ชีวิตที่พอเพียง 4631a. ปีใหม่ต้องดีกว่าปีเก่า ตีความใหม่
หนังสือเล่มน้อย ธรรมะใกล้มือ ลำดับที่ ๑ ปีใหม่ต้องดีกว่าปีเก่า ท่านพุทธทาสเทศน์ไว้ตั้งแต่วันที่ ๓๑ ธันวาคม ๒๕๒๒ โดยท่านสรุปว่า ดีกว่าตรงที่มีสัมมาทิฏฐิดีกว่าปีเก่า คือมีการเรียนรู้เพิ่มขึ้น ในลักษณะที่เรียนรู้แก่นแท้ของชีวิต เป็นพรอันประเสริฐที่ไม่มีวันล้าสมัย
แต่ก็ยังมีช่องทางให้ตีความ “ปีใหม่ดีกว่าปีเก่า” ในแง่มุมอื่นๆได้ด้วย ตามแนวทางของท่านพุทธทาส คือ ด้านการเรียนรู้ โดยท่านพุทธทาสเน้นที่การเรียนรู้เชิงโลกุตระ เพื่อพ้นทุกข์ ผมขอตีความเข้าหาแนวทางการเรียนรู้เพื่อการดำรงชีวิตโดยทั่วๆ ไป
ผมตีความว่า คนเราต้องดำรงชีวิตโดยมีทักษะในการหมุน “เกลียวยกระดับการเรียนรู้” (learning spiral) เพื่อยกระดับความรู้ความเข้าใจและสมรรถนะต่างๆ ขึ้นไปเรื่อยๆ ในลักษณะของการเรียนรู้จากประสบการณ์ และในลักษณะเรียนรู้สู่การเปลี่ยนขาด (transformative learning) หลากหลายเป้าหมาย ซึ่งจะหมายรวมเป้าหมายของท่านพุทธทาสเข้าไปด้วย
ท่านพุทธทาสชี้ให้เห็นว่า มีปีใหม่ก็เพราะธรรมชาติมีลักษณะเป็นวัฏฏจักร โลกหมุนรอบดวงอาทิตย์ ดวงจันทร์หมุนรอบโลก ผมตีความต่อว่า ชีวิตการเรียนรู้และพัฒนาตัวตนของคนเราก็เป็นวัฏฏจักรเหมือนกัน แต่เป็นวัฏฏจักรแบบที่ศาสตราจารย์ David Kolb เสนอไว้ ที่เราเรียกกันว่า Kolb’s Experiential Learning Cycle ที่ผมขยายความต่อว่า ต้องไม่มองแค่เป็นวงจร ต้องมองเป็นเกลียวยกระดับ คือไม่ใช่แค่ learning cycle แต่เป็น learning spiral
ผมมีความเห็นว่า ชีวิตคนเราแต่ละคน มี Learning spirals จำนวนมาก เชื่อมโยงกันอย่างซับซ้อน หลากหลายมิติของการเรียนรู้ คนเราต้องฝึกฝนตนเองให้หมุน “เกลียวยกระดับการเรียนรู้” ของตนได้อย่างทรงพลัง และจะยิ่งดี หากจะช่วยเผยแพร่แก่ผู้อื่นด้วย
“เกลียวยกระดับการเรียนรู้” จึงเป็นธรรมะอย่างหนึ่ง และเป็นพลังขับเคลื่อน “ปีใหม่ต้องดีกว่าปีเก่า” อย่างเป็นธรรมชาติ
วิจารณ์ พานิช
๒ ม.ค. ๖๗
