การสะท้อนกลับ ของปัจเจกบุคคล ต่อผลกระทบที่เกิดขึ้นจากนโยบายขององค์กรในชุมชนที่เกิดจากฐานคิด หรือวิคิดของคนบางกลุ่ม ทำให้เกิดวิกฤติขึ้นกับปัจเจกชน หรือเป็นเส้นทางหนึ่งของการสร้างความรู้ใหม่ขึ้นมาหรือไม่ และจะมีใครมองเห็นหรือนำไปใช้ประโยชน์ได้หรือเปล่า

                  ช่วงฝึกอบรมเกษตรกรเพื่อพัฒนาความคิด   วิธีคิด  สู่การพึ่งตนเอง  เพื่อจะอยู่ในท้องถิ่นอีสานบ้านเกิดของตัวเองให้ดี  จะทำอย่างไรบ้าง  ช่วงวันที่  28 - 31  กุมภาพันธ์  2550  ที่สวนป่าครูบาสุทธินันท์  ในจำนวนเกษตรกรกว่า  50  ชีวิตที่มาร่วมเรียนรู้แลกเปลี่ยน   เราได้เจอ  "คนจริง"  แม่หนูพรวน เกษตรกรตัวจริงจากบ้านเม็กดำที่ยึดอาชีพเกษตรกรรม เป็นเพื่อนคู่กายตลอตมา                

                  ก่อนหน้านี้ผมไม่ค่อยสนใจคำว่า "ปัญหามา  ปัญญาเกิด " เท่าใดนัก แต่กรณีของแม่ หนูพรวน  ทำให้พยายามที่จะถอดรหัส"ของเส้นทาง  การเกิดความรู้จากปัญหาหรือวิฤตที่เกิดขึ้น   ใครจะรู้ว่าผู้หญิงตัวเล็กๆ  จะเจอมรสุม  ปัญหาชีวิตที่ถาถมเข้ามาใส่อย่างต่อเนื่อง  การหย่าร้าง  ถูกญาติทำร้ายร่างกายลูกชายผูกคอตาย   การถูกกดดันทางสังคม  การทำให้เป็นคนไม่ยอมรับสังคม          

               ในวิกฤตก็มีโอกาสที่มีอยู่ในคุณค่าของ  "แม่หนูพรวน"  ที่เป็นคนที่มีบุญเกิดไม่ใช่บุญสอน   บุญสอน  หมายถึง  ถึงแม้จะบอก  ทำ  อย่างไรก็ทำไม่ได้     ส่วนบุญเกิดจะทำได้ทุกอย่างเพราะเกิดจากตัวเอง  แม่หนูพรวนเป็นคนที่บุญเกิด 

 เกิดจากอะไร    

  • เกิดพลังในตัว จากการสูญเสีย ลูกชาย 
  • เกิดพลังในตัวจากการถูกเอาเปรียบทางสังคม
  • เกิดพลังจากการถูกทำให้เป็นคนชายขอบของชุม
  • ทำทุกอย่างที่จะต่อต้านองค์กร ที่เข้าใจว่าทำให้ลูกชายของเขาต้องตาย
  • ทำทุกอย่างที่จะพึ่งตัวเอง  ใด้ขอให้ได้กินได้ใช้ไม่กลัวขาดทุน
  • ทำทุกอย่างเพื่อที่จะไม่ให้ลูกสาวที่เหลือคนเดียวต้องลำบากเหมือนแม่

         การกันตัวเองออกมาจากสังคม  จากโรงเรียนอย่างเด็ดขาดและเด็ดเดี่ยวไม่ยอมเดินเข้าโรงเรียนไม่ยอมให้ครูและนักเรียนเข้ามาในที่ของตัวเอง  ทั้ง ๆ  ที่อยู่ติดโรงเรียน          เป็นการ  "หยุด"  เพื่อดูตัวเอง  ศึกษาตัวเอง  ค้นหาตัวเอง  ตรวจสอบตัวเอง           สร้างจินตนาการของตัวเอง  และลูกสาวเพื่อที่จะก้าวไปข้างหน้าอย่างมั่นคง  ตามความคิดขอตัวเอง           เป็นการ"ถอยหลังเพื่อกะระยะที่จะกระโดดข้ามอุปสรรคให้ได้และอยู่รอดต่อไป        

        มีพลัง      อยากรู้      ค้นหา       ลงมือทำ    สร้างความรู้    ซึ่งเป็นวิธีการเรียนรู้ของแม่หนูพรวน

  • มีพลัง  จาก   วิกฤติ  ,ปมด้อย, ความผิดหวัง,น้อยใจ,ถูกทอดท้ง
  • อยากรู้           เพราะต้องมีชีวิตอยู่,  ต้องอยู่ต้องกิน  ต้องสร้างลูกให้มีความสุขไม่ต้องลำบาก  ,ต้องการขยับชั้นของตัวเองขึ้นมา ในสังคม 
  • ค้นหา    จากผู้รู้,  ผู้ปฏิบัติจริง
  • ลงมือทำ     ลงมือทำในแปลงตัวเอง  สังเกต  จดจำ
  • สร้างความรู้   จากการแก้ปัญหาแล้วสำเร็จ

              การสะท้อนกลับ  ของปัจเจกบุคคล  ต่อผลกระทบที่เกิดขึ้นจากนโยบายขององค์กรในชุมชนที่เกิดจากฐานคิด  หรือวิคิดของคนบางกลุ่ม   ทำให้เกิดวิกฤติขึ้นกับปัจเจกชน  หรือเป็นเส้นทางหนึ่งของการสร้างความรู้ใหม่ขึ้นมาหรือไม่  และจะมีใครมองเห็นหรือนำไปใช้ประโยชน์ได้หรือเปล่า  ผมก็ไม่แน่ใจครับ