วันที่ ๑ พฤศจิกายน ๒๕๖๕ ผมกลับถึงบ้านค่ำ     ด้วยความอิ่มเอมจากข้อเรียนรู้จากการไปร่วมเสวนา “การหารือให้ข้อเสนอแนะแนวทางการพัฒนา สบช.” ที่ฝ่ายบริหารจัดขึ้น    และรู้สึกว่า สบช. ขยับแน่ หากมีการดำเนินการตามแนวทางที่พูดคุยกัน  เพราะจะเกิดพลังการทำงานสร้างสรรค์ขึ้นทั่วทั้งองค์กร   

เช้ามืดวันที่ ๒ ตอนครึ่งตื่นครึ่งหลับ  เทวดาก็มาดลใจให้ผมเขียนบันทึกนี้   ผมจึงตื่นขึ้นมาเขียนตอนตีสาม 

ผมติดใจการนำเสนอเรื่อง “เปลี่ยนมุมมองพัฒนา ระบบอุดมศึกษาไทย ด้วยกระบวนทัศน์ที่แตกต่าง ผ่าน L-E-N-S ใหม่ เคลียร์ชัดกว่าเดิม” ของท่านรองฯ อรัญญา, ท่านรองฯ ปภัสสร และท่านคณบดีกมลรัตน์    ที่อ้างที่มาคือ รายงานการศึกษาระบบอุดมศึกษาไทย ในบริบทของประเทศพัฒนาแล้ว  ของ สอวช.   โดย L-E-N-S ใหม่ มีดังนี้ 

 

ผมจึงถือโอกาสเสนอแนวคิดเสริม L-E-N-S ของ สบช. ดังนี้    

  • L – Reversed Learning    คือเปลี่ยนจากแนวเดิม ที่เรียนทฤษฎีก่อน ตามด้วยการฝึกปฏิบัติ    ไปเป็นเรียนปฏิบัติ (Experiential Learning) เป็นแกนหลัก    แล้วสะท้อนคิดไปสู่การทำความเข้าใจทฤษฎีหรือหลักการในมิติที่ลึก    ตามแนวทางของ Kolb’s Experiential Learning Cycle    โดยนักศึกษาเรียนทฤษฎีเองจากการเรียนออนไลน์ หรือจาก “อากู๋”     
  • L – Learning Environment    ระบบนิเวศการเรียนรู้ เปลี่ยนจากเน้นเรียนในมหาวิทยาลัย     ไปสู่เน้นการเรียนในสถานประกอบการ    เพื่อเน้นการเรียนรู้จากชีวิตจริง     ที่เป็นการเรียนรู้จากการปฏิบัติ (Experiential Learning) 
  • E – Education Goal    เปลี่ยนจากการเรียนรู้แห่งอดีต สู่การเรียนรู้แห่งอนาคต    อธิบายว่า การเรียนรู้จากความรู้ที่มีอยู่แล้ว  เป็นความรู้แห่งอดีต    ได้มาจากประสบการณ์ของท่านผู้รู้ในอดีต    ในอนาคตก็จะใช้ได้บ้าง ใช้ไม่ได้บ้าง     จึงไม่ใช่เป้าหมายหลักของการเรียนรู้ในยุค VUCA/BANI    ส่วนการเรียนรู้แห่งอนาคต เป็นการเรียนรู้ในบริบทของอนาคต ที่เราไม่รู้ว่าเป็นอย่างไร หรือจะเผชิญอะไร    แต่เราจะมั่นใจได้ว่าเราเรียนรู้ได้แน่หากเราฝึกฝนตนเองให้มีทักษะ เรียนรู้จากการปฏิบัติ หรือเรียนรู้จากประสบการณ์ (Experiential Learning) ที่เป็น reflective learning    คือใช้เครื่องมือ Kolb’s Experiential Learning Cycle เป็น นั่นเอง    โดยมีสมรรถนะหมุนวงจรเรียนรู้ ให้เป็น Double-Loop Learning   และTriple-Loop Learning  
  • S – Student as Co-creator    เปลี่ยนกระบวนทัศน์เรื่องนักศึกษา    จากการเป็นผู้มาดูดซับความรู้ที่มีอยู่แล้วเป็นหลัก   เปลี่ยนเป็นผู้เข้ามาร่วมสร้างความรู้ใหม่เพื่อการเรียนรู้ของตนเอง    ที่เน้นเรียนรู้จากการปฏิบัติ (Experiential Learning)    เกณฑ์ในการรับนักศึกษา จึงควรเปลี่ยนไปเน้นที่แรงบันดาลใจในการสร้างสรรรค์  มากกว่าพื้นความรู้เดิม     และเน้นสรรหานักศึกษาเชิงรุก มากกว่าเปิดรับและคัดเลือก     

วิจารณ์ พานิช

๒ พ.ย. ๖๕