บทที่ ๔ เรียนเชิงรุกตามรายวิชา
โรงเรียนศิษย์วัฒนา จัดตารางเรียนช่วงเช้าให้เรียนตามรายวิชา ช่วงบ่ายเป็นการทำกิจกรรมเพื่อเรียนบูรณาการวิชา ไม่ว่าเรียนรายวิชา หรือบูรณาการวิชา เน้นการเรียนรู้เชิงรุก (active learning) ทั้งสิ้น โดยเริ่มต้นที่การสอนโดยตรง (direct instruction) ตามด้วยการฝึกประยุกต์ใช้ความรู้ เพื่อให้ค่อยๆ เกิดการเชื่อมโยงใยประสาทในสมองอย่างเป็นระบบ เกิดเป็นความจำระยะยาว (long-term memory) อยู่ในสมองส่วนนอก (neo-cortex) ที่เมื่อถึงคราวต้องการใช้ ก็มีการปลดปล่อยออกมาเองโดยอัตโนมัติ ซึ่งหมายความว่า นักเรียนต้องมีการฝึกอย่างเคี่ยวกรำ โดยครูจะคอยช่วยให้บทเรียนและการทดสอบอย่างเป็นขั้นตอน มีความท้าทาย และสนุกสนาน แต่นักเรียนต้องพร้อมทำงานหนัก
การเรียนรายวิชาเริ่มด้วย การเรียนแบบครูอำนวยการ (teacher-directed learning) ตามด้วยการเรียนแบบนักเรียนอำนวยการ (student-directed learning)
การเรียนแบบครูอำนวยการเริ่มด้วยการสอนโดยตรง (direct instruction) ที่แตกต่างจากการสอนแบบบรรยาย
ครูอาจสอนแบบกลับทางห้องเรียน (flipped classroom) ก็ได้ รายละเอียดอยู่ในหนังสือ ครูเพื่อศิษย์ สร้างห้องเรียนกลับทาง (https://www.scbfoundation.com/media_knowledge/unknown/292/5137)
การสอนวิชา เพื่อให้นักเรียนเกิดการเรียนรู้ระดับเชื่อมโยง มีรายละเอียดโดยพิสดารในหนังสือ ครูเพื่อศิษย์ สร้างการเรียนรู้สู่ระดับเชื่อมโยง (https://www.scbfoundation.com/stocks/14/file/16061988173lfnp14.pdf) หลักการโดยย่อคือ เริ่มจากการให้นักเรียนได้เรียนรู้ระดับตื้น (superficial) เคลื่อนสู่ระดับลึก (deep) และต่อไปยังระดับเชื่อมโยง (transfer) โดยครูจัดกระบวนการให้นักเรียนได้เรียนอย่างมีแรงบันดาลใจ สนุกสนาน เห็นคุณค่า และเห็นความก้าวหน้าของตนเอง พร้อมๆ ไปกับได้พัฒนาสมรรถนะสำคัญต่างๆ ใส่ตนเอง
หนังสืออีกเล่มหนึ่ง ที่แนะนำวิธีสอนวิชาให้นักเรียนได้เรียนรู้เชิงรุกคือ สอนอย่างมือชั้นครู (https://www.leadershipforfuture.com/teaching-at-its-best-book/) หนังสือเล่มนี้มุ่งสื่อสารต่ออาจารย์มหาวิทยาลัย แต่นำมาปรับใช้ได้กับครูในระดับการศึกษาขั้นพื้นฐานได้เป็นอย่างดี
วิจารณ์ พานิช
๒๔ มี.ค. ๖๕
I am impressed by the narrative. This is education should be about.
[Though in my own ‘theory’, I use the 5 Khandhas (ขันธ์ ๕: รูป เวทนา สัญญา สังขาร และวิญญาณ) as the pattern. So learning starts with sense contacts, and progresses to impression, recognition, connection and naturalization. ‘Enlightenment’ or understanding comes in half way between connection and naturalization - once we can connect a learning into our knowledge and skill net (what we know and do), over applications in time the ‘new’ learning ‘settles’ in the ecology (the net) and ‘it becomes part of our nature’.
I think this pattern is very well known (among Buddhists) and offers a familiar set of ‘checkpoints’ for learning.]