ศ. นพ. อาวุธ ศรีสุกรี เป็นนักบริหารอุดมศึกษา เคยเป็นทั้งคณบดีคณะแพทยศาสตร์ และอธิการบดี ของมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ และทำหน้าที่เลขาธิการก่อตั้ง กสพท. (กลุ่มสถาบันแพทยศาสตร์ แห่งประเทศไทย) ที่เริ่มดำเนินการตั้งแต่ ปี พ.ศ. ๒๕๓๒ เพื่อเชื่อมโยงกิจกรรมการศึกษาแพทยศาสตร์ ของประเทศไทย เข้ากับระบบสุขภาพ ให้มีการขับเคลื่อนคุณภาพของกิจการของคณะแพทยศาสตร์ทั้งประเทศให้สอดคล้องกับการพัฒนาระบบสุขภาพของประเทศ
ผมเป็นคณบดีของคณะแพทยศาสตร์ที่ร่วมก่อตั้ง จึงเข้าใจค่านิยม (values) ของการก่อตั้งกลุ่มสถาบันนี้ ในมิติที่ลึก ว่าตั้งขึ้นเป็นกลไกเชื่อมโยงฝ่ายการศึกษา หรือผลิตกำลังคน กับฝ่ายบริการ ด้านการแพทย์
ผมตีความว่า นี่คือจุดเริ่มต้นของ “ถังทราย” (sandbox) อุดมศึกษา คือมีการรวมตัวกันทำงานเพื่อเป้าหมายสูงส่ง (shared purpose) ร่วมกัน โดยไม่ต้องมีกฎหมายอนุญาต ทำประโยชน์ต่อบ้านเมืองต่อเนื่องเรื่อยมาจนได้รับการยอมรับอย่างเป็นทางการอย่างกว้างขวาง จนเวลานี้คำว่า “กสพท.” กลายเป็น สมานยนาม ของการคัดเลือกผู้เข้าเรียนแพทย์ของประเทศ ลองค้นด้วยกูเกิ้ล จะเห็นความหมายนี้
เมื่อ ๖ ปีก่อน มหาวิทยาลัยเชียงใหม่เผชิญวิกฤติข้อขัดแย้ง เรื่องการสรรหาอธิการบดี ไม่สามารถโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งอธิการบดีตัวจริงได้ สภามหาวิทยาลัยต้องขอร้องให้อุปนายกของสภา คือ ศ. นพ. อาวุธ ศรีสุกรี ทำหน้าที่รักษาการอธิการบดี อยู่เกือบสองปี
เปิดโอกาสให้ ศ. นพ. อาวุธ ศรีสุกรี ได้ใช้ภาวะผู้นำ สร้างระบบ “ถังทราย” สู่กระบวนการ “เปลี่ยนขาด” (transform) มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ที่เป็นกระบวนการต่อเนื่องเรื่อยมาจนปัจจุบัน สร้างผลกระทบให้มหาวิทยาลัยเชียงใหม่เป็นผู้นำของประเทศที่ดำเนินการ university transformation เน้น digital transformation
วิธีการที่ ศ. นพ. อาวุธ ศรีสุกรี ใช้บริหาร CMU transformation ในฐานะรักษาการอธิการบดีคือ ขออนุมัติจากสภามหาวิทยาลัย ให้รักษาการอธิการบดีสามารถใช้อำนาจบริหาร อนุมัติการตั้งหน่วยงานภายในเพื่อทำหน้าที่ริเริ่ม (ทดลอง) ขับเคลื่อนการพัฒนามหาวิทยาลัย ในเรื่องที่มีความสำคัญสูง แล้วนำมาแจ้งให้สภาทราบและสนับสนุน เท่ากับสภา มช. อนุมัติให้มี “ถังทราย” ด้านการจัดการเพื่อสร้าง transformation
ทำให้ มช. เกิดหน่วยงานใหม่จำนวนหนึ่ง ที่ขับเคลื่อนการเปลี่ยนแปลงในระดับรากฐาน (transformation) ของ มช. เป็นกระแสที่มีพลังขับเคลื่อน มช. ออกจากความเคยชินเดิมๆ ออกจากพื้นที่ปลอดภัย (safety zone) แต่เป็นแรงเฉื่อยต่อการพัฒนาระบบอุดมศึกษาของประเทศ และเมื่ออธิการบดีตัวจริง (ศ. คลินิก นพ. นิเวศน์ นันทจิต) ได้รับโปรดเกล้าฯแต่งตั้ง ก็ดำเนินการขับเคลื่อน transformation อย่างต่อเนื่อง ท่านอธิการบดี มช. ท่านปัจจุบัน (ศ. ดร. นพ. พงษ์รักษ์ ศรีบัณฑิตมงคล) ก็ดำเนินการต่อในแนวทางเดียวกัน
เป็นข้อพิสูจน์ว่า การริเริ่ม “ถังทราย” เพื่อพัฒนา มช. ของ ศ. นพ. อาวุธ ศรีสุกรี เป็นแนวทางที่ถูกต้อง ส่งผลต่อการเปลี่ยน มช. ในระดับรากฐานอย่างต่อเนื่อง
ผมจึงยกย่องให้ ศ. นพ. อาวุธ ศรีสุกรี เป็น “คุณปู่แห่งถังทรายอุดมศึกษา” ด้วยประการฉะนี้
วิจารณ์ พานิช
๑๐ ธ.ค. ๖๕
