ผลวิจัยล่าสุดเกี่ยวกับใยอาหาร (ไฟเบอร์) ชี้ว่า ไซเลียมฮัสก์ (Psyllium Husk) ที่หลายคนคุ้นเคยว่าเป็นตัวช่วยเรื่องระบบขับถ่าย อาจมีดีมากกว่านั้น เพราะมันมีบทบาทสำคัญในการบำรุงสมองด้วย เรื่องนี้น่าสนใจ เพราะมีชาวอเมริกันแค่ราว 5% เท่านั้นที่กินไฟเบอร์ได้ตามปริมาณที่แนะนำต่อวัน ซึ่งข้อมูลนี้อาจทำให้หลายคน รวมถึงคนไทยเราเอง ต้องหันมาใส่ใจเรื่องการกินไฟเบอร์ให้มากขึ้น
ใครๆ ก็รู้ว่าไฟเบอร์ช่วยให้ขับถ่ายคล่องมานานแล้ว และพักหลังก็เริ่มมีคนพูดถึงสรรพคุณด้านการคุมน้ำหนักมากขึ้น โดยเฉพาะช่วงที่ยาลดน้ำหนักอย่าง Ozempic กำลังฮิต แต่สิ่งที่ทำให้ไซเลียมฮัสก์กลับมาเปรี้ยงปร้างอีกครั้ง ก็คือผลวิจัยที่บอกว่าประโยชน์ของมันไม่ได้หยุดแค่เรื่องสุขภาพกาย แต่ยังดีต่อสมองของเราด้วย
งานวิจัยที่จุดประเด็นนี้ ศึกษาในฝาแฝด 36 คู่ แบ่งเป็นสองกลุ่ม กลุ่มหนึ่งได้ยาหลอก อีกกลุ่มกินอาหารเสริมไฟเบอร์ทุกวันนาน 12 สัปดาห์ ผลปรากฏว่า กลุ่มที่กินไฟเบอร์มีความคิดความอ่านดีขึ้นชัดเจน ทั้งทำคะแนนแบบทดสอบสมองได้ดีขึ้น ตอบสนองไวขึ้น และประมวลผลข้อมูลได้เร็วขึ้น นอกจากนี้ ยังมีงานวิจัยในหนูที่ชี้ว่าไซเลียมฮัสก์อาจช่วยลดความเสียหายของเนื้อเยื่อสีขาวในสมอง (white matter) ซึ่งเกี่ยวพันกับภาวะสมองเสื่อมได้ด้วย
เชื่อกันว่าประโยชน์ต่อสมองที่ว่านี้ เกี่ยวข้องกับ “แกนลำไส้-สมอง” (gut-brain axis) ซึ่งเป็นเหมือนสายด่วนสื่อสารกันระหว่างระบบทางเดินอาหารกับสมอง ดร. คลิฟฟอร์ด ซีกิล นักประสาทวิทยาจากศูนย์สุขภาพ Providence Saint John’s บอกว่า สุขภาพลำไส้ที่ดีมักจะเชื่อมโยงกับการลดลงของปัญหาทางระบบประสาท อย่างเช่น อาการปวดหัว ท่านมองว่าอาหารที่มีไฟเบอร์สูงๆ จะช่วยให้ร่างกายรักษาสมดุลภายใน ซึ่งอาจส่งผลให้สุขภาพจิตดีขึ้นตามไปด้วย
ไซเลียมฮัสก์เป็นใยอาหารชนิดละลายน้ำได้จากพืช พอกินเข้าไป มันจะดูดซับน้ำแล้วพองตัวเป็นเจลในลำไส้ ทำให้เรารู้สึกอิ่มนานขึ้นและช่วยให้การขับถ่ายเป็นปกติ นอกจากจะช่วยคุมน้ำหนักแล้ว ยังมีประโยชน์ต่อหัวใจและหลอดเลือดสมอง ช่วยคุมเบาหวานและความดันโลหิตสูงได้อีกด้วย เจสสิก้า คอร์ดิง นักกำหนดอาหาร ยกให้ไซเลียมฮัสก์เป็นแหล่งไฟเบอร์ชั้นดีสำหรับคนที่อยากเพิ่มการกินไฟเบอร์
ถ้ามองในมุมพฤติกรรมการกินของคนไทย การเพิ่มอาหารที่มีไฟเบอร์สูงๆ ก็เป็นเรื่องสำคัญ ซึ่งอาหารจากพืชที่หาได้ง่ายๆ ในบ้านเราอย่าง ฝรั่ง ถั่วเลนทิล และบรอกโคลี ก็ถือว่าตอบโจทย์คำแนะนำทางโภชนาการได้ดี โดยทั่วไปแล้ว ร่างกายเราต้องการไฟเบอร์ประมาณ 28 กรัมต่อวัน ซึ่งหาได้ไม่ยากจากการกินอาหารให้ครบหมู่และหลากหลาย
นอกจากนี้ ไซเลียมฮัสก์ยังเป็นตัวเสริมที่ดีเยี่ยมสำหรับคนที่กินไฟเบอร์จากอาหารอย่างเดียวไม่พอ แต่ข้อควรจำคือ ต้องเริ่มกินทีละน้อยๆ ก่อน เพื่อให้ระบบย่อยอาหารค่อยๆ ปรับตัว ส่วนทางเลือกอื่นอย่าง เมล็ดเจีย รากชิโครี และอินูลิน ก็ให้ประโยชน์จากไฟเบอร์ได้เหมือนกัน
สำหรับคนไทย ประโยชน์ของการเพิ่มไฟเบอร์ไม่ได้มีแค่เรื่องสุขภาพส่วนตัว ยิ่งตอนนี้ประเทศไทยกำลังให้ความสำคัญกับสังคมผู้สูงอายุและสุขภาพสมอง การส่งเสริมให้คนหันมากินไฟเบอร์อย่างไซเลียมฮัสก์ อาจส่งผลดีต่อระบบสาธารณสุขโดยรวมได้ งานวิจัยนี้ยิ่งตอกย้ำว่า อาหารที่ดีต่อสุขภาพไม่ได้แค่ช่วยให้ร่างกายแข็งแรง แต่ยังช่วยยืดอายุสุขภาพสมองให้ฟิตปั๋งไปนานๆ และช่วยชะลอความเสื่อมตามวัยได้อีกด้วย
ในอนาคต การติดตามงานวิจัยใหม่ๆ ทั้งจากต่างประเทศและในบ้านเราเป็นเรื่องสำคัญ เพื่อจะได้เข้าใจว่าจะนำความรู้เหล่านี้มาปรับใช้กับนโยบายด้านสาธารณสุขของไทยได้อย่างไร ส่วนในระดับบุคคล การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมง่ายๆ เพื่อเพิ่มไฟเบอร์ในมื้ออาหาร หรือการปรึกษาคุณหมอหรือผู้เชี่ยวชาญว่าจะเสริมไซเลียมฮัสก์อย่างไรให้เหมาะสม ก็เป็นวิธีที่จะช่วยให้ทั้งร่างกายและสมองของเรายังคงทำงานได้เต็มที่ต่อไป