ความรู้เป็นทรัพย์สินทางปัญญา หากเราจะให้มันคงอยู่ ต้องจัดการให้ออกดอก ออกผล

ช่วงแรกวิทยากรจากสามองค์กรเตรียมการกัน วิทยากรมาจากที่ต่างๆ มีดังนี้

กรมราชฑัณฑ์ (www.correct.go.th)คุณวารุณี เกษกาญจน์ และคุณสมศักดิ์ กิจวาสน์ บุคคลากรจากเรือนจำจังหวัดนนทบุรี

ร.พ.ศิริราช หัวหน้างานการจัดการความรู้คุณวราพร แสงสมพร

ปูนซีเมนต์ไทย คุณทวีสิน ฉัตรเฉลิมวิทย์ 

คุณทวีสินคลายคลื่นสมองจาก เบต้า เป็น อัลฟา ด้วยการเปิด เพลงจอมยุทธ์ กับ คำถามว่าตัวเอกตกเขากี่ครั้ง จบเพลงออกมาชวนคุยเรื่อง กระบวนท่า และ ลมปราณสุดยอดเคล็ดวิชา คือ ลมปราณ ที่วันนี้จะพยายามให้ทุกคนได้กลับไป 

คุณวารุณี ชี้แจงเรื่อง การจัดการความรู้ของกรมราชทัณฑ์เปิดด้วยการเขียนหนังสือราชการ ที่พักหลังๆ เขียนอ่านไม่ค่อยรู้เรื่องการเขียนหนังสือราชการก็เป็นการส่งถ่ายความรู้จาก คนร่าง สู่ คนพิมพ์ สู่ คนตรวจทาน เป็น KM ในสมัยโบราณร่างหนังสือแล้วอาจให้คนอื่นตรวจบ้าง เป็น KM แบบหนึ่ง 

การจัดการความรู้ คือ การพัฒนางานให้ดีขึ้น 

ระบบพี่เลี้ยงจำเป็นสำหรับการจัดการความรู้ 

การจัดการความรู้ต้องเป็นแบบบ้านชนบท แบบว่ารู้เรื่องคนข้างเคียงระดับหนึ่ง 

สร้าง CoP กันในฝ่าย กลุ่มเล็กๆ ก่อน 

คุณทวีสินโยนคำถาม "เราทำ KM, LO หรือ CoP กันทำไม?"

"มีบางคนบอกไว้ว่า หากเราทำพวกนี้แล้ว ๗ วัน แล้วไม่มีความสุข แสดงว่ามาผิดทาง" คุณทวีสินเสริม กฎข้อที่ศูนย์ การเคารพความแตกต่าง เป็นหัวใจการทำ KM ไม่ใช่สอนหรือทำแบบหว่านแห ต้องจำเพาะบุคคลไป 

คุณทวีสิน ยกตัวอย่างระดับมหภาค เพื่อตอบคำถามว่าทำไมต้องทำ KM ด้วยกราฟ การนำเข้า และ การส่งออก ที่กราฟขึ้น-ลงตามกันตลอด นำไปสู่เศรษฐกิจพอเพียง ที่เราต้องสร้างองค์ความรู้ และภูมิคุ้มกันให้อยู่ด้วยตัวเองให้ได้ เราอยู่ด้วยตัวเองได้ 

ยกตัวอย่าง KM ที่ทำแล้วไม่ใช้ต่อ สุดท้ายแมงมุมทำรัง กับเครื่องมือ KM ที่สร้างขึ้นมา 

ก่อนสร้าง CoP ต้องสร้างทักษะการพูดและการฟังก่อน เพราะ CoP เป็นแค่เครื่องมือพัฒนาตัวเอง และต่อยอดความรู้หัดแบ่งปันความรู้ให้ชาวบ้านก่อน 

ประเทศไทยคนในชาติยังอ่านน้อย ยังอาจใช้แบ่งปันโดยใช้การเขียน Web เหมือนประเทศพัฒนาแล้วไม่ได้ 

คุณวราพร เล่าประสบการณ์ของศิริราช เปิดตัวCoP เน้น Tacit Knowledge ความรู้ที่อยู่ในตัวคน ส่วน Explicit ความรู้จากภายนอก จะมีทั่วไป 

ศิริราช เน้น Face to Face โดยมีเวที พยายามสร้างให้เป็นคนกลุ่มเดียวกันก่อน เน้น Tacit สิ่งที่เขาปฎิบัติมา อยู่ในตัวเขา ใช้การถ่ายทอดโดยการทำจริง เช่น ซ้อมดูแลคนไข้จริงๆ, ดูแลลูกค้าจริงๆ ที่ ศิริราช การทำ CoP ไม่ Force 

Peer assist กลุ่มนักวิจัย เอาคนที่ประสบความสำเร็จในงานวิจัยมาคุยให้ฟัง กลยุทธ์ของการจัดการความรู้ต้องไม่เริ่มต้นที่ศูนย์ ดึงคนที่เก่ง ประสบความสำเร็จในเรื่องนั้นๆ มาร่วม CoP เริ่มจาก คนในศิริราช มีคำถาม จะไปถามใน CoP เช่น คนไข้ตายในรถพยาบาล ใครออกใบมรณบัตร เขาจะถามใน CoP แล้วไปถามนักกฎหมายแล้วได้คำตอบ จึงกระจายให้ทราบกันในกลุ่ม 

