• เข้าระบบ
  • สมัครสมาชิก
  • แผงจัดการ
  • ออกจากระบบ

ฉบับที่ 4

จดหมายข่าวจาก RMUTI_KM Team ฉบับที่ 4 ธันวาคม 2549

ความรู้ (Knowledge) คือ อะไร?  ความรู้  คือ สารสนเทศที่นำไปสู่การปฏิบัติ  เป็นเนื้อหาข้อมูล ซึ่งประกอบด้วยข้อเท็จจริง  ความคิดเห็น  ทฤษฎี  หลักการ รูปแบบ  กรอบความคิด  หรือข้อมูลอื่นๆ ที่มีความจำเป็น และเป็นกรอบของการผสมผสานระหว่างประสบการณ์  ค่านิยม  ความรอบรู้ในบริบท     สำหรับการประเมินค่า และการนำเอาประสบการณ์กับสารสนเทศใหม่ ๆ มาผสมรวมเข้าด้วยกัน

ชั้นของความรู้เป็นอย่างไร ? ข้อมูล  ( Data)   เป็น ข้อมูลดิบที่ยังไม่ได้ผ่านกระบวนการประมวลผล หรือเป็นกลุ่มของข้อมูลดิบที่เกิดขึ้นจากการปฏิบัติงาน

สารสนเทศ  ( Information)   เป็น ข้อมูลที่ผ่านกระบวนการประมวลผลโดยรวบรวมและสังเคราะห์เอาเฉพาะข้อมูลที่มีความหมายและเป็นประโยชน์ต่องานที่ทำ

ความรู้  (Knowledge)  เป็น  ผลจากการขัดเกลาและเลือกใช้สารสนเทศ โดยมีการจัดระบบความคิด  เสียใหม่ให้เป็น  ความรู้และความเชี่ยวชาญเฉพาะเรื่อง

ความเฉลียวฉลาด  (Wisdom)  เป็น การนำเอาความรู้ต่าง ๆ มาบูรณาการเข้าด้วยกันเพื่อใช้ให้เกิดเป็นประโยชน์ต่อการทำงานในสาขาวิชาชีพต่าง ๆ     

เชาวน์ปัญญา  (Intelligence)   เป็น ผลจากการปรุงแต่งและจดจำความรู้และใช้ความเฉลียวฉลาดต่าง ๆในสมอง    ทำให้เกิดความคิดที่รวดเร็วและฉับไว สามารถใช้ความรู้และความเฉลียวฉลาดโดยใช้ช่วงเวลาสั้นกว่า หากนำเอามาจัดลำดับเป็นขั้นตอนของการเรียนรู้สำหรับมนุษย์แต่ละบุคคลจะได้ดังนี้

  ประเภทของความรู้มีอะไรบ้าง ?    

1. ความรู้ในตัวของมนุษย์หรือความรู้โดยนัย (Tacit Knowledge)    หมายถึง   ความรู้เฉพาะตัวที่เกิดจากประสบการณ์ การศึกษา การสนทนา การฝึกอบรม เจตคติของแต่ละบุคคล  เป็นความรู้บวกกับสติปัญญาและประสบการณ์   

2.  ความรู้เชิงประจักษ์ที่ปรากฏชัดเจน (Explicit Knowledge)   หมายถึง  ความรู้ที่ได้รับการถ่ายทอดจากบุคคลออกมาในรูปของการบันทึกตามรูปแบบต่างๆ ซึ่งเป็นสารสนเทศนั่นเอง    

3.  ความรู้ที่เกิดจากวัฒนธรรม (Culture Knowledge)  หมายถึง  ความรู้ที่เกิดจากความเชื่อ ความศรัทธา ซึ่งเกิดจากผลสะท้อนกลับของความรู้  และสภาพแวดล้อมทั่วไปขององค์กร

