วันที่ ๒๓ กรกฎาคม ๒๕๖๗ มีการประชุมร่วม ๓ คณะกรรมการของ สกสว. คือ กสว., คณะกรรมการติดตามและประเมินผล, และ อนก.   ผมได้รับเชิญในฐานะที่ปรึกษาของคณะกรรมการติดตามและประเมินผล   

ศ.ดร.นพ.สิริฤกษ์ ทรงศิวิไล ประธานกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (กสว.) กล่าวเปิดการประชุมว่า การประชุมนี้มีเป้าหมายเพื่อหาทางดำเนินการให้ ววน. ส่งผลกระทบต่อการพัฒนาประเทศอย่างแท้จริง   โดยมีการโฟกัสเป้าหมายการใช้เงินงบประมาณราวๆ ปีละ ๓ พันล้านบาท (จากทั้งหมดราวๆ ๒ หมื่นล้านบาท   โดยแบ่งเงินมาจากส่วน SF & RU ราวๆ ร้อยละ ๓๐) สนับสนุนเรื่องที่มีลำดับความสำคัญสูง ๑๐ เรื่อง ในลักษณะดำเนินการแบบ target-based อย่างจริงจังและต่อเนื่อง    โดยในปี ๒๕๖๘ จะเริ่ม ๕ เรื่องก่อน   จะเป็นเป้าหมายเรื่องใดบ้างนั้น คณะกรรมการที่มี ดร. สมเกียรติ ตั้งกิจวานิชน์ เป็นประธานจะเป็นผู้เสนอ      

เป็นการริเริ่มของประธาน กสว. ที่น่าชื่นชมยิ่ง   

ที่ประชุมเห็นด้วยกับข้อเสนอกลยุทธการดำเนินการแบบ target-based นี้   

ท่านประธาน กสว. ให้ข้อมูลเงินลงทุน ววน. ของประเทศว่า ส่วนของงบประมาณแผ่นดินราวๆ ปีละ ๔ หมื่นล้าน    มาที่ กองทุน ววน. ประมาณครึ่งหนึ่ง    ส่วนการลงทุนของภาคธุรกิจราวๆ ปีละ ๒ แสนล้านบาท    และมีค่าที่ปรึกษาต่างประเทศปีละราวๆ ๒ แสนล้านบาท เป็นตัวเลขประมาณนี้มายาวนาน   ที่หากระบบ ววน. ของเราเข้มแข็ง ก็จะลดการซื้อบริการที่ปรึกษาลงไปได้    เงินค่าที่ปรึกษาต่างประเทศนี้ สมัยผมทำงานที่ สกว. เคยได้ยินผู้ใหญ่เรียกว่า “ค่าโง่” ที่ต้องกำจัด   มารู้วันนี้ว่าเรายังอยู่ที่เดิม   

ประธาน กสว. เสนอมาตรการหลักในการขับเคลื่อนระบบ ววน. ๕ ประการ

  1. ริเริ่ม target-based granting ตามที่กล่าวแล้ว
  2. หาทางให้การใช้เงินงบประมาณก่อผลกระทบสูง โดยจัดให้มีระบบ multi-year granting   และการให้อิสระอย่างมีความรับผิดชอบต่อหน่วยรับ FF
  3. สร้างนักวิจัย ทั้งด้านจำนวน (ข้อมูลบอกว่าทั้งประเทศมี ๘ หมื่นคน)  คุณภาพ และความฮึกเหิม
  4. การมีส่วนร่วมขององคาพยพ ววน. ในประเทศและต่างประเทศ
  5. ร่วมกับสภานโยบาย อววน. ขับเคลื่อนการพัฒนาระบบ ววน. อย่างจริงจัง   

โชคดีที่เราได้คนหนุ่ม คือคุณกฤษณ์ จันทโนทก ซีอีโอ ของธนาคารไทยพาณิชย์ มาเป็นประธาน อนก. (คณะกรรมการอำนวยการ สกสว.)  ท่านตั้งคำถามประกอบการหารือ ๓ ข้อ

  1. เป้าหมายชัดและสอดคล้องกับการพัฒนาหรือไม่   เรื่องที่ทำมากไปหรือไม่
  2. มีสภาพต่างฝ่ายต่างทำหรือไม่
  3. ผลลัพธ์นำสู่การหรุนประเทศให้ก้าวหน้าจาก ววน. หรือไม่   

เป็นสไตล์ของนักธุรกิจ ที่ผมฝันและเสนอตลอดมาว่าควรเข้ามาเป็นผู้นำการบริหาร ววน. ของประเทศ     

หลังจากนั้น ผอ. สกสว. รศ. ดร. ปัทมาวดี เสนอ ผลสัมฤทธิ์และปัญหาอุปสรรคของการขับเคลื่อนระบบ ววน. ใน ๕ ปีที่ผ่านมา ที่เสนอได้ดีมาก ตาม ppt นี้   แต่ผมนึกในใจว่า หากมองที่เป้าหมายของระบบ ววน. ของประเทศจริงๆ ต้องเชิญทาง สอวช. และสภานโยบาย อววน. มาร่วมด้วย    เพราะที่ สกสว. บริหารเงินงบประมาณ ววน. นั้น แค่ครึ่งเดียวของงบประมาณแผ่นดินด้าน ววน.   และแค่ร้อยละ ๑๐ ของเงินลงทุน ววน. ของประเทศ   กลไกบริหารระบบ ววน. ของประเทศ อยู่ที่หน่วยงานใดไม่ชัดเจน   ส่วนตัวผมมองว่าต้องรับผิดชอบโดยกระทรวง อว.   และมีการกระจายความรับผิดชอบออกไปที่ สอวช. และ สกสว.   

