ครูดี สอนดี ฉบับตีความ
คำขวัญวันครูปี ๒๕๖๗ ของสำนักงานคุรุสภา คือ “ครูดี สอนดี ศิษย์ดี เรียนดี มีความสุข” นำสู่การเขียนบันทึกนี้ เพื่อร่วมเฉลิมฉลองวันครู ๒๕๖๗ และร่วมคารวะครูดี ที่จรรโลงศักดิ์ศรีความเป็นครู และวิชาชีพครู
เริ่มด้วยการตีความ “สอนดี” ว่าหมายถึง “สอนแบบไม่สอน” คือไม่สอนวิชาตรงๆ แบบถ่ายทอดความรู้ แต่ทำหน้าที่ โค้ช หรืออำนวยการเรียนรู้ให้ศิษย์ทำหรือปฏิบัติแล้วสะท้อนคิดเพื่อการเรียนรู้ของตน ที่เรียกว่า “เรียนรู้เชิงรุก” (active learning) คือให้ศิษย์ได้ “เรียนทำ” ไม่ใช่ “เรียนท่อง”
ครูดี คือครูที่ออกแบบกระบวนการเรียนรู้ให้ศิษย์ได้เรียนรู้อย่างเป็นองค์รวม ผ่านการเรียนรู้เชิงรุก และครูเรียนรู้จากประสบการณ์การทำหน้าที่ครูอยู่ตลอดเวลา รวมทั้งเรียนรู้ร่วมกับเพื่อนครูในโรงเรียนเดียวกันและต่างโรงเรียน และเรียนรู้กับพ่อแม่ผู้ปกครองและผูมีส่วนได้ส่วนเสียอื่นๆ ตามรายละเอียดในหนังสือ โรงเรียนเป็นชุมชนเรียนรู้ และที่สำคัญ จัดให้ระบบนิเวศในโรงเรียน และในชุมชน เป็นพื้นที่ปลอดภัยต่อการเรียนรู้และพัฒนาของนักเรียน
ศิษย์ดี หมายถึงศิษย์ได้เรียนรู้ครบด้าน ทั้งด้านค่านิยม เจตคติ ทักษะ และความรู้ ที่ผสมผสานกันอย่างซับซ้อน เกิดเป็นพัฒนาการของสมรรถนะอย่างสมดุล ทั้ง hard skills และ soft skills รวมทั้งความเป็นพลเมืองดีของชุมชน สังคม ประเทศ และโลก
มีความสุขหมายถึง นอกจากตนเองมีความสุขแล้ว ก็เอื้อให้คนรอบข้างมีความสุข มีความเห็นอกเห็นใจคนอื่น (empathy) และเห็นแก่ส่วนรวม
ไม่มีใครดีอย่างสมบูรณ์ครบถ้วน แต่ทุกคนเรียนรู้ได้ ครูดีคือครูที่ใคร่ครวญทบทวนตนเอง นำมาพัฒนาตนเองอย่างต่อเนื่อง โดยมุ่งพัฒนาร่วมกับเพื่อนร่วมวิชาชีพ และร่วมกับผู้มีส่วนได้ส่วนเสียของโรงเรียน ผ่านการสะท้อนคิด ร่วมกัน จึงมีผู้กล่าวว่า วิชาชีพครูในปัจจุบัน ไม่ใช่วิชาชีพสอน (teaching profession) แต่เป็นวิชาชีพสะท้อนคิด (reflective profession)
วิจารณ์ พานิช
๖ ม.ค. ๖๗