ประเภทความรู้ในตัวคนมีอะไรบ้าง ?                 ความรู้ในตัวคนเป็นความรู้ที่ฝังลึกอยู่ในแต่ละบุคคล   การที่ความรู้จากใครคนหนึ่งจะถูกถ่ายทอดไปยังบุคคลอื่นได้นั้นเป็นเรื่องที่ยากหากเจ้าตัวไม่ยินยอม  ดังนั้นการขอรับการถ่ายทอดความรู้จากบุคคลผู้รู้เหล่านี้  จะทำได้ดังนี้                 

1. การสนทนา (Face-to-face  Conversation) 

2.  การนำทีมและฝึกอบรม (Mentoring & Training)   

3.   อบรมเข้มข้น  (Coaching)   

4.   การแนะนำ  (Customer  Knowledge) 

5. การเข้ากลุ่ม  (Staff  Knowledge) 

6.  การใช้ผู้เชี่ยวชาญภายนอก  (Outside  Expert) 

7.  การสั่งการ (Top  Manager / Top Management  Support )  

8.  การเผยแพร่สู่สาธารณะหรือทุนทางสังคม     (  Social  Capital)

ประเภทความรู้เชิงประจักษ์มีอะไรบ้าง ?                 

ความรู้เชิงประจักษ์เป็นความรู้ที่ได้จากสื่อสิ่งพิมพ์หรือสื่ออื่นๆ   ความรู้แบบนี้จะถ่ายทอดจากใครคนหนึ่งไปยังบุคคลอื่นได้โดยไม่ยากนัก        การขอรับการถ่ายทอดความรู้เชิงประจักษ์ที่ปรากฏชัดเจนเหล่านี้  อาจเรียนรู้ได้จากสื่อดังนี้                  

1.  ข้อมูลข่าวสาร (Transaction  Data)

2. รายงาน ( Internal  Reports, Memos) 

3.  การจดบันทึก (Record   Management)

4. แผนงานและนโยบาย (Plan  and  Policies)

5.หนังสือพิมพ์ (Newspaper)  

6. หอสมุด (Data  Warehouse)      

7. ฐานข้อมูล (External / Internal  Databases   

8. อีเมล์ (E-Mail)

ลักษณะความรู้จำแนกอย่างไร ?

การจำแนกลักษณะของความรู้นั้นมีหลายทฤษฎี  ในที่นี้จะจำแนกตามระดับการใช้งานของบุคลากรในหน่วยงานว่า อะไรที่บุคลากรคือต้องรู้  อะไรที่ควรรู้เพื่อการแข่งขันและนำไปสู่ความเป็นเลิศขององค์กร  แบ่งได้ คือ   

1.   Core  Knowledge   เป็นความรู้ในระดับพื้นฐานที่ทุกคนในองค์กรต้องการหรือต้องรู้   

2.   Advanced  Knowledge   เป็นความรู้ที่ทำให้องค์กรไปสู่จุดของการแข่งขันได้  เป็นความรู้ที่มี           ความเฉพาะเจาะจงซึ่งแตกต่างจากคู่แข่งขัน  

3.   Innovative  Knowledge   เป็นความรู้ที่ทำให้องค์กรเป็นเลิศ  สามารถเป็นผู้นำทางการตลาดได้

การจัดการความรู้ในองค์กรทำเพื่ออะไร ?

ปัจจุบันส่วนใหญ่ในแต่ละองค์กรมีความรู้อยู่มากมายแต่ไม่ได้มีการบริหารจัดการอย่างเป็นระบบทำให้ความรู้กระจัดกระจาย ยากต่อการนำมาใช้งาน ดังนั้นจึงเกิดแนวคิดในการจัดการความรู้ขึ้น มีวัตถุประสงค์ เพื่อ การรวบรวมความรู้  ที่อยู่ในองค์กรซึ่งกระจัดกระจายอยู่ในตัวคนหรือเอกสารมาพัฒนาเป็นองค์ความรู้  และมี การถ่ายทอดและแบ่งปันความรู้อย่างเป็นระบบเพื่อให้ทุกคนในองค์กรสามารถ เข้าถึงความรู้ และพัฒนาตนเองให้เป็นผู้ปฏิบัติงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ

เป้าหมายของการจัดการความรู้

1.  พัฒนางานให้มีคุณภาพและผลสัมฤทธิ์ยิ่งขึ้น    

2.  พัฒนาคน  คือ การพัฒนาผู้ปฏิบัติงาน    

3.  พัฒนาฐานความรู้ขององค์กร

การบริหารจัดการความรู้ทำอย่างไรได้บ้าง ?

