ทุกเผ่าทุกอาณาจักรที่ยึดได้ ไม่ใช่มาจากความสามารถอันเก่งกาจเหนือคนของท่านข่าน แต่มาจากความหยิ่งทะนงและความฟุ่ยเฟือยของประชาชนในเผ่านั้นๆ ที่ทำให้ประเทศหรืออาณาจักรนั้นล่มลง

ตอนนี้จะบันทึกถึงข้อคิดของท่านข่านที่ได้สอนลูกๆเอาไว้ครับ

ในการรบของเจงกีสข่านนั้น ท่านข่านจะเอาลูกทั้ง 4 คนไปรบด้วย ความคิดของท่านข่านก็คงเหมือนกับคุณพ่อทุกๆท่านที่คิดจะแบ่งสมบัติให้ลูกๆทุกคนเมื่อลูกโตขึ้น

เจงกีสข่านก็เหมือนกันครับการรบกับอาณาจักร Khwarizm นั้น ท่านข่านนี่ 60 กว่าแล้วครับ ถ้าจะพูดกันแล้วต้องถือว่าอายุมากนะครับ โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อคิดว่านี่คือคนในยุคพันกว่าปีมาแล้ว

การรบกับอาณาจักร Khwarizm นั้นท่านข่านได้คิดถึงเรื่องทายาทผู้สืบต่อตำแหน่งท่านข่านของท่านข่านไว้แล้ว โดยที่ท่านข่านนั้นจะแบ่งแผ่นดินที่ยึดมาให้ลูกๆแต่ละคนปกครอง แต่ก็จะมีคนหนึ่งที่ได้ตำแหน่งท่านข่านสูงสุดของท่านข่าน ซึ่งจะทำหน้าที่เป็นเหมือนกับรัฐบาลกลางของอาณาจักรมองโกล โดยที่ข่านคนอื่นๆนั้น เป็นเหมือนมนตรีในคณะรัฐบาลกลาง

เมื่อคิดได้แบบนั้น วันหนึ่งท่านข่านก็เรียกประชุมครอบครัว และนายทหารที่สำคัญครับ เพราะนายทหารพวกนี้แหละครับคือคนที่จะค้ำบัลลังค์ข่านคนต่อไป 

เรื่องมันน่าจะง่ายใช่ไหมครับ ในเมื่อก็ให้ลูกชายคนโตได้ตำแหน่งท่านข่านใหญ่ไปซะ

แต่ช้าแต่ โลกแห่งความเป็นจริงไม่ได้เหมือนในนิยายซักกะหน่อย

เพราะลูกคนโตของท่านข่านนั้น ท่านข่านไม่รู้ว่าเป็นลูกใครครับ เนื่องจากว่า ภรรยาท่านข่านนั้นเคยถูกฉุดไปไงครับ แล้วเวลาคลอดลูกคนแรกนั้นมันก็คงจะคาบเกี่ยวซะเหลือเกินกับเวลาที่ภรรยาท่านข่านโดยฉุด และเมื่อคุณไม่มีเครื่องมือตรวจ DNA  แล้วจะรู้ได้ไงว่าใครเป็นพ่อ

ดังนั้นลูกชายคนที่สองของท่านข่านนั้นไม่พอใจครับ ในเมื่ออำนาจเป็นสิ่งหอมหวล แล้วก็อาจจะอยากได้ด้วย แต่ลูกคนที่สองก็มีสปิริตีครับบอกว่า ทั้งลูกคนโตและคนที่สองไม่สมควรได้อำนาจ เป็นท่านข่านสูงสุด

หวยก็เลยมาตกที่ลูกคนที่สามครับ กลายมาเป็นตำแหน่งรัชทายาท แต่ลูกคนที่สามนี่ขี้เหล้าครับ แล้วหลังจากการประชุมครั้งนี้ เล่นเอา ลูกคนโตกับลูกคนที่สองนั้นไม่มองหน้ากันอีกเลยครับ

