ต่อไปนี้เป็นข้อความที่คงจะส่งต่อๆ กันมา ผมได้รับทางอีเมล์จาก ศ. ดร. ยอดหทัย เทพธรานนท์ ขอขอบคุณมา ณ ที่นี้
“รู้หม้ายว่า "ภาษาใต้ " ที่ใช้กันอยู่มาจากไหน.!!!
วิวัฒนาการของภาษาไทยถิ่นใต้จากอดีตสู่สำเนียงท้องถิ่นต่าง ๆ ของภูมิภาค (ลำดับตามปี ค.ศ.)
ภาษาไทยถิ่นใต้ เป็นภาษาย่อย (sub language) ของภาษาตระกูลไท ซึ่งชาวไทยส่วนใหญ่ในภาคใต้ใช้พูดกัน จากการศึกษาของบราวน์ ภาษาไทยถิ่นใต้มีวิวัฒนาการมาจากภาษาสุโขทัย เมื่อประมาณ ค.ศ. 1300 (พ.ศ.1843) โดยวิวัฒนาการแบ่งเป็น 2 กลุ่ม กลุ่มภาษานครศรีธรรมราช กับกลุ่มภาษาตากใบ
กลุ่มนครศรีธรรมราช มี 2 สาย คือ สายไชยา และสายนครศรีธรรมราช
สายไชยา มีภาษาระนอง ไชยา หลังสวน และสวี
สายนครศรีธรรมราช มี แบ่งเป็น 3 กลุ่มย่อย
คือ ภาษากระบี่ ภาษานครศรี ทุ่งสง ตรัง ควนขนุน และภาษาหัวไทร
ภาษาสงขลา มี 2 กลุ่มย่อย คือ ภาษาสงขลาและระโนด กับภาษายะลา สตูล
กลุ่มภาษาตากใบ มีลักษณะแตกต่างจากภาษาไทยถิ่นใต้อื่น ใช้พูดอยู่แถว อำเภอตากใบ สุไหงปาดี สุไหงโกลก แว้ง สายบุรี ยะหริ่ง ปานาเระ มายอ และรัฐกลันตันในมาเลเซีย เช่น อำเภอตุมปัด โกตาบารู และบาเจาะ
ภาษาไทยถิ่นใต้มึความแตกต่างไปจากภาษาไทยถิ่นกลางหรือภาษากรุงเทพ ซึ่งเป็นภาษาถิ่นหนึ่งของภาคกลาง แต่ความแตกต่างนั้นมีไม่มากพอที่จะทำให้เป็นคนละภาษา จึงเป็นภาษาเดียวกัน แต่ที่แตกต่างในสำเนียงหรือคำพูด เพราะเกิดจาก สิ่งแวดล้อม สภาพทางภูมิศาสตร์ สังคม เศรษฐกิจ การดำรงอยู่ของคนในสมัยก่อน ทำให้สภาพของวัฒนธรรม ประเพณี ภาษาจึงแตกต่างกันไป
ชาวสยามทางฝั่งกลันตัน ตรังกานูจะใช้ภาษาถิ่นตากใบกัน ในขณะที่ชาวสยามในเคดาห์ (ไทรบุรี) ส่วนใหญ่จะใช้สำเนียงสงขลา-นครศรี
ทุกวันนี้ สำเนียงตากใบ-เจ๊ะเห ยังมีความใกล้เคียงกับสำเนียงสุโขทัยมาก [ตลอดจนสำเนียงสุพรรณ (สุพรรณภูมิ-พระร่วง ก็ใกล้ชิดกันมาก) ซึ่งสำเนียงเหน่อเหล่านี้ เป็นสำเนียงดั้งเดิม สำเนียงหลวงของอยุธยาก็เป็นสำเนียงเหน่อ ส่วนสำเนียงไทยราชการ (กทม.) เป็นสำเนียงไทยเชื้อสายจีน เพราะเดิมบางกอกเป็นชุมชนชาวจีน]
สำเนียงตากใบ-เจ๊ะเห เป็นสำเนียงที่มีวิวัฒนาการใกล้ชิดมาจากสำเนียงสุโขทัย หลายคำเป็นภาษาเขมรเก่าก็มี ทำให้บางคำตรงกับคำราชาศัพท์ที่ใช้กันอยู่ เช่น กางเกง ยังเรียกหนับเพลาก็มี ร่มเรียกกลด ครับ นอกจากนี้ในปัจจุบันก็จะมีภาษามลายูถิ่นปะปนอยู่ด้วยเช่นเดียวกับภาษาใต้สำเนียงอื่น ๆ
หากไปตุมปัต กลันตัน มาเลย์ ฯ เขาก็จะบอกว่า บรรพบุรุษเขา มาจากอยุธยา
ทำให้ ยะหริ่ง ปะนาเระ สายบุรี ไม้แก่น (ปัตตานี) และ นราธิวาส พูดภาษาเหน่อ กรุงเก่า จนถึงปัจจุบัน
=============
ที่มา : เจมส์ มาร์วิน บราวน์ (28 มกราคม พ.ศ. 2468 – 29 สิงหาคม พ.ศ. 2545 เป็นนักภาษาศาสตร์ชาวอเมริกันที่ศึกษาวิวัฒนาการของภาษาไทยและภาษาที่เกี่ยวข้อง ดูแลการสอนภาษาอังกฤษและภาษาไทยที่ศูนย์ภาษาเอยูเอ กรุงเทพมหานคร ประเทศไทย
ที่จริง ที่ขึ้นต้นว่า “รู้หม้าย” นั้น สำเนียงใต้แท้ต้องเขียนว่า “หรู่หม้าย” และหากเป็นสำเนียงสุราษฎร์ จะเป็น “โหร่หม้าย” คือมีการเพียนไปตามพื้นที่ลงรายละเอียดมาก สมัยผมเป็นเด็กอยู่ที่บ้านท่ายาง อ. เมือง จ. ชุมพร ผมแยกสำเนียงคนตำบลบางหมาก (ตำบลติดกัน) ออกจากคนท่ายางได้ และยิ่งคนปากน้ำ (ห่างออกไป ๕ กิโลเมตร) ยิ่งแยกออก แต่ละพื้นที่ต่างก็มีสำเนียงของตนเอง ตอนผมไปเข้าเรียน ม. ๑ (สมัยนั้นชั้นประถมศึกษามีถึง ป. ๔ แล้วขึ้น ม. ๑) ที่โรงเรียนชุมพร “ศรียาภัย” (ชื่อในขณะนั้น) เพื่อนคนหนึ่งเรียนเก่งมาก ชื่อพิรุณ เมืองหนู บ้านอยู่ที่ ต. สลุย อ. ท่าแซะ มีสำเนียงกระโชกโฮกฮากเป็นพิเศษ เพื่อนๆ ล้อเลียนว่าเป็น “ชาวเหนือ” ในทำนองว่าเป็นคนป่าดง
วิจารณ์ พานิช
๒๔ ม.ค. ๖๘
