การสังเกต...เป็นพื้นฐานของนักวิจัย ดังนั้นการที่จะเป็นนักวิจัยที่ดีได้นั้นต้องเป็นคนช่างสังเกต
หลายคนบอกว่า... ผมเป็นคนไม่ช่างสังเกต จึงทำให้ผมต้องกลับมานั่งทบทวนดตนเองอย่างพินิจพิเคราะห์ว่ามันเป็นเช่นนั้นจริงหรือ...ผมชักไม่แน่ใจว่า...เอที่ผ่านมาเราก็ดูอยู่เหมือนกันนะแต่ทำไมถึงเป็นเช่นนั้น ก็เลยย้อนกลับมาดูซิครับว่าจริงๆ แล้วคำว่า สังเกต ( Observation ) มันมีนิยามว่าอย่างไรกันแน่

 

และแล้วก็พบกับคำว่า "สังเกต" คือกระบวนการเฝ้าดูสิ่งที่เกิดขึ้นหรือปรากฏขึ้นอย่างเอาใจใส่และกำหนดไว้อย่างมีระเบียบวิธีเพื่อวิเคระห์หรือหาความสัมพันธ์ของสิ่งที่เกิดขึ้นนั้นกับสิ่งอื่น"

นั่นเป็นนิยามหรือความหมายของคำว่าสังเกต แต่เมื่อถามว่าเมื่อสังเกตแล้วจะเกิดอะไรขึ้น มีประโยชน์อย่างไรกับเราบ้าง ทำให้ผมได้กลับมาย้อนคูตัวเองว่าในฐานะที่เราเป็นนักศึกษานั้นการสังเกตน่าจะเสริมสร้างกระบวนการเรียนของเราได่อย่างดี ไม่ว่าจะเป็น

1. กระบวนการสังเกตจะช่วยให้การทำวิทยานิพนธ์บรรลุจุดมุ่งหมายที่วางไว้

2. การสังเกตเป็นวิธีการที่สามารถวางแผนเตรียมการสังเกตการณ์ได้อย่างเป็นระบบ

3. การสังเกตนับเป็นการจดบันทึกเรื่องราวอย่างมีระเบียบ ซึ่งอาจนำไปพิสูจน์ข้อสมมติฐานต่างๆ ได้

4. การสังเกตสามารถตรวจ ควบคุมความถูกต้องและความเชื่อถือได้ <p>ครั้นหลังจากที่ผมได้มีการทบทวนเกี่ยวกับกระบวนการสังเกตแล้วจึงพบว่าตนเองยังมีข้อบกพร่องเหมือนกับที่คนอื่นเขามองจริง เพราะที่ผ่านมาเราอาจจะมองอะไรที่เป็นภาพที่เป็นบวกเสมอจึงไม่เกิดการสังเกตอย่างมีข้อสงสัย หรือข้อคำถาม จึงทำให้กระบวนการคิดของเราบกพร่องไปด้วย ดังนั้นการที่จะแก้ไขปัญหาในเรื่องของการสังเกตให้มีประสิทธิภาพนั้น ผมคิดว่าอาจจะต้องเป็นคนที่สังเกตแบบมีส่วนร่วม กล่าวคือ เมื่อสังเกตและเห็นเป็นเช่นนั้นเราต้องหาเหตุผลว่ามันเกิดขึ้นมาอย่างนั้นได้อย่างไร อาจจะต้องใช้วิธีการถาม หรือวิธีการอื่นๆ ที่มีความเหมาะสมในบริบทนั้นๆ ตามแต่เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นด้วยครับ</p><p>หรือท่านคิดเห็นเป็นอย่างไร โปรดชี้แนะด้วยครับ</p><p>ขอบคุณครับ</p>

อุทัย อันพิมพ์

</font><p>14 เมษายน 2550</p>