ผมได้ทราบข่าวการมานิเทศตรวจเยี่ยมของ ศูนย์การศึกษา นอกโรงเรียนจังหวัด ที่จะมาตรวจเยี่ยม  กศน. อำเภอเมือง  ท่าน ผอ.สมภาส  ท่านก็ได้ประชุมเตรียมการการต้อนรับและ การนำเสนอ ข้อมูลการดำเนินงานในพื้นที่  โดยเน้นที่พื้นที่ที่ได้รับการคัดเลือกให้ อยู่ในระดับ  A  ของโครงการจัดการความรู้แก้จนเมืองนคร  โดยในพื้นที่ ดังกล่าวมี  ตำบลไชยมนตรีที่ผมรับผิดชอบ  และตำบลท่าไร่ และตำบล บางจาก ของครูแต้ว อยู่ด้วย   ผมมานั่งคิดดูว่าจะนำเสนองานอย่างไร เลยร่างในกระดาษไว้แล้วเอามาเล่าในที่น้ีก่อน เผื่อมีคนจะเสนอแนะ แนวทางอะไรได้บ้าง

            สำหรับงาน กศน. ที่บูรณาการเข้ากับโครงการนั้นก็ได้ดำเนิน กิจกรรมควบคู่กันไปโดยใช้กระบวนการเวทีชาวบ้านเช่นเดียวกัน  เช่น

  • โครงการคาราวานแก้จนรายครัวเรือน โดยให้สมาชิกตั้ง เป้าหมาย ในการแก้จนของตนเองโดยตั้งเป้าหมาย ที่การลดรายจ่าย  เพิ่มรายได้  และการออมเช่นเดียวกัน  โดยสมาชิกเลือกที่จะใช้การประกอบอาชีพเสริมในเรื่อง การปลูกผักสวนครัว  เพื่อใช้กินเอง  และขายเป็นอาชีพเสริม  โดยที่ให้หน่วยงานสนับสนุนในเรื่องของเมล็ดพันธุ์ผักชนิดต่าง ๆ        นอกจากนั้น  ผมได้ประสานกับ กลุ่มผลิตน้ำยาอเนกประสงค์  เพื่อขอสนับสนุน  วัสดุอุปกรณ์การทำน้ำยาล้างจาน  มาสาธิต พร้อมกับให้ผู้เข้าร่วมโครงการได้นำไปทดลองใช้  โดยกิจกรรมนี้  เวทีครั้งที่  2  ของโครงการได้รับการสนับสนุนจากกลุ่มผลิต น้ำยาอเนกประสงค์  ในเรื่องของวัสดุอุปกรณ์  และวิทยากร มาสาธิตด้วย  และเวทีที่  4  ได้รับสนับสนุนวัสดุอุปกรณ์ ในการให้สมาชิกได้ฝึกทำด้วยตัวเอง  จะเห็นได้ว่า จากการ ทำเวทีส่งผลให้คนในชุมชนมีความรัก  เอื้ออาธร  แบ่งปัน  อันนำไปสู่ความเข้มแข็งของชุมชนในระดับหนึ่ง
  • สำหรับกิจกรรมการศึกษาอาชีพ ไม่ว่าจะเป็น  ทักษะอาชีพ  หรือพัฒนาอาชีพ  ของ กศน.็ได้ใช้วิธีและ กระบวนการ เดียวกันในการดำเนินกิจกรรม คือการใช้เวทีในการกำหนด เป้าหมายการเรียนรู้ของแต่ละกลุ่ม  และใช้การแลกเปลี่ยนเรียนรู้  ภูมิปัญญาท้องถิ่น  เสริมด้วยวิทยากรผู้รู้จากภายนอกชุมชน  และจากการปฏิบัติจริงของกลุ่ม  มาใช้ในการเดินกิจกรรม  ซึ่งในการจัดกิจกรรมก็สอดคล้องกับโครงการของจังหวัด        โดยการ   ลดรายจ่าย  เพิ่มรายได้  การออม   ซึ่งบางกลุ่ม ก็เดินกิจกรรมไปได้ด้วยดี  สามารถเป็นตัวอย่างให้กับกลุ่มต่าง ๆ ที่กำลังพัฒนาตามขึ้นมา  เช่น กลุ่มปุ๋ยหมัก  ซึ่งได้ทำปุ๋ยหมัก โดยเน้นที่ การทำเพื่อสมาชิกใช้กันเอง  และมีส่วนที่แบ่งขาย เพื่อนำมาเป็นทุนในการทำปุ๋ยครั้งต่อไป  มีเงินเหลือก็เก็บ ไว้เป็นทุนสำรอง  ส่วนของสมาชิก ก็มีการออมกันเอง เป็นกลุ่มออมทรัพย์ของกลุ่มปุ๋ยหมัก  และได้นำเงินรายได้ และเงินออมของสมาชิกไปฝากกับกลุ่มออมทรัพย์เพื่อการ ผลิตของหมู่บ้าน  และส่วนหนึ่งก็นำไปซื้อหุ้นเป็นสมาชิก ของกองทุนหมู่บ้านเพื่อที่กลุ่มจะได้มีแหล่งทุนทางการเงิน ในการเดินกิจกรรมของกลุ่ม

            งาน  กศน. ที่ดำเนินการกิจกรรมต่าง ๆ ของตำบลไชยมนตรี  จะใช้  โครงงานอาชีพเป็น เครื่องมือและนวัตกรรมในการขับเคลื่อน กิจกรรม  ส่วนที่สำคัญคือการทำเวทีชาวบ้านในการกำหนดเป้าหมาย กิจกรรม การเรียนรู้  เน้นที่การแลกเปลี่ยนเรียนรู้  และการใช้ ภูมิปัญญาท้องถิ่น

