เว็บไซต์ University World News ฉบับวันที่ ๑๘ มกราคม ๒๕๖๘ ลงบทความ New global education power plan sets stage for progress เขียนโดยศาสตราจารย์ด้านการวิจัยอุดมศึกษา มหาวิทยาลัยฮิโรชิมา ประเทศญี่ปุ่น บอกว่าคณะกรรมการกลางพรรคคอมมิวนิสต์จีน ได้อนุมัติแผน the Education Power Construction Plan Outline (2024-2035) เมื่อวันที่ ๑๙ มกราคม ๒๕๖๘ โดยมีเป้าหมายภาพใหญ่ในการใช้พลังของการศึกษา สร้างความทันสมัยของระบบสังคมนิยม การเป็นผู้นำด้านเทคโนโลยีในโลก และการมีอิทธิพลต่อโลก
โดยเน้นคุณภาพ ความเสมอภาค และนวัตกรรมด้านการศึกษา สนองความต้องการของศตวรรษที่ ๒๑ และสู้ความท้าทายเชิงระบบ
เขาประกาศนโยบายว่า ยึดการศึกษาเป็นเสาหลักของการพัฒนาความเป็นผู้นำด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีของจีนในโลก โดยเน้นเทคโนโลยีด้าน เอไอ พลังงานสะอาด และควอนตัม คอมพิวติ้ง
ในเรื่องความเสมอภาค เขามุ่งลดความแตกต่างของคุณภาพการศึกษาระหว่างเมืองกับชนบท มุ่งให้ประชาชนทุกคนได้รับการศึกษาที่มีคุณภาพ
เป็นการศึกษาที่เน้นทั้งสร้างอุดมการณ์สังคม และสร้างสร้างความทันสมัยของสังคม
เป็นแผนแห่งอนาคต ที่มุ่งปฏิรูปทั้งด้านอุดมการณ์ เทคโนโลยี และอาชีพ อย่างบูรณาการ โดยกำหนดให้การศึกษาทุกระดับ ตั้งแต่ระดับเด็กเล็ก ไปจนถึงการศึกษาตลอดชีวิต ตอบสนองเป้าหมายการพัฒนาประเทศ
มีเป้าหมายยกระดับการยอมรับว่าการศึกษาของจีนมีคุณภาพสูง และคนในประเทศอื่นนิยมมาเรียนในมหาวิทยาลัย และสถาบันวิจัยที่มีชื่อเสียงของจีน
กลยุทธสำคัญคือ ใช้พลังไอที รวมทั้งเอไอ หนุนการเรียนรู้ของคนทุกระดับ มีข้อมูลความก้าวหน้าที่น่าตื่นตาตื่นใจ
ความท้าทายมีมากมาย อ่านแล้วเหมือนของไทยเปี๊ยบ เริ่มตั้งแต่เรื่องสังคมสูงอายุ ความเหลื่อมล้ำด้านทรัพยากรการศึกษาระหว่างเมืองกับชนบท การประเมินผลงานเน้นที่ผลงานระยะสั้น (impact factor) ละเลยผลงานที่มีผลกระทบระยะยาว คือผลกระทบต่อสังคม งานวิจัยสหสาขามีน้อย อาจารย์ต่างชาติมีน้อย เสรีภาพทางวิชาการ และระบบงานที่มีขั้นตอนมาก เป็นความท้าทาย แม้จีนจะผงาดขึ้นมาเป็นประเทศที่มีจำนวนตีพิมพ์ผลงานวิชาการสูงที่สุดในโลก แซงหน้าสหรัฐอเมริกา แต่การแปรผลงานวิจัยไปเป็นผลิตภัณฑ์สู่ตลาด และทำรายได้แก่มหาวิทยาลัยยังล้าหลังกว่ามาก รวมทั้งความร่วมมือระหว่างมหาวิทยาลัยกับอุตสาหกรรมก็ยังอ่อนแอ
แต่ก็มีสัญญาณความก้าวหน้าที่ชัดเจน มหาวิทยาลัยปักกิ่ง ผงาดขึ้นเป็นอันดับ ๑๔ และซิงหัวอันดับ ๒๐ ใน QS World University Ranking 2025 ผลงานวิจัยที่ได้รับการอ้างอิงสูงก็เพิ่มขึ้นมาก เป็นที่สองรองจากสหรัฐเท่านั้น โดยเฉพาะอย่างยิ่งในสาขาสำคัญสำหรับการเป็นประเทศผู้นำทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีในอนาคต การประยุกต์ระบบไอทีหนุนการศึกษาในมหาวิทยาลัยก็ก้าวหน้าอย่างรวดเร็ว โครงการที่ชื่อว่า Double First-Class Initiative ที่เริ่มในปี 2015 ก็ได้สร้างมหาวิทยาลัย และทีมวิจัยจีนที่มีคุณภาพระดับโลกขึ้นมากมายหลากหลายสาขาวิชา
เรื่องใหญ่ที่เขากำลังแก้ คือระบบการประเมินผลงาน ที่จะต้องเปลี่ยนจากเน้นจำนวน (quantitative) ไปเป็นเน้นคุณภาพ (qualitative)
จีนวางกลยุทธใช้การศึกษาเป็นพลังขับเคลื่อนบทบาทของจีนในเวทีโลก
วิจารณ์ พานิช
๒๓ ม.ค. ๖๘
