เชื่อว่าหลายคนต้องเคยเจอ เปิดตู้เย็นมาเจอแผงไข่วางเหงาๆ จนเลยวันหมดอายุ แล้วก็อดสงสัยไม่ได้ว่า “เอ…ไข่พวกนี้ยังกินได้หรือเปล่านะ?” ข่าวดีก็คือ ผู้เชี่ยวชาญด้านความปลอดภัยอาหารบอกว่า ไข่อาจจะยังกินได้สบายๆ แม้จะเลยวันที่แปะไว้หน้ากล่องไปแล้วก็ตาม คุณเอลิซา มาโลเบอร์ติ ผู้จัดการโครงการพิเศษและความปลอดภัยอาหารของ American Egg Board อธิบายว่า ถ้าเก็บไข่ถูกวิธีจริงๆ มันอยู่ได้นานเป็นเดือนเลยนะหลังจากวันหมดอายุ
ทีนี้ บนแผงไข่เรามักจะเห็นวันที่ต่างๆ กันไป ไม่ว่าจะเป็น “ควรขายก่อน” (Sell By), “ควรบริโภคก่อน” (Use By / Best By), หรือ “หมดอายุ” (Exp. By) ซึ่งจริงๆ แล้วส่วนใหญ่เป็นไกด์ไลน์ให้ร้านค้ามากกว่าคนซื้ออย่างเราๆ คุณมาโลเบอร์ติบอกว่า จริงๆ แล้วไข่ยังเอามากินได้อย่างปลอดภัยอีกตั้ง 2-3 สัปดาห์หลังจากวันที่แนะนำพวกนี้เลยนะ ขอแค่เก็บในตู้เย็นที่อุณหภูมิ 4 องศาเซลเซียส (40°F) หรือเย็นกว่านั้น อีกอย่างคือ ไข่จากฟาร์มที่ได้มาตรฐาน USDA ของอเมริกา จะมีรหัสวันที่แบบจูเลียน (Julian date) ซึ่งเป็นเลข 3 หลัก บอกว่าเป็นไข่ที่แพ็คลงแผงในวันที่เท่าไหร่ของปี ทำให้เราคำนวณความสดได้แม่นกว่าวันที่หมดอายุทั่วไปเสียอีก
สำหรับพ่อบ้านแม่บ้านชาวไทยที่อยากยืดอายุไข่ไก่ วิธีเก็บที่ถูกต้องนี่แหละคือหัวใจสำคัญ คุณมาโลเบอร์ติแนะนำให้เก็บไข่ไว้ที่ชั้นวางด้านในตู้เย็น ไม่ใช่ตรงช่องที่ประตูตู้เย็น เพราะตรงนั้นอุณหภูมิไม่ค่อยคงที่ เดี๋ยวเปิดเดี๋ยวปิด อาจทำให้ไข่เสียคุณภาพได้ นอกจากนี้ กล่องหรือแผงไข่เดิมๆ นี่แหละคือเกราะชั้นดี ช่วยกันไม่ให้ไข่สูญเสียความชื้น และป้องกันไม่ให้ไข่ดูดกลิ่นอาหารอื่นเข้ามา ซึ่งเป็นทริคที่มีประโยชน์มาก โดยเฉพาะครัวไทยที่มักจะมีวัตถุดิบกลิ่นแรงๆ หลากหลายชนิด
ไม่เพียงแต่ผู้เชี่ยวชาญจะบอกว่าไข่ไม่น่าจะเสียกันง่ายๆ ถ้าแช่เย็นไว้ แต่ยังชี้อีกว่าไข่ที่เก่าหน่อยกลับจัดการง่ายกว่าในครัวซะอีก! ไข่ที่อายุเยอะขึ้นนิดนึงจะปอกเปลือกง่ายกว่าหลังต้มสุก เหมาะมากๆ สำหรับคนไทยที่ชอบกินไข่ต้มในสารพัดเมนู ตั้งแต่กินแกล้มส้มตำ ไปจนถึงใส่โปะในข้าวมันไก่เพิ่มความอร่อยนัว
แม้ว่าคุณค่าทางโภชนาการของไข่จะไม่ค่อยเปลี่ยนไปตามอายุของมัน แต่เรื่องการปนเปื้อนแบคทีเรียอย่าง ซัลโมเนลลา (Salmonella) ก็เป็นเรื่องที่เราต้องใส่ใจ การรักษาเปลือกไข่ให้สะอาด ไม่บุบ ไม่ร้าว จึงสำคัญมาก อย่างไรก็ตาม คุณมาโลเบอร์ติก็ย้ำว่า ถ้าเราเก็บไข่ในที่สะอาดและแช่เย็นตลอด โอกาสปนเปื้อนก็น้อยมากๆ
สำหรับคนไทยเราแล้ว ความเข้าใจเรื่องนี้จะช่วยลดขยะอาหารที่ไม่จำเป็นลงได้ ซึ่งก็ตรงกับนิสัยประหยัดและรู้จักใช้ของในครัวอย่างคุ้มค่าของเราอยู่แล้ว สิ่งสำคัญที่สุดคือ ต้องเช็กให้แน่ใจเสมอว่าไข่ไม่มีลักษณะผิดปกติ เช่น มีเมือก หรือดูเป็นผงๆ ซึ่งอาจเป็นสัญญาณว่าไข่เสียแล้ว
สรุปง่ายๆ คือ คราวหน้าที่เจอแผงไข่เลยวันหมดอายุ อย่าเพิ่งรีบทิ้ง ลองนึกถึงข้อมูลเหล่านี้ดู และเหมือนเดิม ถ้าไม่แน่ใจ ลองใช้ตาดู ใช้จมูกดมสักหน่อย ก็ช่วยตัดสินใจได้เยอะ ท้ายที่สุดแล้ว ความรู้เรื่องความปลอดภัยอาหารที่ใช้ได้จริงนี่แหละ ที่จะช่วยให้ครัวของเราไม่เพียงแต่ยั่งยืนขึ้น แต่ยังดีต่อสุขภาพมากขึ้นด้วย ซึ่งก็เข้ากันได้ดีทั้งกับภูมิปัญญาดั้งเดิมของไทยและข้อมูลวิทยาศาสตร์สมัยใหม่