            ในส่วนของกลุ่มอาชีพต่าง ๆ ที่กล่าวมาแล้วในตอนต้น  ก็ได้นำ กระบวนการของการจัดการความรู้มาใช้ในการดำเนินกิจกรรมของกลุ่ม  โดย สังเกตจากมีการประชุมบ่อยครั้งขึ้น    มีการทบทวนบทเรียน ถอดบทเรียนจากการปฏิบัติกิจกรรมของกลุ่มที่ผ่านมา  การร่วมวางแผน การทำกิจกรรมกลุ่มในโอกาสต่อไป  มีการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ร่วมกัน มากขึ้น  ให้ความสำคัญ กับผู้รู้ ภูมิปัญญาท้องถิ่น  ยอมรับเหตุผล ซึ่งกันและกัน
            ตามยุทธศาสตร์  กศน.  ที่จะใช้ยกระดับการศึกษาของประชาชน เฉลี่ย  9.5 ปี  การดำเนินกิจกรรมของ  กศน.  ก็น่าที่จะบูรณาการกับ โครงการของจังหวัด  และการบูรณาการระหว่างหน่วยงาน ภาคีโดย ใช้ประชาชนที่เข้าร่วมโครงการของจังหวัด และกลุ่มเป้าหมายของ หน่วยงานภาคีมาเป็นกลุ่มเป้าหมายร่วม  ทั้ง  4  กลีบ  ของ กศน. ทั้งใน เรื่องของ  ทักษะชีวิต   ทักษะอาชีพ และพัฒนาอาชีพ  พัฒนาชุมชน สังคม  โดยจัดกิจกรรม  3  กลีบข้างต้นเป็นหลักของงานในการจัดการ ศึกษาให้กับประชาชน  เพื่อที่จะนำมาใช้เทียบประสบการณ์เข้าสู่กลีบที่ 4 คือหลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐาน              

            เพราะฉะนั้นผมคิดว่าบทบาทการทำงานของครูอาสาสมัครฯ ในพื้นที่จึงต้องเปลี่ยนไป  จากการที่ไปให้ความรู้โดยเน้นการศึกษา ขั้นพื้นฐาน กลายไปเป็นการจัดการศึกษาตลอดชีวิตโดยการเรียนรู้ ร่วมกับชาวบ้านใช้กระบวนการสกัดความรู้ฝังลึกที่มีในตัวชาวบ้าน  เพื่อที่จะยกระดับการศึกษาเฉลี่ยของประชาชนให้ถึง  9.5 ปี
จากประสบการณ์ทำงานที่ผ่านมา พบว่า ความรู้ในตัวคุณกิจมีอยู่มาก แต่ไม่สามารถที่จะบันทึกออกมาเป็นลายลักษณ์อักษรได้ แต่มีความรู้ อยู่ในตัวเป็นแบบความรู้ฝังลึก ซึ่งถ้ามีคุณอำนวยลงไปถามเพื่อช่วย สกัดออกมาและมีคนบันทึกแทน ก็สามารถที่จะนำความรู้เหล่านั้น ออกมาเป็นความรู้ภายนอก ที่คนอื่นสามารถเข้าถึงสามารถแลก เปลี่ยนเรียนรู้ได้  และสามารถที่นำความรู้นั้นเข้าสู่สาระหมวดวิชาต่าง ๆ ของหลักสูตรขั้นพื้นฐาน โดยการเทียบความรู้และประสบการณ์ แบบสะสมหน่วยกิจ  ซึ่ง ในการดำเนินงานของปีงบประมาณ  2550  นี้  ผมได้จัดทำแผนการดำเนินกิจกรรม กศน. โดยบูรณาการกิจกรรมกับหน่วยงานภาคี เครือข่าย ในการที่จะให้เป็น ไปตามยุทธศาตร์ที่ให้ หน่วยงานภายนอกจัด  80% และ ให้ กศน. ทำเอง  20%  และกิจกรรมทุกกิจกรรมที่ทำก็สามารถที่จะนำ เข้ามาสู่การเทียบความรู้และประสบการณ์ สะสมหน่วยกิจ ตามสาระ หมวดวิชาของการศึกษาพื้นฐาน  เพื่อที่จะนำไปสู่การยกระดับ ปีการศึกษาเฉลี่ย  9.5  ปี  ตามยุทธศาสตร์การพัฒนาของ จังหวัด นครศรีฯ และเป็นไปตามนโยบายของรัฐบาล 

            หมายเหตุ: ในส่วนของแผนการดำเนินงานประจำปี 2550 ตอนนี้ได้จัดทำเสร็จเรียบร้อยแล้ว และกำลังดำเนินการในส่วนของ การวิเคราะห์สาระหลักสูตร การคิดจำนวนหน่วยกิจสะสม  เข้ากับ หมวดวิชาต่าง ๆ  สืบเนื่องจากการทำโครงการจัดการ ความรู้ทำให้ ตัวเราเองพัฒนาสมรรถนในการทำงานได้ดียิ่งขึ้นมีภาคีเครือข่ายเพิ่มขึ้น  และยังได้แลกเปลี่ยนเรียนรู้กันทางสื่อ ICT ซึ่งเป็นขุมความรู้ที่ ทั่วโลก ใช้กันอยู่ในขณะนี้ใน เวปไซต์  gotoknow.org  ซึ่งได้ความรู้จากการ แลกเปลี่ยนกับผู้อื่น