งานเขียนส่งอาจารย์ชิ้นสั้นๆเกี่ยวกับการอ่านปรัชญาการเมืองแบบสเตราส์
 เมื่อรู้จักระเบียบวิธีนี้ในครั้งแรก

ก่อนอื่นผมขอจัดระเบียบความคิดจากวิธีอ่านแบบสเตราส์เสียก่อน ก่อนที่ผมจะเขียนต่อไปว่าเมื่อผมได้ลองใช้จริงแล้วรู้สึกอย่างไร ระเบียบวิธีการอ่านแบบนี้(เท่าที่อาจารย์บอก)มี ๕ ข้อ และผมก็จะแสดงข้อคิดเห็นเป็นข้อๆดังนี้

 

๑.      the author is superior to readers.

แน่นอนว่าผู้เขียนย่อมอยู่ในสภาวะที่เหนือกว่าผม ไม่ว่าจะด้วยสติปัญญา, ประสปการณ์ ฯลฯ ข้อนี้ผมเถียงอะไรไม่ได้ และแน่นอนข้อนี้เป็นความจำเป็นอย่างหนึ่งที่นักศึกษาปรัชญาควรตระหนัก เอาเข้าจริงแล้ว การเรียนการสอนปัจจุบัน(เท่าที่ผมประสป และเป็น)ดูจะทิ้งสิ่งนี้ไปมากพอควร แน่นอนว่าการอ่านงานปรัชญาเป็นความสนุกสนานอย่างหนึ่ง เพราะมันทำให้ผมสนุกที่ได้คิดมากขึ้น และสนุกยิ่งกว่าถ้าผมเถียงได้ แต่เอาเข้าจริงแล้วผมก็ลืมไปสนิทว่าผมเป็นใคร

 

๒.    the author doesn’t make mistake.

สืบจากข้อแรกการที่ผมไม่รู้ตัวว่าผมเป็นใครมันทำให้ผมสูญเสียโอกาสที่จะเชื่อ ความสำคัญของสิ่งที่ผมทำหายไปนี้นั้น มันทำให้ผมไม่มีสติที่จะจำ เพราะผมจะเหลือเพียงสติที่จะเถียง และบ่อนทำลาย เสียมากกว่าที่จะเปิดใจรับรู้ข้อคิดที่ผู้เขียนต้องการเสนอ(หรือไม่เสนอ) ความยโสโอหังแบบนี้นั้นเป็นสิ่งที่จริงๆแล้วนักศึกษาปรัชญาเช่นผมไม่ควรปล่อยให้มีเกิดขึ้น

 

๓.    the author write with different meaning.

สืบเนื่องกัน การที่ผมอยากรู้และอยากเถียงในเวลาเดียวกันมันย่อมส่งผมต่อความเร็วในการอ่านของผม ผมมักไม่สนใจว่าคำศัพท์มีความหมายโดยนัยเช่นไร คิดเพียงมีความหมายเชิงบวกหรือลบ และสิ่งที่ผมตั้งใจที่จะเถียงจึงเป็นเพียงความหมายที่ถูกฉาบเคลือบ และตกหล่นในการรับรู้ความหมายอื่นที่ปรากฏหรือไม่ปรากฏไป ซึ่งทำให้ผมที่อยากจะเป็นนักศึกษาปรัชญาที่ดี อยากเรียนรู้ให้มากที่สุด กลับต้องพลาดหลายสิ่งหลายอย่างไป

 

