จากการเข้าร่วม “สังเกตการณ์” การประชุม UKM9 ทำให้ผมได้ความคิดเรื่อง “กรอบ” มาเป็นประเด็นสะกิดในการทำงานของการวิจัย การจัดการความรู้ และการพัฒนาในทุกระดับ ตั้งแต่ระดับปัจเจก กลุ่ม และ องค์กร ว่าสาเหตุใหญ่ของการทำงานให้บรรลุเป้าหมาย มากน้อย ยากง่ายนั้น ก็อยู่ที่ “กรอบ” นี่เอง
<p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">และในเรื่องของกรอบ ส่วนใหญ่ก็เป็นเรื่อง “กรอบความคิด” ที่มีอยู่หลายกลุ่มหลายแบบ ที่อาจแบ่งได้ทั้งเป็น ระดับ (Level) และประเภทที่ต้องใช้ตาราง Matrix ในการจำแนก แต่ในที่นี้ เพื่อให้ง่ายในการนำเสนอ ขอเป็นแบบระดับก็แล้วกันนะครับ ดังนี้</p> <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 36pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 36.0pt" class="MsoNormal">1. ระดับ หากรอบไม่เจอ</p> <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">เป็นระดับที่</p> <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 72.0pt" class="MsoNormal">· ไม่รู้จักตัวเอง ไม่รู้จักใคร </p> · อยู่กับความคิดแบบ “บอดๆ” ไม่สามารถที่จะคิด หรือเขียนโครงการอะไรได้มากนัก <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 72.0pt" class="MsoNormal"></p>· เพราะคิดไม่ออก ทำงานกับใครก็ไม่ได้ <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 72.0pt" class="MsoNormal"></p>· เพราะขาดความสามารถในการเชื่อมโยงประเด็น และการวางแผนการทำงาน <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 72.0pt" class="MsoNormal"></p>· วันๆ จะทำงานเฉพาะหน้า หรือประเภท ไม่สั่ง หรือไฟไมจี้ก้น จะไม่ทำ หรือทำไม่เป็น <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 72.0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 72.0pt" class="MsoNormal">· เนื่องจากไม่มีวิสัยทัศน์ในการทำงาน </p> <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 36pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 36.0pt" class="MsoNormal">2. ระดับติดกรอบ</p> <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">เป็นระดับที่</p> <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 72.0pt" class="MsoNormal">· ติดแน่นอยู่กับกรอบความคิดและการทำงานของตนเอง </p> <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 72.0pt" class="MsoNormal">· ไม่ปล่อยระบบความคิดให้มีอิสระ </p> <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 72.0pt" class="MsoNormal">· ทุกอย่างมองเข้าทางตัวเอง เพียงอย่างเดียว </p> <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 72.0pt" class="MsoNormal">· อะไรที่ฟังเผินๆ ว่าไม่เกี่ยวกับตัวเอง จะไม่สนใจ และจะถือว่าธุระไม่ใช่ </p> <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 72.0pt" class="MsoNormal">· คนกลุ่มนี้มักจะทำงาน “เฉพาะ” ในกรอบความคิดแคบๆ ของสาขา หรือสายงานที่ตัวเองรับผิดชอบเท่านั้น</p> <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 36pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 36.0pt" class="MsoNormal">3. ระดับในกรอบ</p> <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">เป็นระดับที่</p> <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 72.0pt" class="MsoNormal">· มีความคิดที่ค่อนข้างเป็นอิสระขึ้นมาหน่อย </p> <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 72.0pt" class="MsoNormal">· ไม่ติดยึดกับกรอบ “วิชาการ” หรือ “ความรับผิดชอบ” แคบๆ </p> · แต่ก็จะมองเฉพาะ “ระบบงาน” ที่ตัวเองทำอยู่เท่านั้น <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 72.0pt" class="MsoNormal"></p>· ส่วนอื่นๆ ใครจะเดือดร้อนอย่างไร ก็ไม่รู้ร้อนรู้หนาวด้วย <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 72.0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt 72pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 72.0pt" class="MsoNormal">· เพราะถือว่า อยู่นอกเหนือจาก “ความรับผิดชอบ” ที่ตัวเองทำอยู่</p> 4. ระดับอิงกรอบ <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">เป็นระดับที่</p> <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 54.0pt" class="MsoNormal">· มีความคิดที่เป็นอิสระขึ้นมาอีกแบบหนึ่ง </p> <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 