ครั้งแรกที่มาเมื่อปี 2557 หมู่บ้านอูมฮวม ชาวปาเกอญอ มีวิถีชีวิตที่เรียบง่าย ใกล้ชิดธรรมชาติ อยู่กับธรรมชาติและห่างไกลจากวิถีความทันสมัยในเมือง พระครูเขมสุทธิธรรมเจ้าอาวาสวัดเม็งรายมหาราชได้มาจัดสร้างโรงเรียนเพื่อการศึกษาสำหรับเด็กของหมู่บ้านที่นี่ ชื่อโรงเรียนบ้านอูมฮวม จัดกิจกรรมการเรียนการสอนสำหรับเด็กนักเรียนชั้นเด็กเล็กจนกระทั่งถึงชั้นประถมศึกษาปีที่หก
https://www.oknation.net/post/detail/634f7229be301834162ccf5a
ครั้งที่สองพ.ศ. 2566 (เก้าปีผ่าน) ได้ติดตามพระครูเขมสุทธิธรรม เจ้าอาวาสวัดเม็งรายมหาราช (ซึ่งต่อไปจะใช้คำเรียกท่านว่าพระอาจารย์) เดินทางมาถึงที่นี่เห็นความเปลี่ยนแปลงอย่างมาก ทั้งเรื่องการศึกษาของเด็กและเยาวชน การพัฒนาด้านอาชีพของชาวบ้าน การอยู่รวมกลุ่มเป็นชุมชนที่เกื้อกูลระหว่างมนุษย์ด้วยกันและระหว่างมนุษย์กับธรรมชาติ การสร้างความศรัทธาอย่างลึกซึ้งถึงรากฐานของพระพุทธศาสนา โดยการสร้างวัดป่าชัยสุวรรณขึ้น และมีพระสงฆ์จำวัดอย่างต่อเนื่องตาม รูปแบบของวัดป่าสายปฏิบัติวิปัสสนากรรมฐาน
"ชุมชนอยู่เหมือนจนแต่ไม่จน"
เป็นคำจำกัดความของวิถีชีวิตของชาวบ้านอูมฮวม โดยพระอาจารย์
ชาวบ้านปาเกอญอ หรือกะเหรี่ยงพุทธ ศรัทธาในศาสนาพุทธ และพระสงฆ์ ซึ่งชาวบ้านในบริเวณนี้มีหลายกลุ่มบ้านซึ่งล้วนเป็นเครือญาติพี่น้องกัน การมาถึงของพระสงฆ์สำหรับพวกเขาจึงเป็นบุญอันยิ่งใหญ่ที่จะนำพาดวงวิญญาณของพวกเขาไปสู่สวรรค์ พระอาจารย์ได้ธุดงค์อยู่ในป่าบริเวณนี้ตั้งแต่พ.ศ. 2531 เป็นต้นมา เพื่อศึกษาเรียนรู้ธรรมะขั้นสูงสุงของการวิปัสสนากรรมฐาน คือเรียนรู้ด้านในตน และเผยแพร่สอนแก่ชาวบ้านในกลุ่มนั้น พระอาจารย์อาศัยอยู่ในป่าจนกระทั่งปี พศ. 2539 ชาวบ้านและศรัทธาวัดเม็งรายมหาราชได้นิมนต์กลับมาเป็นเจ้าอาวาสวัดเม็งรายมหาราชที่ อ.เมือง จ.เชียงราย และพระอาจารย์ยังคงเดินทางไปมาระหว่างบ้านอูมฮวมและวัดเม็งรายมหาราชเป็นประจำ ด้วยเห็นในความศรัทธาของชาวปาเกอญอกลุ่มนี้ที่มีต่อศาสนาพุทธ
การอยู่ร่วมเป็นชุมชนสำคัญยิ่ง(บ้าน)
ชุมชนเป็นเครือญาติกัน และเป็นกลุ่มที่อยู่ร่วมกันดังนั้นในรูปแบบของการเข้ามาเพื่อสร้างเสริมพระพุทธศาสนาหรือสร้างเสริมกระบวนการการศึกษาจึงไม่ควรละทิ้งความเป็นชุมชนพระอาจารย์เห็นควรให้มีแปลงสาธิตในการทำการเกษตรยั่งยืนอาทิการปลูกไม้ผลการ ปลูกไม้ยืนต้นและเป็นพื้นที่ที่ชุมชนจะยังคงปฏิบัติการณ์ส่วนรวมร่วมกัน การปรึกษาหารือร่วมกันการตัดสินใจร่วมกันการลงมือปฏิบัติร่วมกัน แปลงเกษตรส่วนรวมจึงเป็นเสมือนหนึ่งสัญญลักษณ์ในการรวมกลุ่ม การดำเนินงานร่วมกัน การเป็นเจ้าของผลผลิตของพื้นที่ และการดูแลรักษา ทราบข้อมูลเพิ่มเติมว่าปีที่แล้วช้างป่าเข้ามาหาอาหารกินในแปลงอีกด้วย