๔.    Philosophical texts are not for everyone.

เรื่องนี้อาจเป็นเรื่องที่ไม่ได้กระทบกับการอ่านของผมโดยตรง แต่กระทบกับจารีตทางความคิดในระบบที่เป็นที่นิยม(ซึ่งผมก็นิยมตามไป) หรือก็คือความคิดเรื่องความเสมอภาค แน่นอนในโลกแบบเสรีนิยม(ที่โฆษณากันว่าเป็นนี้) มนุษย์ควรจะเท่าเทียมกัน แต่ก็รู้ๆกันอยู่ว่ามันไม่มีทางเป็นจริง และมนุษย์ในปัจจุบันพยายามปฏิเสธความจริงข้อนี้ แน่นอนความเท่าเทียม(และไม่เท่าเทียม)กันนั้นผมเองก็ไม่สามารถบอกได้ว่าเป็นธรรมชาติหรือไม่ แต่ที่ผมรู้คือมนุษย์(กลุ่มที่ผมคลุกคลีด้วย)พยายามที่จะปฏิเสธมัน และด้วยการนี้การอ่านแบบนี้อาจทำให้ผม(และ/หรือมนุษย์คนอื่นๆ)ตระหนักบางอย่างได้ว่า ไม่ว่ามนุษย์สมควรจะเท่าเทียมกันหรือไม่ หรือธรรมชาติสร้างให้มนุษย์เป็นอย่างไร ไม่ว่าความจริงเป็นอย่างไรมนุษย์ต้องดำรงอยู่กับความไม่เท่าเทียมกัน

 

๕.    the reader’s target is to understand the text as the author’s understand.