มีความรู้ใหม่มากมายจาก CoP  ศิริราช มี 25 CoPs ในปัจจุบัน เช่น R2R (Routine to Research)  

อยากได้องค์ความรู้จากไหน CoP จะขอผู้บริหารไปดูงานกันเอง 

คุณวารุณี เล่าเรื่องการเป็นคุณอำนวยที่เรือนจำจังหวัดเหตุที่ทำ KM ที่เรือนจำจังหวัดนนทบุรี เพราะผู้ต้องหาแหกคุกบ่อยๆ ช่วงแรกไม่มีใครพูด

คุณวารุณี เริ่มจากคำถามโดนใจ "รักเรือนจำนนทบุรีไหม?, อยากให้เรือนจำนนทบุรีไม่มีผู้ต้องหาหนีไหม?"

ทุกคนตอบ Yes เพราะหากมีนักโทษหนี เจ้าหน้าที่จะถูกลงโทษทางวินัย

คุณวารุณี เลยให้แต่ละหน้าที่พูดและเขียนงานตัวเองขึ้นมาและ นำไปสู่หัวข้อของ CoP การจัดการความปลอดภัยของเรือนจำจังหวัดนนทบุรี  

เคยเกิดเรื่องนักโทษประท้วงและเสียชีวิตที่เรือนจำจังหวัดนนทบุรีCoP ทำ AAR จนหาสาเหตุได้  

เครื่องมือในการจัดเก็บความรู้ของกรมราชฑัณฑ์ คือ 5 Minute Concept Template และ การถ่าย VDO เก็บไว้ 

คุณทวีสิน สรุปว่าเราต้องการเวที และ CoP ก็เป็นเวที เพื่อให้คนคิดเรื่องเดียวกัน พูดคุยกันนำเสนอ 3 เสาหลัก

1. Aspirationสร้างพลังศรัทธา

2. Reflection and Generative conversation เข้าใจตนเองให้ถ่องแท้ (โยนิโสมนสิการ)

3. Understanding Complexity จัดการความซับซ้อน อย่างเป็นระบบ 

คุณสมศักดิ์ Share CoP ของ เรือนจำกลางจังหวัดนนทบุรีท่านบอกมีหน้าที่ล้างสมองว่า KM คืออะไร มีประโยชน์อย่างไรปัญหาในช่วงแรกของ CoP คือคนไม่พูด

ทีมขอ

1. อย่าเป็นทางการ

2. กำหนดหัวข้อเรื่องก่อน จะได้ไม่เสียเวลา โดยเลือกเรื่องที่มีปัญหาก่อน 

ให้เปลี่ยนคนนำประชุมไปเรื่อยๆ เพื่อให้ทุกคนภูมิใจ และสร้างผู้นำเพิ่ม ซึ่งสำคัญมาก 

เวลามาคุย ห้ามแต่งเครื่องแบบ ห้ามพกซีมาด้วย ทุกคนไม่มีผิดไม่มีถูกแรกๆ น้องๆ ไม่กล้าพูดผู้บริหารต้องนำ มิฉะนั้น CoP จะตายประชุมเสร็จจะพิมพ์แล้วติดไว้ที่บอร์ด ไม่อยากเป็นแผ่นพับ เกรงว่าผู้ต้องหาจะทราบ เช่น มาตรการการตรวจค้นกรณีสนุกๆ เช่น การซ่อนยาบ้าในถั่ว จะซ่อนในถั่วเม็ดลีบๆ กลุ่ม CoP กินถั่วเกือบหมดถุง ถึงจะเจอยาบ้า 

คุณวราพร บอกว่า CoP ที่กำลังได้รับความนิยมที่ ศิริราช คือ กลุ่มหุ่นสวย 

คุณทวีสินทิ้งท้ายไว้ว่าคุณอำนวยเป็นคนสำคัญ ที่จะเป็นคนถอดรหัส เพื่อนำไปต่อยอดกับในงานให้ได้ จึงมีความสำคัญกับ CoP 

หลักๆ วันนี้เรียนรู้สิ่งใหม่ คือ ได้รู้จัก CoP ของเรือนจำจังหวัดนนทบุรี ที่ เริ่มด้วยคำถามโดนใจ ทำให้มุ่งไปสู่ การจะทำด้วยจุดมุ่งหมายเดียวกันแบบมีฉันทะ 

คุณวารุณี บอกว่า ทำ CoP สามารถสร้าง Network และสร้างทีมงานเช่น ที่เรือนจำจังหวัดนนทบุรี เจ้าหน้าที่รักกันมากขึ้น สุดท้ายนักโทษหลบหนี ก็ลดลงด้วย 

คุณวราพร บอกว่า ความรู้เป็นทรัพย์สินทางปัญญา หากเราจะให้มันคงอยู่ ต้องจัดการให้ออกดอก ออกผลการเอาออกมาแสดงให้คนอื่นช่วยกันต่อยอด เช่น CoP จะเป็นการสร้างดอกผลอย่างเป็นรูปธรรม