ศาสนา (วัด)
การสร้างวัด หรือศาสนสถานในชุมชน เป็นเครื่องยึดเหนี่ยวทางจิตใจของพุทธศาสนิกชน รวมทั้งเป็นสถานที่แห่งศูนย์รวมจิตใจของคนในชุมชน การมีพระสงฆ์เพื่อสืบทอดพระพุทธศาสนาเป็นตัวอย่างอันดีของการศึกษาเล่าเรียน พระอาจารย์จึงได้สร้างวัดป่าชัยสุวรรณขึ้น โดยมีพระภิกษุสงฆ์ ได้มาจำวัดจำพรรษา และปฏิบัติธรรม เผยแพร่พระพุทธศาสนาที่เป็นแก่นแท้ในพื้นที่นี้
บริเวณวัดป่าชัยสุวรรณมีลานวัดอันโล่งสะอาด และงดงามด้วยความร่มเย็นของต้นไม้ใหญ่ มีสถานที่สำหรับตัดเย็บผ้าสบงจีวรตามธรรมวินัยการต้มย้อมผ้าด้วยแก่นขนุน ศาลากว้างสำหรับสวดมนต์ และการถวายภัตตาหารแด่พระสงฆ์
การศึกษาเป็นหลักที่สำคัญ(โรงเรียน)
พระอาจารย์เห็นความสำคัญการศึกษาของชาวบ้านทั้งทางโลกและทางธรรม ได้ส่งเสริมให้เด็กและเยาวชนเรียนรู้การเรียนการสอนตามหลักสูตรของกระทรวงศึกษาธิการตั้งแต่ชั้นอนุบาลจนกระทั่งถึงปริญญาตรีมีเยาวชนหลายคนหลายรุ่นที่เรียนจบและได้มีอาชีพที่เหมาะสมรวมทั้งได้นำรุ่นน้องเรียนหนังสือมากขึ้นด้วย ซึ่งพระอาจารย์ได้ให้การสนับสนุนทุนการศึกษาและสถานที่พักสำหรับเด็กนักเรียนที่สนใจเรียนหนังสือต่อเนื่องที่วัดเม็งรายมหาราชจังหวัดเชียงราย
ในทางธรรม มีเด็กและเยาวชนที่สนใจเรียนธรรมะและบวชเณรบวชพระได้เป็นหลักแห่งพระพุทธศาสนาโดยมีพระอาจารย์เป็นพระอุปัชฌาย์ บางรูปบวชเรียนแล้วไปเป็นฆราวาสดำรงอาชีพและมีครอบครัว ทำนุบำรุงพระพุทธศาสนาอีกทางหนึ่ง บางรูปบวชแล้วอยู่ในร่มกาสาวพัสตร์เป็นเวลานาน นับเป็นเนื้อนาบุญของพระพุทธศาสนาโดยแท้จริง
สภาพแวดล้อมทางธรรมชาติของชุมชน
หมู่บ้านปาเกอญอ โดยส่วนใหญ่ก็มักจะรักษาป่าและทรัพยากรธรรมชาติเป็นอย่างดี หมู่บ้านอูมฮวมเป็นตัวอย่างของชุมชนปาเกอญอที่รักษาและจัดการป่าได้อย่างมีประสิทธิภาพ ป่าไม้สมบูรณ์ มีต้นไม้ในระบบนิเวศที่แตกต่างกัน อาทิ ต้นไม้จำปาป่า(จำปีป่า) ไม้แดง ไม้สัก ต้นปรงเขาที่สวยงาม และบางต้นสูงสิบเมตรขึ้นไปเนื่องจากอยู่รวมกับไม้ชนิดอื่น สัตว์ป่าที่ยังคงมีอยู่และพบได้เนืองๆ เช่น ช้าง เลียงผา กวาง เก้ง หมูป่า ตัวตุ่น เป็นต้น มาอยู่ในหมู่บ้านอากาศเย็นสบายแม้ในฤดูร้อน