แน่นอนผมต้องถามตัวเองเสียแล้วว่าทุกวันนี้ผมได้อะไรจากงานเขียนอย่างที่ผมควรจะได้หรือไม่ หากพูดให้สุดขั้วมันคุ้มกับการที่ต้องลงทุนกับมันหรือไม่ การที่ผมยโสจองหองเกินไปมันตอบแทนมันสมองของผมมาเท่าใดนั้นมันไม่สำคัญไปกว่า สิ่งที่ผมได้รับตอบแทนมามันสมควรจะเป็นเพียงใดและผมคงต้องกลับมารู้สึกตัวอีกครั้งว่าผมอยากรู้อะไร ไม่ใช่คิดแต่อยากเป็นอะไร                <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-indent: 36pt; text-align: justify" class="MsoNormal">สิ่งที่ผมสาธยายออกมาทั้งหมดนั้นเป็นเพียงเบื้องแรกที่ผมได้รับรู้ถึงการมีอยู่ของระเบียบวิธีการอ่านแบบสเตราส์เท่านั้น และแน่นอนเมื่อผมได้สัมผัสกับมันโดยตรงย่อมต้องทำให้ความรู้สึกของผมเปลี่ยนไป และก็เป็นไปใน ๒ ทาง </p> ทางแรก <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">                ผมไม่สามารถพูดได้เต็มปากว่าผมรู้จักระเบียบวิธีอ่านแบบสเตราส์มากเพียงพอที่จะวิจารณ์ ผมขอยกเอาข้อความของ อ.สมบัติ จันทรวงศ์ มาสักส่วนหนึ่ง ซึ่งผมคิดว่ามันเป็นการสรุปเอาวิธีศึกษาแบบสเตราส์เอาไว้ ดังนี้</p>“…นั่นคือ “ปรัชญา” เมื่อนำมาอยู่กับ “การเมือง” ในคำว่า “ปรัชญาการเมือง” นั้น บ่งบอกถึงการศึกษาซึ่งมีทั้งด้านความลึกล้ำ คือการเจาะลึกให้ถึงรากถึงโคน และความกว้างขวางของขอบเขตการศึกษา…เพราะปรัชญาการเมืองเกี่ยวข้องด้วยเรื่องการเมืองในลักษณะที่มุ่งหวังจะให้มีความหมายต่อชีวิตทางการเมือง เนื้อหาของปรัชญาการเมืองคือเป้าหมายอันสูงสุดของกิจกรรมทางการเมือง…”[1] <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-indent: 20pt; text-align: justify" class="MsoNormal">สิ่งที่ อ. สมบัติกล่าวถึงนี้ ผมพอจะแยกออกมาได้ว่าระเบียบวิธีแบบสเตราส์นั้น</p><p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt 38pt; text-indent: -18pt; text-align: justify; tab-stops: list 38.0pt" class="MsoNormal">๑.      ศึกษาอย่างลึกล้ำ ถึงรากถึงโคน</p><p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt 38pt; text-indent: -18pt; text-align: justify; tab-stops: list 38.0pt" class="MsoNormal">๒.    ศึกษาอย่างกว้างขวาง พยายามให้ได้อย่างผู้รอบรู้</p><p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt 38pt; text-indent: -18pt; text-align: justify; tab-stops: list 38.0pt" class="MsoNormal">๓.    ศึกษาเพื่อบรรลุเป้าหมายต่อความเข้าใจในกิจกรรมทางการเมือง</p>  <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-indent: 20pt; text-align: justify" class="MsoNormal">ผมคิดว่าข้อคิดนี้น่าสนใจมาก และเป็นสิ่งที่ผมคิดว่านักศึกษาปรัชญาการเมืองสมควรต้องทำ แต่ผมเองก็มีข้อสงสัยอยู่บางประการดังนี้</p><p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt 40pt; text-indent: -20pt; text-align: justify; tab-stops: list 40.0pt" class="MsoNormal">๑.     