เหตุผลที่เกิดการแก่งแย่งการไม่รักกันของพี่น้องนั้น ก็อาจจะมาจากหลายอย่างนะครับ ไม่ว่าจะเป็นการไม่มีเวลาของท่านข่านที่ต้องออกรบตลอดเวลา ดังนั้นก็อาจจะไม่มีเวลาอบรมลูกมากนัก

แต่ Dr. Weatherford นั้นบอกว่า เหตุผลหลักนั้นน่าจะมาจากการที่ท่านข่านนั้นเลิกระบบเครือญาติมากกว่า การเลิกระบบเครือญาตินั้นทำให้ ท่านข่านไม่ได้ใกล้ชิดลูก เพราะไปให้ความสำคัญกับคนที่ภักดีมากกว่า

แต่ท่านข่านก็ไม่ใช่จะเห็นปัญหาแล้วไม่แก้ครับ ท่านก็เลยสั่งให้ลูกคนโตและคนรองไปโจมตีเมืองเมืองหนึ่ง ผลก็คือล้มเหลวไม่เป็นท่า ไม่ใช่ตีเมืองไม่สำเร็จนะครับ สำเร็จครับ แต่ปกติมองโกลตีเมือง 3 เดือนก็ช้าแล้ว แต่นี่ไปกันพี่น้องล่อไป 6 เดือน แถมท้ายสุดเมืองนั้นก็ราบเป็นหน้ากลอง ไม่เหลืออะไรเลย คือถ้าเป็นแบบนี้สำหรับมองโกลนั้น มันเสร็จตั้งนานแล้ว

พอเป็นแบบนี้ท่านข่านนั้นเห็นว่าไม่ไหวแล้วก็เลยเรียกลูกมาอบรมครับ เอาประสบการณ์ทั้งหมดที่ผ่านมา ยัดลงในหัวลูกสองคนภายในไม่กี่ชั่วโมง ท่านข่านนั้นสอนลูกดังนี้ครับ

  • ต้องรู้จักควบคุมตัวเอง โดยที่ต้องรู้จักยอมซะบ้างไม่ใช่หยิ่งในเกียรติของตัวเอง และก็ต้องรู้จักการควบคุมการโกรธครับ
    • ผมขอยกคำพูดท่านข่านมานะครับ
    • 'If you can't swallow your pride, you can't lead.'
      • คุณไม่สามารถที่จะเป็นผู้นำได้ ถ้าไม่รู้จักยอมคนอื่น
    • 'Never think that you are smartest or strongest.'
      • อย่าคิดว่าเรานั้นเก่งที่สุดแข็งแรงที่สุด
  • อย่าพูดมากครับ ท่านข่านนั้นสอนลูกว่าให้ทำไม่ต้องพูด ทำให้คนอื่นเห็น ไม่ใช่พูดให้คนอื่นทำ แล้วก็ต้องเห็นใจคนอื่นดัวย
    • 'He can never be happy until his people are happy.'
      • คนที่เป็นผู้นำไม่สามารถมีความสุขได้ จนกระทั่งประชาชนของเขานั้นมีความสุข
  • ต้องมีจุดมุ่งหมาย
    • 'Without the vision of a goal, a man cannot manage his own life, much less the lives of others.'
      • ถ้าไม่มีจุดมุ่งหมาย อย่าว่าแต่ปกครองคนอื่นเลย ชีวิตตัวเองยังไม่รู้เลยว่าจะจัดการอย่างไร
  • ปกครองชาตินั้นยากกว่าคุมทหารยิ่งนัก
    • 'You can conquer armies with tactic and men, but you can conquer a nation only by the hearts of the people.'
      • คุณสามารถจะชนะศึกได้โดยยุทธวิธีการรบและกำลังคน แต่การปกครองชาตินั้น ต้องชนะใจประชาชนเท่านั้น
    • 'People conquered on different side of the lake should be ruled on different side of the lake.'
      • คนที่เราชนะมาได้จากที่ต่างกัน ก็ย่อมจะต้องการวิธีการปกครองที่ต่างกัน
    • ท่านข่านนั้นบอกว่า ควรปกครองประชาชนเหมือนลูก ปกครองคนเก่งเหมือนพี่น้อง

