว่างหนะมีอยู่เต็มเลยครับ…แต่ดูเหมือนว่า…ความมืดจะได้รับเลือกไปเป็นเครื่องนำทางนะครับ…

…ครูคือแสงสว่างครับ…คนที่พยายามคิดแทนครูที่เรียกตัวเองว่า…“ผู้บริหารการศึกษา” “ศึกษานิเทศ” คือความ “มืดบอด” ครับท่าน…

[ครูอ้อย แซ่เฮ]

สวัสดีค่ะท่าน ศ.น...ธเนศ ขำเกิด

• เรามองคนละมุม  และมีปัญหาคนละอย่าง  ตลอดจนการแก้ปัญาก็ไม่เหมือนกัน  การดำเนินการแก้ปัญหานั้น  ครู..เป็นผู้ปฏิบัตการที่ใกล้ตัวนักเรียนที่สุด
• ครูอ้อยไม่สนใจว่า...การเขียนความคิดเห็นจะย้อนกลับมาหาครูอ้อยแต่อย่งใด  ...แต่ขอเรียนให้ทราบว่า..เราแก้ปัญหาไม่ตรงจุด...ปล่อยให้ครูได้ปฏิบัติการสอนอย่างเต็มที่ 
• ครูทุกคนยินดี  พร้อมใจที่จะทำงานหนัก  แต่ขอความสบายใจ  อย่า..ยัดเยียดงานอื่นๆที่ไม่ใช่เรื่องครูที่จะต้องทำ..
• การกระจายอำนาจเป็นเรื่องที่ดี  แต่ครูมีภารกิจหนักแล้ว...ผู้บริหาร...ไม่ได้สอน..ศึกานิเทศก์ก็ไม่ได้สอน..ควระรับเรื่องนี้ไปทำ.ทำ.ทำให้มากกว่านี้
• ที่โรงเรียนก็มีการกระจายอำนาจด้วย...มีมาก่อนเรื่องที่จะฮิตด้วย  
• ครูอ้อยเห็นใจ ศน.ที่ต้องเข้ามาช่วยเหลือ..อยากให้เข้ามาอย่างจริงจังและเป็นรูปธรรม  เข้ามาให้ครูมีความรู้สึกว่า..มีคนมาแบกภาระไปด้วยกัน  ไม่ใช่ทำงานแค่ใบสั่ง
• ทั้งหมดเป็นเพียงควมคิดเห็นจากครู..ครูอ้อยคนเดียว...หน่วยอื่นไม่เกี่ยวข้อง

ขอบคุณค่ะท่าน 

[ธเนศ ขำเกิด]

   ดีครับที่ช่วยกันสะท้อนมุมมอง  เพื่อจะได้วิเคราะห์ให้ละเอียด รอบคอบมากขึ้น
    ผมลืมบอกบริบทของโรงเรียนที่ต้องเข้าไปช่วยอย่างจริงจังว่า เป็นโรงเรียนอยู่ในขั้น ไอซียู. ซึ่งมีไม่กี่โรงเรียน  โดยเขาก็เหลือบ่ากว่าแรง และมีปัญหาภายในมาก  จึงเสนอให้มาช่วยกันคิดร่วมกันทำ  ถ้าที่ประชุมตกลงอย่างไรเราก็จะทำอย่างนั้น  เป็นการรับรู้ปัญหาร่วมกันตลอดแนว  บางทีเพื่อให้บรรลุเป้าหมายก็ต้องมีมาตรการที่ชัดเจนบ้าง  แต่เผอิญผมใช้คำพูดค่อนข้างดุเดือดไปหน่อย  จึงอาจรู้สึกว่าขาดทักษะเชิงมนุษย์ไปหน่อย
     โรงเรียนทั่วๆไปเราคงไม่เข้าไปก้าวก่ายร่วมจัดการอย่างนี้หรอก 
      ตอนนี้พวกเราก็รู้สึกวุ่นวายใจเหมือนๆกันที่มีนโยบายเข้ามามากมาย  คนอยู่กลางๆ กับผู้ปฏิบัติจึงรู้สึกหนักหน่วงมาก 
       บางทีก็นึกถึงคำพูดผู้ใหญ่ท่านหนึ่งที่ว่า “มังกรต่างถิ่นหรือจะสู้งูดินได้”

[หญ้าบัว]

เรียนท่าน ศ.น.ธเนศ ขำเกิด

   ขอเพิ่มเงื่อนไขความสำเร็จ  ข้อที่ 6 หน่อยนะค่ะ......
ข้อ 6.สำหรับโรงเรียนที่อยู่ในขั้น  ไอซียู  ซึ่งมีไม่กี่โรง ถ้า ใช้เงื่อนไขทุกข้อไม่สำเร็จ.....ก็ส่ง ศ.น.ที่เก่งๆลงไปช่วยสอนสักหนึ่งปี...สองปี....คาดว่าผลสัมฤทธิ์..จะสูงขึ้นน่ะค่ะ
    ..คิดเล่นๆ..ตามประสาครูบ้านนอกค่ะ...
ขอบคุณค่ะ...