การศึกษาอย่างถึงรากถึงโคนนั้น ผมไม่สามารถแน่ใจว่า “ราก” และ “โคน” นั้นคือ “ราก และ โคน” ที่แท้จริงที่ผู้เขียนตั้งใจไว้หรือไม่ เอาเข้าจริง มันไม่มีหลักประกันว่าเมื่อเราดื่มด่ำกับการขุดค้นที่ลึกซึ้งเช่นนี้ เราจะไม่ได้หลงทางไปสู่ “รากฝอย” แทนที่เราจะไปสู่ “ รากแก้ว” กระนั้นหากแม้นเราเข้าสู่รากแก้วได้แล้วอย่างที่เราเข้าใจ แต่ผมก็คิดว่าเราแน่ใจได้อย่างไรว่าไม่ลืม “ดิน, น้ำ, แร่ธาตุ, ปัจจัยแวดล้อมอื่นๆที่ทำให้ต้นไม้ต้นนี้ตั้งตรงอยู่ได้ ฉันใดฉันนั้นผมเชื่อว่ามนุษย์มีความ “ประทับแรก(first impression)” ที่ทำให้สภาวะการรับรู้ของเราถูกบิดเบือนไปได้จากความจริงแท้ และมนุษย์ไม่สามารถแน่ใจได้อย่างสัมบูรณ์เลยว่าความประทับแรกนั้นจะนำพาสมรรถนะทางความคิดไปในทางที่สมบูรณ์</p><p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt 40pt; text-indent: -20pt; text-align: justify; tab-stops: list 40.0pt" class="MsoNormal">๒.   การศึกษาที่กว้างขวาง เพื่อเข้าใจสิ่งหนึ่งสิ่งใดอย่างลึกซึ้งนั้นแน่นอนเป็นสิ่งที่สมควรมี และสมควรเป็นสำหรับนักศึกษาปรัชญาการเมือง แต่ลักษณะอย่างนี้ผมกลับรู้สึกลักลั่นในตัวเอง ผมมองว่าเราทำตัว ๒ แบบที่แตกต่างกันอย่างแปลกๆในเวลาเดียวกัน ทางแรกเราเหมือนเซลล์ชิ้นหนึ่งของต้นไม้ที่บังเกิดมีความคิดในตัวเองว่าอยากเข้าใจการดำรงอยู่ของตนเองและเซลล์อื่นๆรายรอบ เราจึงมองออกจากต้นไม้เพื่อสำรวจสภาวะรอบตัวเพื่อหาคำตอบให้ตนเองแต่อีกทาง เราก็ทำตัวเหมือนตัวบีเวอร์ขี้สงสัยที่วันดีคืนดีอยากรู้ว่าต้นไม้ที่ตนกัดไปทำรังนั้นมีรากลึกเพียงใด เราจึงไปที่โคนต้นไม้ที่ฝังอยู่ได้ดิน แล้วพิจารณาว่าต้นไม้ที่พึ่งกัดไปยืนต้นอยู่ได้ด้วยรากชุดใดกันแน่</p><p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt 40pt; text-indent: -20pt; text-align: justify; tab-stops: list 40.0pt" class="MsoNormal">๓.    เป้าหมายคือความเข้าใจในกิจกรรมทางการเมือง หรือก็คือการเข้าใจปรัชญาการเมือง นั่นคือสิ่งที่เราต้องแสวงหา แต่ปัญหาคือกิจกรรมทางการเมืองมีรากฐานทางปรัชญาจริงหรือ? มีสักกิจกรรมทางการเมืองใดไหมที่ไม่มีฐานทางปรัชญาการเมือง? การตึค่าแบบนี้ผมเข้าใจว่าเป็นการตีค่าว่ากิจกรรมทางการเมืองคือความจริงที่ปรากฏขึ้นของความคิดทางการเมืองที่มีแฝงอยู่จริงในสังคม กิจกรรมทางการเมืองจึงเป็นภาพสะท้อนของกระบวนความคิดของสังคม ในทางหนึ่งผมคิดว่ามันถูก แต่ในอีกทางผมก็สงสัยว่าทุกคนมี “เหตุผล (λογός-logos)” ซึ่งเป็นฐานของปรัชญาการเมืองกันทุกคนหรือเปล่า ผมไม่สามารถแน่ใจได้ว่าทุกกิจกรรมทางการเมืองถูกตัดสินให้กระทำหรือไม่กระทำด้วยเหตุผล กิจกรรมทางการเมืองมากมายที่เกิดขึ้นจาก “ความเชื่อ(μηθο-mytho)” เป้าหมายที่ระเบียบวิธีนี้ต้องการสำหรับผมจึงดูขมุกขมัวอยู่พอสมควร</p>  <p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">อีกทาง</p><p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">                ผมเชื่ออย่างหนึ่งว่างานทางปรัชญาทุกชิ้นก็ไม่ต่างไปจากงานทางศิลปะอื่นๆที่มีขึ้นได้ก็ต้วยอิทธิพลจากสภาวะแวดล้อม ผมเชื่อว่าต้นไม้ใหญ่ขึ้นในป่าดงดิบได้เพราะมันขึ้นอยู่ในสภาวะแห่งป่า ไม่ใช่ว่าป่าเป็นป่าได้ด้วยต้นไม้เพียงต้นหนึ่ง หรือก็คือผมเชื่อว่ามันมีสิ่งที่เป็น “รูปแบบหลัก(theme)” ที่ซึ่งหนังสือทางปรัชญาเล่มหนึ่งดำรงอยู่ ไม่ใช่หนังสือปรัชญาเล่มหนึ่งดำรงอยู่จึงมีรูปแบบหลัก</p><p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">                