ทั้งหมดนี่แหละครับที่ท่านข่านนั้นสอนลูกว่าจะเป็นผู้นำ ผู้ปกครองที่ดีได้อย่างไร

ผมว่าหัวใจของการปกครองนั้นยุคไหนสมัยไหนก็เหมือนกัน ดังนั้นประวัติศาสตร์จึงเป็นสิ่งที่จำเป็นมากสำหรับผู้ที่สนใจจะเป็นนักปกครอง และนักการเมืองนะครับ

สิ่งหนึ่งที่ท่านข่านนั้นได้พูดกับลูกไว้ด้วยก็คือให้มีชีวิตอย่างเรียบง่าย อย่าฟุ่มเฟือย เพราะการฟุ่มเฟือยนั้นจะนำมาซึ่งความขี้เกียจ อันนี้คงจะต้องมองจากยุคกลางมั้งครับ เพราะว่าก่อนที่คุณจะหรูหราได้ ก็คงจะต้องรวยมหาศาล แล้วก็ถึงตอนนั้นก็คงไม่อยากทำอะไรแล้วครับ

หลังจากยึดอาณาจักร Khwarizm แล้ว ท่านข่านก็พยายามที่จะบุกไปยังภาคใต้ แต่ว่าภาคใต้นั้นอากาศร้อนชื้นครับ ทำให้คนมองโกลที่ชินกับอากาศแห้งและเย็นมากกว่า เกิดการไม่สบายกันหลายคน ก็เลยกลับไป

ภารกิจสุดท้ายของท่านข่าน ก็คือการไปบุก Tangut ครับ เผ่าที่ทรยศท่านข่าน เมื่อท่านข่านขอกำลังไปบุกอาณาจักร Khwarizm

เหตุผลที่ท่านข่านที่ชราภาพยกทัพจับศึกไปเรื่อยๆนั้น Dr. Weatherford คิดว่า น่าจะเป็นเพราะว่ามองโกลนั้นไม่มีความเป็นชาติ คือไม่มี identity เป็นการรวมตัวของเผ่าหลายๆเผ่า ดังนั้นถ้าไม่รบกับชาวบ้าน ก็อาจจะรบกันเองก็ได้ ทำให้ท่านข่านนั้นต้องออกไปรบเรื่อยๆ

ท่านข่านนั้นเสียชีวิตก่อนที่จะได้ชัยชนะเหนือพวก Tangut ไม่กี่วันเท่านั้น แต่ฝากชื่อไว้อย่างยิ่งใหญ่ และที่สำคัญคือบอกให้ลูกนั้นยึดครองพื้นดินส่วนอื่นๆ เพื่อให้ความฝันของท่านข่านเป็นจริงครับ

ท่านข่านนั้นให้เกียรติเพื่อนร่วมรบมากนะครับ จะสังเกตได้จากการที่บอกว่าปกครองคนเก่งเหมือนพี่น้อง อีกทั้งท่านข่านนั้นเป็นคนถ่อมตัวด้วย

ที่สำคัญก็คือท่านข่านนั้นบอกว่าทุกเผ่าทุกอาณาจักรที่ยึดได้ ไม่ใช่มาจากความสามารถอันเก่งกาจเหนือคนของท่านข่าน แต่มาจากความหยิ่งทะนงและความฟุ่ยเฟือยของประชาชนในเผ่านั้นๆ ที่ทำให้ประเทศหรืออาณาจักรนั้นล่มลง

ชีวิตของเจงกีสข่านอาจจะจบไปแล้วครับในตอนนี้ แต่เรื่องราวยังไม่จบนะครับ เพราะผลที่ท่านข่านนั้นมีต่อชาวโลกนั้นมากเหลือเกิน ตอนต่อไป เราจะมาพูดกันว่า แล้วรุ่นลูกของท่านข่านนั้น ทำให้ฝันท่านข่านนั้นเป็นจริงไปถึงไหน แต่ก็เป็นประจำครับ ขอไปอ่านก่อนครับ