แม้กระทั่งตัวชี้วัดในเรื่องเศรษฐกิจพอเพียงที่ใช้อยู่ในปัจจุบัน ก็ยังมีคนตีค่าออกมาเป็นความพอเพียงเรื่อง “เงิน” เสียอีกด้วย ไม่ทราบว่าชาตินี้เราจะรอดกันไหม

  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">จากที่ผมตระเวนทำงานกับชุมชนต่างๆในภาคอีสาน ผมได้พบประเด็นที่อาจนำมาใช้ในการปรับเปลี่ยนนโยบายเพื่อสนับสนุนการทำงานระดับนโยบายได้</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p>  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">สาเหตุใหญ่ที่ชุมชนมีปัญหาการพึ่งตัวเอง ก็เนื่องมาจากระบบการพัฒนาที่ผิดพลาด ใช้เงินเป็นตัวหลัก ในตัวชี้วัดการพัฒนาระบบเศรษฐกิจและสังคม ทั้งระดับมหภาค และระดับจุลภาค ที่ทำให้ทุกคนวิ่งหาเงิน กันเกือบตลอดชีวิต แต่ก็แทบไม่มีใครมีเงินตามที่ตัวเองคิดไว้ มีแต่หนี้สิน ที่เพิ่มขึ้น ทรัพย์สินที่ลดลง ทั้งในระดับครัวเรือน และชุมชน แต่ ก็ยังถูกหลอกว่ามีมูลค่าที่ตีเป็นตัวเงินเพิ่มขึ้น เรียกว่า “ผีเงิน” นี่ตามหลอกหลอนตั้งแต่เกิดจนตาย เลยทีเดียว</p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">และแม้กระทั่งตัวชี้วัดในเรื่องเศรษฐกิจพอเพียงที่ใช้อยู่ในปัจจุบัน ก็ยังมีคนตีค่าออกมาเป็นความพอเพียงเรื่อง “เงิน” เสียอีกด้วย ไม่ทราบว่าชาตินี้เราจะรอดกันไหม</p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">ประเด็นเชิงนโยบายที่สำคัญที่จะต้องแก้ไขในเรื่องแรก ก็คือ การปรับความคิดในทุกระดับ ให้ทุกคนเห็นว่า “เงิน” ไม่ใช่พระเจ้า อีกต่อไป แต่เป็น “ทรัพย์” ต่างหากที่สำคัญ ที่ควรแก่การนับถือ และการออม</p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">ทรัพย์ที่สำคัญ ก็ได้แก่</p>  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 36pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 36.0pt" class="MsoNormal">·        ทรัพยากรธรรมชาติ ที่คนต้องพึ่งพา ที่เคยมีในอดีต และกำลังหายไป ที่เป็นปัจจัย ๔ ทั้งในเชิง อาหาร ที่อยู่อาศัย เครื่องนุ่งห่ม ยารักษาโรค ที่ธรรมชาติ ได้เอื้ออำนวยให้เกิดขึ้น แต่ก็ล่มสลาย และจำเป็นต้องมีนโยบายสนับสนุนให้มีการฟื้นฟูขึ้นมาใหม่ และต้องไม่ซ้ำเติมด้วยความรู้ที่ไม่ถูกต้อง หรือเป็นพิษ จนทำให้มีปัญหามากกว่านี้</p>  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 36pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 36.0pt" class="MsoNormal">·        ทรัพยากรทางสังคม ทีทำให้ทุกคนมีความสุข พึ่งพาอาศัยกันได้ ที่ต้องมีนโยบายสนับสนุนระบบครอบครัวและสังคม ให้กลับมาเข้มแข็ง ตามแบบประเพณี และวัฒนธรรมไทยในยุคใหม่ ที่ต้องมีการเปลี่ยนแปลงในรายละเอียดพอสมควร</p>  <p style="margin: 0cm 0cm 0pt 36pt; text-indent: -18pt; tab-stops: list 36.0pt" class="MsoNormal">·        ทรัพยากรด้านความรู้ในการจัดการผสมผสาน ทั้งสองทรัพยากรเข้าด้วยกัน โดยการจัดการความรู้แบบเป็นธรรมชาติ ที่สอดประสานเข้ากับระบบชีวิตจริง ของคนกลุ่มต่างๆในสังคม</p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">เมื่อพิจารณาทั้งสามฐานของทรัพยากรแล้ว พบว่าในปัจจุบันนั้นอ่อนแอแทบทุกระบบ ที่อาจจำเป็นต้องค่อยๆประคองให้สามารถพัฒนามาพร้อมๆกัน ที่จะทำให้เกิดความสอดคล้องกันมากที่สุด</p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">ตัวอย่างที่พบก็คือ ชุมชนส่วนใหญ่ที่เป็นอยู่ จะขาดความมั่นใจในการทำงาน ถ้าไม่มีหน่วยงานเข้าไปช่วยสนับสนุนทั้งในเชิงวิชาการ และงบสนับสนุนในส่วนที่ขาดจริงๆบ้าง พอเป็นแรงจูงใจ</p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">ฉะนั้นจึงควร มีการวางแผนและนโยบายสนับสนุน ทำงานแบบคู่ขนานระหว่างระบบราชการและระบบชุมชน แต่ส่วนใดที่พอทำร่วมกันได้ ก็ควรกำหนดตัวชี้วัดทางเลือกในการสนับสนุนให้ระบบราชการ ทำงานร่วมกับชุมชน เพื่อพัฒนาความมั่นใจก่อนที่จะทำงานที่ใหญ่ขึ้นไปเรื่อยๆต่อไป</p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">การพัฒนาเครือข่ายของชุมชน ก็เป็นทางหนึ่งที่สามารถลดความจำเป็นที่ระบบราชการจะต้องไปทำงานกับทุกชุมชน ซึ่งทำได้ยาก </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p>  ดังนั้น ระบบราชการจึงต้องพัฒนาแนวคิดการทำงานแบบเครือข่าย และการทำงานแบบบูรณาการ ทำหลายๆงานในครั้งเดียว และ ทำครั้งเดียวให้ได้หลายงาน ก็จะสามารถทำงานแบบเครือข่ายได้  </p><p>ในปัจจุบัน ระบบราชการกำลังทำงานแบบวิ่งตามนโยบาย แต่มักไม่ค่อยทัน </p><p>ส่วนใหญ่ขั้นตอนการทำงานจนกว่าจะเห็นผลนั้น จะช้ากว่าแผนอยู่ประมาณ ๑๐ ปี ที่ทางฝ่ายนโยบายจะต้องหาทางพัฒนาความแตกต่างเหล่านี้</p><p> มิเช่นนั้น เราก็จะมีปัญหาในการทำงานอย่างนี้ไปตลอด </p><p> ดังนั้น การทำงานแบบคู่ขนานระหว่างราชการกับชุมชน ก็น่าจะทำให้ทั้งสองระบบพัฒนาไปพร้อมๆกัน และสามารถพัฒนาร่วมกันได้ในที่สุด</p>