ผมไม่แน่ใจว่าความคิดแบบนี้ของผมมันไปในทางเดียวกับระเบียบวิธีแบบสเตราส์หรือไม่ แต่ผมรู้ว่าด้วยพื้นฐานทางความคิดแบบนี้ของผมมันทำให้ผมอ่านหนังสือเร็ว และโดยก่อนที่ผมจะอ่านหนังสือสักเล่มผมจำเป็นต้องรู้ว่า “ใคร, อะไร, ที่ไหน, อย่างไร, แบบใด, เพราะอะไร หรือเพื่ออะไร” ที่ผู้เขียนได้รับแรงบันดาลใจให้สร้างสรรค์งานทางปรัชญาสักชิ้นขึ้นมา ผมอ่านหนังสือภายใต้รูปแบบหลักบางอย่างที่ผมเองก็ยอมรับว่าไม่แน่ใจว่ามันคือความจริงที่ผู้เขียนต้องการสื่อหรือไม่ และสิ่งที่ผมได้ผมก็ไม่แน่ใจว่ามันคือความจริงอะไรกันแน่ ผมมีสิ่งที่หายไปแต่ผมก็มีสิ่งที่ได้มา แต่ที่สำคัญกว่าผมคิดว่าผมได้ข้อสรุปเพิ่มเติมบางอย่างที่อาจจะไม่ได้เกิดจากความจริงของผู้เขียนแต่ผมก็ได้ความจริงบางอย่างที่ผู้เขียนเองก็อาจไม่ได้คิดถึง ซึ่งผมเองก็ไม่ได้เก่งไปกว่าผู้เขียน แต่ในความไม่เก่งกว่าผู้เขียนของผม ผมก็คิดว่ามันก็มีอะไรน่าสนใจอยู่(เพราะถ้าไม่น่าสนใจผมคงไม่สนใจ)</p><p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">                เอาให้ง่ายที่สุดผมสนใจในการศึกษา ซึ่งระเบียบวิธีในการศึกษาเป็นระบบหนึ่งที่ผมก็ควรจะศึกษา และเพื่อการศึกษาจะสำเร็จอย่างที่ผมต้องการ ผมเองก็มีวิธีการศึกษาที่เป็นระบบบางอย่าง ซึ่งแน่นอนว่าระบบทั้ง ๒ อาจไปด้วยกัน หรือไม่ไปด้วยกันกับระเบียบวิธีศึกษาแบบสเตราส์ ผมอาจจะชอบการศึกษาแบบฉาบฉวยมากกว่าความลึกล้ำในทางหนึ่งมันก็เป็นการศึกษาที่อยากรู้ให้มากๆ แต่ในอีกทางสิ่งที่ผมศึกษาอาจไม่ได้เป็นไปอย่างที่การศึกษาที่ดีควรจะเป็นเลยก็ได้ และนี่เป็นความลักลั่นของการศึกษาซึ่งอาจเกิดกับผมเพียงคนเดียวหรือกับคนอื่นด้วยก็ได้</p><p style="text-justify: inter-cluster; margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">                อาร์. แอล. เนทเทิลชิฟ ทิ้งท้ายไว้ในชั้นเรียงเรื่อง “การศึกษาในรีพับบลิคของพลาโต้” ในทศวรรษ 1880 ว่า</p><div> “…ปรัชญาคือศิลปะทางภาษาของความจริงที่ช่วงชีวิตสั้นๆของมนุษย์คนหนึ่งจะได้ศึกษา มีเพียงนิรันดร์กาลที่สามารถแปลความความจริงนั้นได้ทั้งหมด แต่กระนั้นการที่จะเข้าใจมันคือทางที่เข้าใกล้ความจริงได้ดีที่สุด และการเรียนรู้(study)คือการศึกษา(education)ที่สมควรและดีที่สุด”[2]                </div><div>                นี่เป็นประโยคที่ผมชื่นชอบ และการที่ผมชอบมันก็คงบอกความเป็นผมได้บางอย่าง ที่ผมเองก็ยังต้องศึกษาว่าสิ่งที่มันบอกถึงความเป็นตัวตนที่แท้จริงของผมออกมาได้นั้น เพราะอะไร และทำไมสิ่งที่เหลือดำรงอยู่อาจมีเพียงความไม่แน่ใจ ก็เหมือนกับงานชิ้นนี้ที่เขียนขึ้นอย่างไม่แน่ใจว่าผมจะเข้าใจระเบียบวิธีแบบสเตราส์ได้ ถ่องแท้ และ/หรือ อย่างถ่องแท้ หรือไม่ แต่สุดท้ายมันก็ต้องถูกเขียนออกมา ด้วยความไม่รู้ และไม่แน่ใจของผมอยู่ดีนั่นเอง    </div><div align="center">++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++</div><div>
</div><div><hr width="33%" size="1"></div><div> [1] Leo Strauss, What is Political Philosophy, p. 10 อ้างในสมบัติ จันทรวงศ์, ปรัชญาการเมืองบทวิเคราะห์โสเครตีส. น. ๕ </div><div>

[2] Richard Lewis Nettleship, The Theory of Education in Plato’s Republic, Spencer Leeson(ed.), p. 155.

</div>