ผมมีโอกาสได้ร่วมการสัมนาขององค์กรหนึ่งที่มุ่งสร้างคุณอำนวยเพื่อมาช่วยคุณเอื้อให้บรรลุวัตถุประสงค์ โดยการสัมมนานี้เป็นเหมือนการเริ่มดำเนินการตามแผนผลักดันของสำนักส่งเสริมการจัดการความรู้ในองค์กรนั้น (องค์กรที่ว่านี้เป็นองค์กรย่อยที่มีองค์กรแม่กำกับอีกทีหนึ่ง) การอบรมมีกำหนดสองวัน
หลังจากจบแนวคิดการจัดการความรู้ซึ่งผู้นำสัมมนาใช้แนวคิดของ สคส. เป็นหลักในการดำเนินการ คุณอำนวยบางท่านเริ่มเห็นหนทางที่จะเข้าไปทำให้คุณกิจของเขาในแต่ละด้านได้มีพื้นที่ในการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ต่อไป บางท่านก้าวข้ามไปถึงเป้าประสงค์ของท่านคือจะสร้างเอกสารความรู้ให้ได้ไม่น้อยกว่าสี่เรื่อง เป็นเอกสารความรู้ที่เกี่ยวกับความรู้ในตัวคนมาจากการปฏิบัติและไม่ใช่ทฤษฎีที่ตีพิมพ์แล้ว(Basic Theory) และท่านเห็นว่าเป็นความรู้จำเป็นที่จะต้องใช้ในองค์กร บางท่านเห็นว่าองค์กรของเรามีอายุมากแล้ว อายุเฉลี่ยคนในองค์กรมากกว่าอายุองค์กรตั้งสิบปี อยู่ในวัยที่คนเมืองเหนือบอกว่า สาวน้อยด่าบ่าเจ็บใจ เป็นช่วงเวลาที่ต้องใช้ความคิดมากกว่าใช้กำลัง และคนที่มีความรู้จำเป็นบางคนกำลังจะออกไปจากหน่วยงานด้วยการเกษียณอายุโดยที่ไม่มีทายาทในการสืบทอดความรู้นั้น ท่านสงสัยว่าเราจะเก็บความรู้นั้นไว้ในองค์กรได้อย่างไร
จากการสนทนามีตัวอย่างที่น่าสนใจสองเรื่อง เรื่องแรกเป็นเรื่องเล็กๆ เกี่ยวกับสปริงเกิลที่ใช้รถน้ำต้นไม้ซึ่งเสียง่ายเสียบ่อย และเมื่อคุณกิจต้องการซ่อมได้รับคำตอบจากผู้รู้ว่าไม่สามารถถอดออกมาได้ สิ่งที่คุณกิจทำคือขอผู้บังคับบัญชาผ่าสปริงเกิลหนึ่งตัวเพื่อดูว่าจะสามารถถอดได้หรือไม่ หลังจากผ่าแล้วพบว่าสามารถถอดได้ เขาพบสิ่งที่คนอื่นยืนยันว่าไม่สามารถทำได้ แต่ไม่ได้หยุดแค่นั้น เขาสามารถซ่อมได้จากการหาอะหลั่ยมาเปลี่ยน และต่อยอดเป็นนำสปริงเกิลที่เสียหลายตัวมารวมกันให้ใช้งานได้บางตัว เป็นเรื่องเล็กที่น่าสนใจมาก
เรื่องที่สองเป็นเรื่องใหญ่ ในการทำเหมืองเปิดจะต้องมีการวางแนวสายไฟในบ่อเหมือง และเป็นแนวสายไฟที่ต้องมีการย้ายเมื่อสถานที่ทำงานในหน้างานเปลี่ยนไป คุณกิจที่รับผิดชอบในการย้ายแนวสายไฟนี้มองเห็นอนาคตและวางแผนล่วงหน้าได้อย่างน้อยหนึ่งปี ทำให้การจัดเตรียมมีความพร้อมในการย้ายได้อย่างสมบูรณ์ไม่ยุ่งยาก คุณกิจมองเห็นได้โดยอาศัยการขึ้นไปอยูบนที่สูงแล้วสงบนิ่ง มองความเคลื่อนไหวในการทำเหมืองแล้วเห็นว่าสถานที่ทำงานในหน้างานจะเคลื่อนตัวไปอย่างไร ทำให้เห็นว่าแนวสายไฟที่เขารับผิดชอบจะต้องเคลื่อนไปทีใดทำให้เห็นภาพและเตรียมแผนในการทำงานได้ล่วงหน้าอย่างน้อยหนึ่งปี
ทั้งสองสิ่งนี้ไม่มีตำราปรากฏเขียนไว้อย่างแน่นอน น่าสนใจในวิธีการคิดของคุณกิจทั้งสองท่านเป็นอย่างยิ่ง เป็นวิธีคิดที่ไม่มีมาก่อน คิดออกนอกกรอบข้อจำกัด คิดอย่างมีความเชื่อมั่นว่าต้องมีหนทางที่จะทำได้มากกว่าสิ่งผ่านมาที่ปรากฏแล้ว
ผมเชื่อมั่นว่าคุณอำนวยขององค์กรนี้เริ่มมองเห็นทางสว่างในการจัดการความรู้แล้ว และแน่นอนเมื่อก้าวแรกเริ่มย่าง ก้าวต่อไปย่อมตามมา และย่อมไปถึงเป้าหมายในที่สุด