54.0pt" class="MsoNormal">· ไม่คิดหรือทำอยู่เฉพาะกับกรอบ “วิชาการ” หรือ “ความรับผิดชอบ” ที่เป็นระบบของตัวเอง </p> · แต่กลับจะใช้ฐานงานที่ตัวเองทำอยู่ เป็นแกนปฏิบัติในการทำงาน <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 54.0pt" class="MsoNormal"></p>· และจะทำงานแบบรู้ร้อนรู้หนาวกับสังคมภายนอก <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 54.0pt" class="MsoNormal"></p>· โดยยังต้องเชื่อมโยงกับการทำงานของหน่วยงาน และความรับผิดชอบเดิม <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 54pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 54.0pt" class="MsoNormal"></p><p>· เพราะถือว่า อย่างไรเสีย ก็ยังเป็น “ความรับผิดชอบ” ที่ตัวเองต้องทำอยู่ </p><p> </p><p>5. ระดับนอกกรอบ </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p>เป็นระดับที่ <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 36pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 36.0pt" class="MsoNormal"></p>· มีความคิดที่เป็นอิสระในการทำงาน <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 36pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 36.0pt" class="MsoNormal"></p>· ไม่คิดหรือทำอยู่เฉพาะกับกรอบ “วิชาการ” หรือ “ความรับผิดชอบ” ที่เป็นระบบของตัวเอง <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 36pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 36.0pt" class="MsoNormal"></p>· แต่การทำงานนั้นไม่จำเป็นต้องตรงกับกรอบความรับผิดชอบที่ตนรับผิดชอบ <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 36pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 36.0pt" class="MsoNormal"></p>· อาจจะใช้ฐานงานที่ตัวเองทำอยู่ เป็นแกนปฏิบัติในการทำงานบ้าง หรือไม่ใช้ก็ได้ <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 36pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 36.0pt" class="MsoNormal"></p>· และจะทำงานแบบรู้ร้อนรู้หนาวกับสังคมภายนอก <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 36pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 36.0pt" class="MsoNormal"></p>· แต่ไม่จำเป็นต้องเชื่อมโยงกับการทำงานของหน่วยงาน และความรับผิดชอบเดิมของตนเอง <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 36pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 36.0pt" class="MsoNormal"></p>· แต่ยังมีกรอบการทำงานของตนเองอยู่ แม้จะไม่เกี่ยวกับใบสั่ง และความรับผิดชอบโดยตรงก็ตาม <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 36pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 36.0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt 36pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 36.0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt 36pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 36.0pt" class="MsoNormal">6. ระดับไร้กรอบ</p> เป็นระดับที่ <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 36pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 36.0pt" class="MsoNormal"></p>· มีความคิดที่เป็นอิสระในการทำงานอย่างสมบูรณ์แบบ <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 36pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 36.0pt" class="MsoNormal"></p>· ไม่คิดหรือทำอยู่เฉพาะกับกรอบ “วิชาการ” หรือ “ความรับผิดชอบ” ที่เป็นระบบของตัวเอง แต่ยังรับผิดชอบการทำงานอยู่เช่นเดิม <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 36pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 36.0pt" class="MsoNormal"></p>· และการทำงานนั้นไม่จำเป็นต้องตรงกับกรอบความรับผิดชอบที่ตนรับผิดชอบ <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 36pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 36.0pt" class="MsoNormal"></p>· จะทำงานแบบรู้ร้อนรู้หนาวกับสังคมภายนอก <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 36pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 36.0pt" class="MsoNormal"></p>· โดยไม่จำเป็นต้องเชื่อมโยงกับการทำงานของหน่วยงาน และความรับผิดชอบเดิมของตนเอง <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 36pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 