1.  การจัดการความรู้ที่ถูกขับเคลื่อนด้วยเทคโนโลยีสารสนเทศ                             

1.1 Best  Practices              

1.2  Lessons  Learned              

2.  การจัดการความรู้ที่เกี่ยวข้องกับความสัมพันธ์ของมนุษย์และมิติทางวัฒนธรรม                       

2.2 Tacit  Knowledge          

2.2  Community  of  Practices

3.  การจัดการความรู้ที่เน้นความสำคัญของเนื้อหา                          

3.1  Content  Management  

3.2  Taxonomy   

3.3  Retrieval  Ability

กระบวนการจัดการความรู้มีขั้นตอนอย่างไร ?

1.  การบ่งชี้ความรู้    

2. การสร้างและแสวงหาความรู้    

3.  การจัดความรู้ให้เป็นระบบ

4.  การประมวลและกลั่นกรองความรู้    

5.  การเข้าถึงความรู้      

6. การแบ่งปันแลกเปลี่ยนความรู้       

7. การเรียนรู้

การบ่งชี้ความรู้  เป็นกระบวนการค้นหา หรือกำหนดว่าองค์กรมีความรู้อะไรบ้าง  อยู่ในรูปแบบใด  และอยู่ที่ใคร  มีประเด็นประกอบการพิจารณาดังนี้             

1.  สอดคล้องกับวิสัยทัศน์ / พันธกิจ และยุทธศาสตร์ของหน่วยงานหรือไม่             

2.  เป็นความรู้ที่สำคัญและจำเป็นต่อกระบวนการทำงานขององค์กรหรือไม่             

3.  เป็นความรู้ที่สามารถนำมาใช้เพื่อการแก้ปัญหาการดำเนินงานขององค์กรหรือไม่                   

4.  เป็นความรู้ที่สามารถนำองค์กรไปสู่ความสำเร็จและความเป็นเลิศได้หรือไม่

การสร้างความรู้            

ความรู้ทั้งในตัวคนและความรู้เชิงประจักษ์  สามารถถ่ายเทไปมา ตามแผนผังข้างล่างนี้

 

 การแสวงหาความรู้ (Knowledge  Acquisition)  

1.  การจัดหา  (Acquisition)         

1.1  การไปเรียนรู้หรือลอกเลียนมาจากองค์การอื่น  แล้วนำความรู้นั้นมาปรับใช้ภายในองค์กร       

1.2  การเข้าไปซื้อหรือควบกิจการ          

1.3 ว่าจ้างบุคลากรที่มีความรู้ที่ต้องการเข้ามาทำงานภายในองค์กร 

2.  การเช่า  (Rental)  หรือการเช่าความรู้         

2.1 การให้ทุนสนับสนุนแก่สถาบันการศึกษาเพื่อพัฒนาความรู้ที่ต้องการ       

2.2 การจ้างที่ปรึกษาเข้ามาให้คำปรึกษาในเรื่องที่ต้องการ 

3.  การพัฒนา  (Development)          เป็นการพัฒนาความรู้ขึ้นมาภายในองค์การเองโดยอาจ จะมีการลงทุนในด้านของการวิจัยและพัฒนา  

4.  การหลอมรวมกัน  (Fusion)          เป็นการนำบุคลากรที่มีความรู้และประสบการณ์ที่แตกต่างกันเข้ามาประชุม หรือทำงาน   ร่วมกันเพื่อก่อให้เกิดความรู้ใหม่ ๆ ขึ้น