เรื่องความอ่อนแอของสภานโยบาย อววน. นี้    ผมได้ยินคุณกานต์ ตระกูลฮุน ประธานคณะกรรมการติดตามและประเมินผลพูดบ่อยๆ   และคราวนี้ท่านก็พูดอีก 

ผมมีความเห็นว่า ระบบการแบ่งหน้าที่รับผิดชอบ และการประสานงานด้านนโยบาย เชิงระบบในภาพใหญ่ของ ววน. ของเราเป็นปัญหามาตลอดเวลา ๕ ปีของการปฏิรูประบบ ววน.   เป็นเรื่องที่อยู่เหนือ สกสว.  แต่มีผลทำให้ สกสว. ทำงานยาก    

อย่างไรก็ตาม ผมยกย่อง ดร. ปัทมาวดี ว่าเรียนรู้เร็ว และดำเนินการปรับวิธีทำงานของ สกสว. ให้พัฒนาขึ้นเป็นระยะๆ ตลอดเวลาเกือบ ๔ ปีที่ดำรงตำแหน่ง ผอ. สกสว.  มีกลไกสร้างความเป็นน้ำหนึ่งใจเดียวกันภายในระบบ ววน. ด้วย PMU Forum  และกลไกอื่นๆ

นพ. สมศักดิ์ ชุณหรัศมิ์ กรรมการ อนก. เสนอหลักการ การบริการว่าต้องเน้น prioritization + synchronization   เสนอให้ทบทวนรูปแบบของการให้ทุนที่ติดราชการเกินไป    และเสนอให้ออกแบบระบบนิเวศของ ววน. ใหม่   

นพ. สุวิทย์ วิบุลผลประเสริฐ  เสนอให้ลดสภาพ over M&E ที่ก่อภาระโดยไม่เกิดประโยชน์   ให้เน้นสร้างคน   อาจพิจารณาใช้ HITAP มาช่วยทำ prioritization  และหาทางขจัดความสัมพันธ์ระหว่าง PMU ที่ไม่สร้างสรรค์  และลดการล็อบบี้   

ดร. ปิยบุตร ชลวิจารณ์ เสนอให้แก้ปัญหาทำงานแยกส่วนกัน (fragmented)  เปลี่ยนเป็นทำงานร่วมกันอย่างเป็นระบบ   เป้าหมายเพื่อความสามารถในการแข่งขัน และลดความเหลื่อมล้ำ 

ผมชอบข้อเสนอแนวทางกำหนด prioritization  ๔ แนว ของ ศ. ดร. ชัชนาถ เทพธรานนท์ คือ

  • เราเก่ง   เช่นด้าน Medical hub
  • มีผลดีต่อคนส่วนใหญ่ เช่นด้านเกษตร
  • เราได้เปรียบ  เช่น การท่องเที่ยว
  • จำเป็นต่ออนาคต  เช่นด้าน digital   

ผมเสนอคำถามสั้นๆ ๕ ประเด็น

  1. จะ transform หรือ improve  ระบบ ววน.
  2. สกสว. จัดการระบบ ววน. ของราชการ หรือของประเทศ
  3. ควรมีกลไก systems learning บูรณาการอยู่ในทุกระดับหรือไม่
  4. ระบบข้อมูลที่เข้มแข็ง    NARIIS ที่ดำเนินการอยู่ในปัจจุบันยังไม่ตอบโจทย์
  5. PMU ต่างๆ จะร่วมกันว่ายแข่งกันเองใน red ocean   หรือจะชวนกันเป็นทีมสู่ blue ocean 

 ผู้เข้าร่วมประชุมมีความหลากหลาย    ข้อคิดเห็นจึงมีความหลากหลายตามไปด้วย    มีทั้งที่แสดงท่าทีปกป้อง FF   ท่าทีอยากให้คง ๒๕ โปรแกรมไว้อย่างเดิม    ท่าทีไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลัง     

คุณกฤษณ์ สรุปประเด็นสำหรับนำไปพิจารณาดำเนินการต่อ ๕ ข้อ

  • Prioritize, focus, ตอบโจทย์ super KPI
  • Actionable KPI   เพื่อวัดผลสำเร็จได้ชัดเจน
  • Role priorities ของแต่ละบอร์ด
  • ไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลัง   โดยการพัฒนาศักยภาพ
  • ไม่หลงว่ายอยู่ใน red ocean 

 

วิจารณ์ พานิช

๒๖ ก.ค. ๖๗