36.0pt" class="MsoNormal"></p>· มีระดับความคิดที่เป็นอิสระจนแยกไม่ออกว่าเป็นคนทำงานในสายไหน หน่วยงานไหน <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 36pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 36.0pt" class="MsoNormal"></p>· จะทำงานแบบไม่เกี่ยว และไม่สนใจใบสั่ง <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 36pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 36.0pt" class="MsoNormal"></p>· อาจจะทำใบสั่งขึ้นมาใช้เอง และเปลี่ยนไปได้เรื่อย โดยอาจจะไม่เกี่ยวกับความรับผิดชอบโดยตรงของตน <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 36pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 36.0pt" class="MsoNormal"></p><p>· แต่เป็นความรับผิดชอบต่อสังคมโลกโดยรวม </p><p> </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p>ซึ่งจะเห็นได้ว่า ระดับ ๑ กับระดับ ๖ เกือบจะเหมือนกันแต่คนละแบบ กล่าวคือ <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 36pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 36.0pt" class="MsoNormal"></p>· ระดับหนึ่งนั้น ขาดกรอบและไร้ทิศทาง แต่ <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 36pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 36.0pt" class="MsoNormal"></p><p>· ระดับ ๖ นั้น ไม่มีกรอบ แต่มีทิศทางการทำงานที่ชัดเจน </p><p> </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p>ส่วนกลุ่มอื่นๆ ก็มีความชัดเจนในตัวเองครับ </p><p> </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">ในใจผมเองนั้น ผมคิดว่า กลุ่มที่จะสามารถทำงาน “ในระบบ”ได้ดีที่สุดก็คือกลุ่ม “สายกลาง” ที่อยู่ประมาณ “อิงกรอบ”</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p>เพราะเมื่อเลยอิงกรอบมาแล้ว แม้จะมีความคิดดีและเป้าหมายดี แต่มักขาดแรงสนับสนุนในการทำงานครับ </p><p> </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">แต่ถ้าต่ำกว่านั้น การทำงานก็ขาดทิศทางและเป้าหมายที่เป็นจริง อยู่แบบ “กบในกะลาครอบ” ครับ </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p>แต่ก็ยังดีกว่า ระดับที่ ๑ ที่ยังหากรอบของตัวเองไม่เจอครับ ทำงานไปวันๆ แบบรอให้ “หมดเวลาทำงาน” หรือ “วันตาย” เท่านั้นเอง
อาจารย์คะ กรอบที่อาจารย์อธิบายไว้มันช้ดเจนมาก แต่น้อยอยากขอความคิดเห็นจากอาจารย์เพิ่มให้หน่อยว่า ในเมื่อเรารู้ว่า กลุ่มที่จะสามารถทำงาน “ในระบบ”ได้ดีที่สุดก็คือกลุ่ม “สายกลาง” ที่อยู่ประมาณ “อิงกรอบ” ตามที่อาจารย์ว่าไว้ แต่เราจะทำอย่างไรถึงจะมีคนกลุ่มนี้เพิ่มขึ้นสักค่อนครึ่งของประเทศชาติได้ละคะ
ขอบคุณค่ะ
ที่จริงง่ายๆ แค่ "ตามองข้างหน้า (ไม่ใช่มองแต่ตัวเอง) และ หลังพิงกรอบ (ไม่ให้กรอยมัดตัว มัดแขน มัดขา ปิดหู ปิดตา)" ก็พอแล้ว
คงต้องใช้เทคนิคการสร้าง พันธมิตร
เราไม่ต้องการครึ่งประเทศหรอก แค่ ๓% ก็พอ (ตามหลัก Pareto law ครับ)
น่าสนใจค่ะ
"ประสบการณ์" จะเป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้เราได้ไต่ระดับของกรอบ
ที่ยากคือเวลาสอนนักศึกษา บางครั้งคิดว่า สิ่งที่เราสอน คือ การสร้างกรอบคิด แต่จะทำอย่างไรไม่ให้เขาติดกรอบเกินไป
เวลาส่งนักศึกษาลงเรียนรู้กับชาวบ้านในพื้นที่ เราควรจะมีกรอบให้เขา หรือให้เขาค้นหาเองจากข้อเท็จจริงโดยไม่ต้องยึดกรอบคะ
เรียนอาจารย์แสวง
เขียนดีจังเลยค่ะ ทำให้กลับมามองตัวเอง สงสัยที่อาจารย์เขียนเป็นของราณี 1 กรอบ (กรอบนอกนุ่มใน) ล้อเล่นค่ะอาจารย์
คูณปัทมาวดี
การสอนต้องมีกรอบ แต่ต้องไม่ให้ติดกรอบ
เวลาผมสอนผมจะเน้นไม่ให้ติดกรอบ แต่ฏ็มีนักศึกษาจำนวนมากชอบ "กรอบ" กลุ่มนี้จะไม่ชอบเรียนกับผม
ผมจำเป็นต้องเลือกครับ ว่าอย่างไรดีที่สุดสำหรับนักศึกษา และอะไรดีที่สุดสำหรับทุกคน
คุณรานี (ไม่ให้เรียกอาจารย์ ก็ไม่เป็นไรครับ)
ทำไมรีบจองจังเลย ผมกำลังจะเขียนเรื่องนี้พอดี
ผมคุยกับ ดร. วรภัทร์ไว้แล้วว่า ท่านเป็น หมูตุ๋น (ไม่กรอบ นิ่มไปหมด ที่เรียกว่า "คนไร้กรอบ") ส่วนผมนะ "นอกกรอบ" คือกรอบเฉพาะข้างนอก ข้างในเป็นอย่างไร ไม่บอกครับ)
แต่ก็ยินดีอย่างยิ่งที่เจอคนกรอบนอกในนิ่มครับ
คิดว่าไม่ห่างกันมากหรอกครับ
อุ้ย....ว่าจะไม่บอก เอ้า เลยตามเลยครับ
คุณขจิตครับ
"คนไร้กรอบ" มีคนเดียวก็พอใช้ มีมากเดียวไม่ขลัง
แค่อิงกรอบก็พอครับ หามามากๆหน่อยนะครับ แต่ไม่เอากรอบบ้างไม่กรอบบ้างแบบผีเข้าผีออก นะครับ
ทำงานด้วยเมือ่ไหร่ จะเหนื่อยมากกว่าแบบอื่นครับ
เรียนอาจารย์แสวงที่เคารพ
คนที่รู้จักตัวเองคือคนที่พร้อมจะเรียนรู้ครับ