การจัดความรู้ให้เป็นระบบ (Knowledge Organization)

การจัดเก็บ (Storage)         เป็นการกำหนดสิ่งสำคัญที่จะจัดเก็บไว้เป็นองค์ความรู้ขององค์กร  ซึ่งจะต้องพิจารณาถึงวิธีการในการเก็บและการนำมาใช้ให้เกิดประโยชน์ตามความต้องการ  

ข้อคำนึงในการจัดเก็บ              

1.  โครงสร้างและการจัดเก็บความรู้  ควรเป็นระบบที่สามารถค้นหาและ ส่งมอบได้อย่างถูกต้องและรวดเร็ว              

2.  จัดให้มีการจำแนกรายการต่าง ๆ  เช่น   ข้อเท็จจริง  นโยบาย  หรือ ขั้นตอนการปฏิบัติงานที่อยู่บนพื้นฐานความจำเป็นในการเรียนรู้              

3.  การจัดการที่สามารถส่งมอบให้กับผู้ใช้ได้อย่างชัดเจน  กระชับ   ถูกต้อง  ทันเวลา  และเหมาะสมตามที่ต้องการ

การค้นคืน (Retrieval)   

เป็นลักษณะของการเข้าถึงสิ่งที่ผู้ใช้ต้องการเพื่อนำมาประยุกต์ใช้ในการปฏิบัติงานต่อไป  องค์กรควรทำให้บุคลากรทราบถึงช่องทางหรือวิธีการสำหรับการค้นหาความรู้ต่างๆ ทั้งในรูปแบบที่เป็นทางการและไม่เป็นทางการ   

การประมวลและกลั่นกรองความรู้   (Knowledge Refinement / Verification)

 

 การเข้าถึงความรู้ (Knowledge Access)    

1.  Knowledge Push  เป็นการส่งมอบความรู้ไปยังผู้รับโดยผู้รับไม่ได้ร้องขอหรือมีความต้องการ เป็นการส่งมอบในลักษณะ  Supply-based หรือ  SDI   (Selective  Dissemination of Information / Knowledge)     

2.   Knowledge Pull   เป็นการส่งมอบความรู้ไปยังผู้รับ ตามความต้องการ หรือตามความสนใจ เป็นการส่งมอบในลักษณะ Demand-based

การแบ่งปันความรู้ (Knowledge Sharing)

ชุมชนนักปฏิบัติ  (Communities  of  Practice - COP)  เป็น  กลุ่มคนที่มีความสนใจร่วมกันมารวมกลุ่มกันอย่างไม่เป็นทางการ  โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อการแบ่งปันความรู้และแก้ปัญหาร่วมกัน   ซึ่งก่อให้เกิดการถ่ายโอนความรู้ขององค์กรหรือชุมชน

การเรียนรู้  (Learning)

 

 สรุป

จากที่ได้กล่าวถึง  ความรู้  ชั้นและประเภทของความรู้   วัตถุประสงค์และกระบวนการจัดการความรู้   ขั้นตอนการดำเนินการจัดการความรู้   หวังเป็นอย่างยิ่งว่าคงเป็นประโยชน์ต่อบุคลากรในทุกหน่วยงานของมหาวิทยาลัยบ้างตามสมควร   ฉบับหน้าโปรดติดตามข่าวและสาระของ การจัดการความรู้ จาก RMUTI_KM Team ได้ใหม่ในปีใหม่   ขออวยพรให้ทุกท่านจงโชคดีปีใหม่                                                               

สวัสดีปีใหม่   2550

RMUTI_KM  Team

 

บันทึกนี้เขียนที่ GotoKnow โดย 

หมายเลขบันทึก: 71906
เขียน:
แก้ไข:
อ่าน:
สัญญาอนุญาต: สงวนสิทธิ์ทุกประการ

ความเห็น (0)