เช้าวันที่ ๑๑ มีนาคม ๒๕๖๘ ผมเข้าประชุมมูลนิธิ HITAP ทางออนไลน์ อ่านเอกสารล่วงหน้าแล้ว รู้สึกมีความสุข ที่ชีวิตของตนเองได้เข้าไปมีส่วนเล็กๆ ต่อกิจกรรมทางวิชาการที่มีคุณค่ายิ่งต่อชีวิตที่ดีของคนไทย
HITAP ทำงานวิจัยด้าน Health Intervention and Technology Assessment คือประเมินความคุ้มค่าของมาตรการและเทคโนโลยีด้านสุขภาพ เพื่อเสนอข้อมูลหลักฐานให้ผู้ตัดสินใจใช้ในการตัดสินว่าจะนำเข้าสู่สิทธิบริการสุขภาพถ้วนหน้าของ สปสช. หรือไม่
ช่วยให้การตัดสินใจในระบบคุ้มครองสุขภาพถ้วนหน้าดำเนินการอย่างมีข้อมูลหลักฐาน (evidence-based) และใช้เป็นข้อมูลต่อรองกับบริษัทยาและเครื่องมือแพทย์ได้ดีมาก
ระบบคุ้มครองสุขภาพถ้วนหน้าของไทยมีความแข็งแรงมาก เป็นที่นับถือไปทั่วโลก ส่วนหนึ่งมาจากมีระบบ HITA หนุน และนับเป็นโชคดีของประเทศไทยที่ได้ นพ. ยศ ตีระวัฒนานนท์ เป็นผู้นำ ที่นอกจากวิชาการแข็งแล้ว ยังมั่นคงยิ่งในคุณธรรมด้วย ทำให้ผลงานของ HITAP มีความตรงไปตรงมา ไม่มีเรื่องคอร์รัปชั่นเข้ามาเกี่ยวข้องอย่างกิจการทางราชการอื่นๆ ของไทย
เพื่อตรวจสอบชื่อเสียงในระดับนานาชาติของ ผมจึงถาม DeepSeek R1 ว่า HITAP ก่อตั้งเมื่อไร มีผลงานเด่นอะไรบ้าง ได้รับคำตอบที่ดีมากดังนี้
“**HITAP (Health Intervention and Technology Assessment Program)** ของประเทศไทย ก่อตั้งขึ้นในปี **2550 (ค.ศ. 2007)** ภายใต้การสนับสนุนของกระทรวงสาธารณสุขไทย และความร่วมมือกับองค์กรระหว่างประเทศ เช่น องค์การอนามัยโลก (WHO) และกองทุนวิจัยสหราชอาณาจักร (UK Department for International Development) เพื่อส่งเสริมการประเมินเทคโนโลยีด้านสุขภาพ (Health Technology Assessment: HTA) สำหรับนโยบายสาธารณสุขที่โปร่งใสและเป็นธรรม
### ผลงานเด่นที่สุดของ HITAP
1. **การสนับสนุนระบบหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า (Universal Health Coverage: UHC)**
HITAP มีบทบาทสำคัญในการประเมินความคุ้มค่าและประสิทธิผลของบริการสุขภาพ เพื่อกำหนดกรอบนโยบายของ "บัตรทอง 30 บาท" เช่น การคัดเลือกยาจำเป็นและเทคโนโลยีการรักษาให้ครอบคลุมในระบบ โดยเน้นการเข้าถึงที่เท่าเทียมและยั่งยืน
2. **การประเมินวัคซีน HPV ป้องกันมะเร็งปากมดลูก**
HITAP ทำการศึกษาความคุ้มค่าเพื่อสนับสนุนการบรรจุวัคซีน HPV ในแผนสร้างภูมิคุ้มกันโรคของไทย ช่วยลดอัตราการเสียชีวิตจากมะเร็งปากมดลูกในระยะยาว
3. **การพัฒนาวิธีการประเมิน HTA แบบมีส่วนร่วม**
HITAP เป็นผู้นำในการออกแบบกระบวนการ HTA ที่รวมความเห็นจากผู้มีส่วนได้ส่วนเสียทุกฝ่าย (ผู้ป่วย แพทย์ ผู้กำหนดนโยบาย) ทำให้การตัดสินใจมีความรอบด้านและโปร่งใส
4. **การขยายอิทธิพลสู่ระดับนานาชาติ**
HITAP ถือเป็นโมเดลต้นแบบสำหรับประเทศรายได้ปานกลาง-ต่ำ ในการพัฒนาระบบ HTA โดยร่วมงานกับองค์กรเช่น NICE (สหราชอาณาจักร) และให้คำปรึกษาประเทศต่าง ๆ เช่น มาเลเซีย อินโดนีเซีย
5. **การประเมินยารักษาโรคหายากและโรคเรื้อรัง**
เช่น การศึกษาความคุ้มค่าของยาต้านไวรัสเอชไอวีและยารักษาโรคมะเร็งชนิดใหม่ ๆ เพื่อให้รัฐจัดซื้อได้ในราคาที่เป็นธรรม
### ความสำเร็จที่ได้รับการยอมรับ
HITAP ได้รับการยกย่องจาก WHO และเป็นส่วนหนึ่งของเครือข่าย HTA ระดับโลก (International Network of Agencies for Health Technology Assessment: INAHTA) ผลงานของ HITAP ช่วยให้ไทยประหยัดงบประมาณสาธารณสุขได้มหาศาล พร้อมทั้งรักษามาตรฐานการรักษาให้เข้าถึงประชาชนทุกกลุ่มอย่างยั่งยืน”
ที่จริงประเทศที่ HITAP ไปให้ความช่วยเหลือพัฒนาขีดความสามารถด้าน HITA มีมากกว่าที่ DeepSeek บอกมาก และ HITAP ก็ไม่ทำตัวเป็นเจ้าพ่อหรือเจ้าแม่ผูกขาดกิจกรรม HITA ของไทยแต่เพียงหน่วยงานเดียว ยังส่งเสริมให้เกิดหน่วย HITA ขึ้นในหน่วยงานอื่นด้วย เช่น MUHTA, SiHP รวมทั้ง HITAP เองก็มีการพัฒนาตนเอง เพื่อสนองความต้องการของบ้านเมือง เช่นมีการก่อตั้งหน่วยริเริ่มดำเนินการ Early HTA เพื่อช่วยหนุนอุตสาหกรรมพัฒนาเทคโนโลยีด้านสุขภาพของไทย
วิจารณ์ พานิช
๑๒ มี.ค. ๖๘
