เล่าอย่างไรให้ได้ดี
พวกเราทุกคนคุ้นเคยกับเรื่องเล่ามาตั้งแต่ยังเด็กเล็ก
ได้ยินเรื่องเล่านิทานจากแม่ก่อนนอน
เรื่องเล่าจากนิทานอีสปจะแฝงข้อคิด
และสติเตือนใจเรามากมาย คุณครูเล่านิทานทำให้เราเห็นภาพ
สามารถผูกเรื่องเข้าไปอยู่ในความทรงจำมากกว่าคุณครูสอนอธิบายบนกระดานดำ
เรื่องเล่าในอดีตเป็นข้อพิสูจน์ว่าการใช้เรื่องเล่าจะเป็นการช่วยให้เข้าใจเรื่องซับซ้อนมากกว่าการบรรยาย
โดยปกติเราสามารถเล่าเรื่องราวอย่างอัตโนมัติเมื่อมีอะไรมากระตุ้น
แต่เมื่อมีคนมากำหนดหัวข้อให้เล่า
ทำให้หยุดคิดแล้วลำดับเรื่องราวใหม่
ถ้าคนถูกฝึกให้พูดบ่อยๆ ก็จะมีทักษะเชื่อมโยงอย่างรวดเร็ว
อย่างไรก็ตามก็อยากนำบทเรียนของผู้ฟังมาบอกเล่าให้กับผู้เล่าว่าจะเล่าอย่างให้ได้ดี
· ต้องชัดเจนในจุดประสงค์
เช่นจะเล่าให้เกิดวามบันเทิง เกิดความขบขัน
จะเล่าให้เกิดความเป็นพวกพ้อง ให้เกิดความแตกแยก
เล่าให้ผู้ฟังได้สติ เป็นต้น
ในเรื่องการจัดการความรู้
แน่นอนเราอยากให้ผู้ฟังเข้าไปอยู่ร่วมในความคิด
เป็นส่วนหนึ่งในเรื่องราว เกิดการคิด พิจารณา
ไตร่ตรอง
ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่เกิดการสร้างความรู้เข้าไปฝังในตัวผู้ฟัง
· การเล่าเป็นเรื่องราว
เป็นประสบการณ์ที่เกิดขึ้นจริงจะดึงดูดผู้ฟังให้สนใจมากกว่าการพูดเป็นเชิงอธิบายในรายละเอียดที่เป็นนามธรรม
·
การเล่าจากประสบการณ์ที่เป็นจริงดีกว่าการนำเสนอในแนวคิด
เพราะจะช่วยลดความขัดแย้งในเรื่องความถูกต้อง
· เรื่องที่เล่า
ควรประเมินก่อนว่าพูดไปแล้วผู้ฟังจะเข้าใจได้ง่ายหรือไม่
ควรมีภาพหรือสื่ออื่นมาช่วยหรือไม่
เพื่อให้ผู้ฟังเกาะติดไปตลอดเรื่อง
· การเล่าเรื่องที่เป็นความสำเร็จ
ดีกว่าเรื่องล้มเหลว
เพราะเป็นคำตอบมากกว่าไปวินิจฉัยหาแนวทางอื่นอีก
การบอกเล่าเรื่องที่จบลงด้วยความสุขจะทำให้มีการปล่อยสาร dopamine
เข้าไปในสมองส่วนที่อยู่ใน cortex
เกิดความพร้อมที่จะคิดเรื่องใหม่ๆให้กับตัวเอง
· ขณะที่เล่า สังเกตผู้ฟัง
ถ้ากำลังจะเอาใจออกห่าง
ลองใช้คำถามกระตุ้นว่าถ้าเป็นเขาในสถานการณ์นี้จะทำอย่างไร
เป็นการดึงให้เขาเข้ามาอยู่ในความคิดอีก
· ขณะที่เล่า
ถ้ามีคนมาช่วยเล่าในเรื่องเดียวกันที่เป็นส่วนเกิดขึ้นกับเขาแล้วเกิดผลอย่างไร
ยิ่งมีจำนวนหลากหลายมุมมอง
ก็จะทำให้ผู้ฟังเกิดการตัดสินเลือกวิธีที่เหมาะสมกับตนเอง
ผลักดันให้ผู้ฟังสร้างเรื่องใหม่ด้วยตนเอง
เกิดการวางแผนนำไปใช้ในงานของตน
· ภายหลังเล่าจบ
เปิดโอกาสให้ผู้ฟังตัดสินใจเองว่าเรื่องราวที่ฟังมามีความหมายอย่างไรต่องานของเขา
มากกว่าการสรุปแล้วสั่งการให้ไปปฏิบัติ
