ขับเคลื่อนนโยบายปฏิรูปการเรียนรู้
ผมได้รับการติดต่อจากท่านรอง ศธจ. สงขลา ณัฏฐวีภรณ์ ทิพยวาศรี ว่าท่านและคณะเข้ารับการพัฒนานักบริหารระดับสูงของกระทรวงศึกษาธิการ (นบส.ศธ.) รุ่นที่ 14 ณ สถาบันพัฒนาครู คณาจารย์ และบุคลากรทางการศึกษา จังหวัดนครปฐม
และกลุ่มของท่านได้รับมอบหมายให้จัดทำรายงานการศึกษากลุ่ม (Group Project : GP) เรื่อง การพัฒนาการจัดการศึกษา เพื่อขับเคลื่อนนโยบายการปฏิรูป : การเรียนรู้ โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อหาแนวทางการพัฒนาการจัดการศึกษา ด้านการเรียนรู้ ของผู้เรียนในสังกัด สพฐ. สช. สอศ. และ สกร. ท่านขอสัมภาษณ์ผมเพื่อเก็บรวบรวมข้อมูลการพัฒนาการจัดการศึกษาดังกล่าว
ผมดีใจที่จะได้ขอความรู้จากท่าน ว่าทางกระทรวงศึกษาธิการมีนโยบายอย่างไร และจังหวัดสงขลาดำเนินการอย่างไรอยู่ ในฐานะจังหวัดพื้นที่นวัตกรรมการศึกษา และในฐานะที่จังหวัดสงขลาเข้าโครงการ TSQM-A
ความเห็นที่ผมจะเสนอ จะมีประเด็นต่อไปนี้
- เป้าหมายการพัฒนาสมรรถนะ หรือคุณสมบัติแบบองค์รวม (holistic learning, VASK) ของนักเรียน รวมทั้ง socio-emotional skills และการควบคุมตนเอง เพื่อป้องกันการถูกชักจูงไปในทางเสื่อมตอนเป็นวัยรุ่น ไม่ใช่แค่ให้รู้หนังสือและสอบได้ รวมทั้งเอาใจใส่เรื่องการพัฒนาค่านิยม ที่ครูเป็น role model
- การจัดการเรียนรู้เชิงรุก ที่นักเรียนสร้างสมรรถนะใส่ตัว ไม่ใช่การเรียนรู้เชิงรับ หรือถ่ายทอด เน้นเรียนรู้จากประสบการณ์ (experiential learning)
- ครูทำตัวเป็นผู้ออกแบบ และเอื้ออำนวย หรือเป็นโค้ช ไม่เป็น “ผู้สอน” เน้นเป็นผู้ช่วยตั้งคำถาม ไม่เน้นตอบถูกผิด
- ครูมีการทำงานและเรียนรู้ร่วมกันเป็นทีม โรงเรียนเป็นชุมชนเรียนรู้
- ร่วมมือกับผู้ปกครองและผู้นำชุมชน จัดระบบนิเวศการเรียนรู้ที่ดีสำหรับนักเรียน ช่วยกันขจัดสภาพแวดล้อมเชิงลบ และสร้างสภาพแวดล้อมเชิงบวก เช่นกิจกรรมศิลปะ ดนตรี กีฬา พัฒนาชุมชน ธุรกิจชุมชน เพื่อการเรียนรู้ของเด็กและเยวชน
ค่ำวันที่ ๑๕ พฤษภาคม ๒๕๖๗ ผมก็ได้รับ ข้อความในอีเมล์ดังต่อไปนี้
“ประเด็นคำถาม นพ วิจารณ์
1. ท่านคิดว่าพัฒนาคุณภาพการศึกษาไทย ด้านการจัดการเรียนรู้ องค์ประกอบดังต่อไปนี้มีความสำคัญหรือไม่ และควรพัฒนาอย่างไร
1.1 โรงเรียนควรพัฒนาตัวเองตลอดเวลาอย่างต่อเนื่อง
1.2 การพัฒนาตัวตนของครู
1.3 การพัฒนาตัวตนของนักเรียน
1.4 ทุกภาคส่วนควรมีส่วนร่วมในการจัดการเรียนรู้
1.5 การสร้างชุมชนแห่งการเรียนรู้ ระหว่างครูกับครู ครูกับนักเรียน ครูกับชุมชน
2. ท่านมีแนวทางกระตุ้นให้ผู้ปกครองและผู้เรียน เห็นความสำคัญและต้องการศึกษาอาชีวศึกษาเพิ่มขึ้น อย่างไร และทำอย่างไรสถานประกอบการที่มีคุณภาพได้มาตรฐานจะเข้ามามีส่วนสนับสนุนศักยภาพของผู้เรียนตามสาขาวิชา เพื่อตอบสนองกำลังแรงงานที่มีคุณภาพของชาติ
3. ท่านมีแนวทางสร้างอุปนิสัยการเรียนรู้ตลอดชีวิตให้เกิดขึ้นกับประชาชนได้อย่างไร และวัยใดที่ควรส่งเสริมให้ใฝ่เรียนรู้ตลอดชีวิต รวมทั้งภาคส่วนใดที่จะรับผิดชอบสนับสนุนส่งเสริมให้เกิดการเรียนรู้ตลอดชีวิตของประชาชน
4. ถ้าจะมีการปฏิรูปการศึกษาเพื่อให้การจัดการศึกษามีคุณภาพ ท่านคิดว่าควรปฏิรูปด้านใด เพราะอะไร
4.1 ยุทธศาสตร์ด้านการศึกษา
4.2 การบริหารจัดการของกระทรวงศึกษาธิการ
4.3 โครงสร้างของของกระทรวงศึกษาธิการ
4.4 หลักสูตร
4.5 ครู
4.6 การจัดการเรียนรู้
4.7 การวัดและประเมินผล
4.8 อื่นๆ
5. ท่านคิดว่า การจัดการเรียนรู้เพื่อให้นักเรียนมีทักษะตามศตวรรษที่21 เหมาะสมกับนักเรียนทุกคนที่มีความแตกต่างกันหรือไม่ อย่างไร (พหุปัญญา)
6. ข้อเสนอแนะอื่นๆเกี่ยวกับการพัฒนาจัดการเรียนรู้เพื่อให้เกิดผลลัพธ์สู่นักเรียนที่มีคุณภาพ”
อ่านแล้วรู้สึกใจชื้น ว่ายังมีความหวังว่าระบบการศึกษาไทยมีโอกาสฟื้นตัวได้ เพราะกล้าถามคำถามที่อ่อนไหวต่อความรู้สึกของผู้บริหารระดับสูง
การพูดคุยในค่ำวันนั้น หากมีการนำสู่การปฏิบัติได้เพียงครึ่งเดียว ก็มีความหวังได้ว่า การศึกาไทยจะฟื้น
วิจารณ์ พานิช
๑ มิ.ย. ๖๗
,
