พระพุทธศาสนากับอนาคตของมนุษยชาติ
ทางสายกลางกับอนาคตของมนุษยชาติ
- โลกวิกฤตอย่างยิ่ง อารยธรรมตะวันตกวิกฤต
อาการแห่งวิกฤต
- สาเหตุของวิกฤต = เสียสมดุลทุกมิติ – ตั้งแต่สิ่งแวดล้อม ภูมิอากาศ สังคม เศรษฐกิจ การเมือง จนถึงตัวมนุษย์เอง
- ต้นเหตุวิถีคิดตะวันตก ความรู้ = อำนาจ
อำนาจไปแย่งชิง
= วิถีคิดเชิงอำนาจ
- Einstein “We shall need a radically new manner of thinking, if mankind is to survive”
เราต้องการวิถีคิดใหม่โดยสิ้นเชิง
วิถีคิดใหม่โดยสิ้นเชิง คืออะไร? ไอน์สไตน์ไม่ได้บอก
- คือ วิถีคิดเชิงปัญญา
ทางสายกลาง คือ ทางสายปัญญา
พระพุทธศาสนาสอนเรื่อง ทางสายกลาง หรือ สายปัญญา
- ปัญญา คือ ความเป็นเหตุเป็นผลล้วน ๆ หรือ อิทัปปัจจยตา สรรพสิ่งเป็นกระแสของเหตุปัจจัย ไม่มีจุดเริ่มต้น ไม่มีจุดสิ้นสุด ซึ่งเป็นส่วนสุด (Extremes) ทั้งสอง
“เทฺวเม ภิกขะเว อันตา” ส่วนสุดทั้งสองภิกษุไม่ควรเสพ จึงเรียกว่าทางสายกลาง
- ทางสายกลางจึงเป็นทางสายปัญญาล้วน ๆ ไม่สุดโต่ง ไม่แยกข้างแยกขั้ว ไม่เอาตัวตน (อัตตา) เป็นที่ตั้ง
- และมีวิธีปฏิบัติหรือมรรค เพื่อลดอัตตา กิเลส ตัณหา เพื่อให้ปัญญาเป็นไปได้
- วิถีคิดแบบตะวันตก แม้เก่งในเรื่องวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี แต่การคิด (จินตามยปัญญา) โดยปราศจาก ภาวนามยปัญญา ก็หนีไม่พ้นจากการตกเป็นเหยื่อของกิเลสตัญหา
ฉะนั้น ตะวันตกแม้เก่งทางวิทยาศาสตร์เทคโนโลยีเพียงใด ก็ตกเป็นทาสของกิเลสตัญหา นำเอาความรู้เป็นอำนาจไปต่อสู้แย่งชิง แม้เอาระเบิดปรมณูไปทิ้งใส่กันก็ทำได้ ก่อความรุนแรงทั่วไป จนกระทั่งเสี่ยงต่อการเกิดสงครามนิวเคลียร์
- ทางสายกลาง เมื่อพยายามลดความมีตัวตน จนแม้ถึงหมดความมีตัวตน ทำให้เกิดจิตสำนึกใหม่ (New Consciousness) ทำให้เกิดความสุข และความสมดุลในตน = สุขภาวะ คุณภาพชีวิต และไมตรีจิตอันไพศาลต่อเพื่อนมนุษย์และสรรพสิ่ง อันเป็นไปเพื่อการอยู่ร่วมกันอย่างสันติสมดุล = สันติภาพ
พุทธศาสนาเป็นศาสนาเพื่อสันติภาพ
- ปัญญาทางพุทธศาสนา คือ ความเป็นกลางตามธรรมชาติหรือธรรม แม้พระตถาคตจะเกิดหรือไม่เกิด ธรรมธาตุก็ตั้งอยู่แล้ว จึงมีความเป็นสากล ไม่ต้องรู้จักหรือเรียกว่าพุทธก็ได้ ทางสายกลางเป็นความจริงตามธรรมชาติที่ใคร ๆ ทุกชาติ ทุกภาษา ทุกวัฒนธรรม ก็ค้นพบได้
ธรรมจึงเป็นปัญญาสากล เหมาะแก่การที่มนุษยชาติจะใช้เพื่อการอยู่ร่วมกันอย่าง
สมดุล
ทางสายกลางจึงเป็นอนาคตของมนุษยชาติ
- ข้อเสนอแนะ มหาวิทยาลัยสงฆ์ทั้ง ๒ ควรทำหลักสูตร
พระพุทธศาสนากับการพัฒนาอย่างสมดุล
ปริยัติและปฏิบัติ
เป็นหลักสูตรกลางสำหรับนิสิตทั้งหมด ซึ่งมีหลายหมื่นรูป/คน และส่งนิสิตเหล่านี้ไปประสานงานกับวัดทั่วประเทศ ซึ่งมีประมาณ ๔๐,๐๐๐ วัด ให้ทำงานร่วมกับชุมชน เพื่อพัฒนาการอยู่ร่วมกันอย่างสมดุล
ชุมชนเรียนรู้ = สังฆะ = อุดมคติทางพุทธศาสนา
- “สามเหลี่ยมเขยื้อนภูเขา” ทางพุทธศาสนา คือ
สามารถเขยื้อนสิ่งยากประดุจภูเขา คือ การอยู่ร่วมกันอย่างสมดุล
การอยู่ร่วมกันอย่างสมดุล คือ สิ่งสูงสุดของมนุษยชาติ นั่นคือสันติภาพโลก
“ราษฎรอาวุโส” ผู้ลิขิตถวาย
๑๑ ตุลาคม ๒๕๖๕
หมายเหตุ ทั้ง ๑๓ ข้อ โดยสรุปนี้ นิสิตปริญญาเอกสามารถทำวิทยานิพนธ์ศึกษาค้นคว้าใน รายละเอียดได้หลายแง่หลายมุม หลายขั้น หลายตอน
----------------------------------------------------------------------------------
