“เมื่อกฎหมายไม่ศักดิ์สิทธิ ใบรับรองไม่ขลัง (2)”
เมื่อการมี “กฎหมาย” ไม่ได้แปลว่า “จะเกิดความเกรงกลัว” เมื่อการมี “ใบอนุญาต” ไม่ได้แปลว่า “จะเกิดความรับผิดชอบ”
เรามีกฎหมายควบคุมเรื่องต่าง ๆ มากมายครบครัน มีการออกใบอนุญาต ใบรับรอง มีมาตรการการควบคุม การตรวจสอบ การปฏิบัติเข้มงวด แต่คำถามคือ ทำไมอุบัติเหตุและความสูญเสียยังเกิดซ้ำไม่รู้จบ
ใบขับขี่ ใบรับรองวิชาชีพ ใบอนุญาต ใบรับรองมาตรฐาน และใบรับรองต่าง ๆ ในอุดมคติควรเป็น “สัญญาทางกฎหมาย ศีลธรรม หรือจริยธรรมทางสังคม” ที่ผู้ได้รับอนุญาตตระหนักรู้ มีจิตสำนึกและยอมรับความรับผิดชอบต่อชีวิตและสังคม
แต่ในความเป็นจริง ใบรับรองจำนวนไม่น้อยกลับกลายเป็นเพียง “เอกสารให้ผ่านขั้นตอน” มีไว้เพื่อให้ถูกระเบียบ มากกว่าจะสร้างจิตสำนึกรับผิดชอบ และการปฏิบัติอย่างเคร่งครัด
เมื่อกฎหมายไม่สามารถสร้างพลังความศักดิ์สิทธิ ผ่านการบังคับใช้อย่างจริงจังและเสมอภาค การฝ่าฝืนจึงถูกมองเป็นเรื่องของ “โอกาส” ไม่ใช่เรื่องของ “ความถูกผิด”
อุบัติเหตุทางถนน อาคารถล่ม สถานที่กำลังก่อสร้างพังถล่ม เครนถล่ม โครงการก่อสร้างที่ผ่านการอนุญาตแต่ไม่ปลอดภัย ล้วนสะท้อนปัญหาเดียวกัน
ไม่ใช่เพราะไม่มีกฎหมาย แต่เพราะกฎหมายไม่ก่อให้เกิด ความเกรงกลัวหรือเกรงใจในใจคน
การแก้ปัญหา จึงไม่ควรหยุดแค่การ “ลงโทษ” “เพิ่มโทษ” หรือ “แซงก์ชัน” แต่ต้องฟื้นฟูความหมายของกฎหมาย และทำให้ใบอนุญาตหรือใบรับรองทั้งหลาย เป็นเครื่องหมายของความรับผิดชอบ ไม่ใช่เพียงกระดาษอีกแผ่นหนึ่ง
กฎหมายจะศักดิ์สิทธิได้ เมื่อสังคมเชื่อถือ ไม่ใช่เพียงถูกบังคับ
ใบรับรองจะขลังได้ เมื่อผู้ถือรู้สึกผูกพันกับศักดิ์ศรีและหน้าที่ของตน
บางที… การสร้างสังคมที่ปลอดภัย อาจเริ่มจากการทำให้ “กฎหมาย” และ “การรับรอง” มีความหมายอย่างจริงจังอีกครั้ง
