ชีวิตที่พอเพียง ๔๐๓๙. ทำงานเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (๑๐๗) หลักสูตรฐานสมรรถนะ


 

บ่ายวันที่ ๒๙ กรกฎาคม ๒๕๖๔  มีการประชุมคณะกรรมการอำนวยการในคณะกรรมการการจัดทำและพัฒนา (ร่าง) หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช .... (หลักสูตรฐานสมรรถนะ) ครั้งที่ ๒/๒๕๖๔   ผมจ้องไปทำความเข้าใจว่า มีลู่ทางสอดใส่ประเด็นเชิง ความเสมอภาคทางการศึกษา เข้าไปในหลักสูตร ได้อย่างไร   เอกสารหลักสูตร จะสะท้อนความเอาใจใส่เพื่อหาทางลดความไม่เสมอภาคทางการศึกษาได้อย่างไร   

ผมตั้งใจไปตั้งคำถามในคณะกรรมการว่า กระบวนการทั้งหมดของการพัฒนาหลักสูตรการศึกษาฐานสมรรถนะในคราวนี้   จะเป็นเครื่องมือลดความไม่เสมอภาคทางการศึกษาได้อย่างไรบ้าง    

ในการประชุม มีการแจ้งว่า  มีการแต่งตั้งคณะอนุกรรมการจัดทำและพัฒนา (ร่าง) หลักสูตรแกนกลางการศึกษา ขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช.... (หลักสูตรฐานสมรรถนะ) จำนวน ๔ คณะ ประกอบด้วย (๑) คณะอนุกรรมการที่ปรึกษา     (๒) คณะอนุกรรมการปรับปรุงสมรรถนะ ขอบข่ายการเรียนรู้ การจัดการเรียนรู้เชิงรุก เครื่องมือการวัดและประเมินผล และการบริหารจัดการหลักสูตร   (๓) คณะอนุกรรมการสื่อสารและการมีส่วนร่วม  และ (๔) คณะอนุกรรมการพัฒนาครูและบุคลากรทางการศึกษา     ผมจึงคิดว่า ทุกคณะกรรมการและอนุกรรมการน่าจะตั้งคำถามเรื่องมาตรการใช้หลักสูตรฐานสมรรถนะสร้างคุณภาพและความเสมอภาคทางการศึกษา    รวมทั้งวางมาตรการเพื่อการเรียนรู้และปรับตัวต่อเนื่องเชิงระบบ     โดยเครื่องมือคือ DE/Blue Marble Evaluation   

 ในการประชุมครั้งที่แล้ว เมื่อวันที่ ๑๗ มิถุนายน ๒๕๖๔ มีการเสนอโครงการวิจัยกระบวนการพัฒนาหลักสูตร สถานศึกษาฐานสมรรถนะของโรงเรียนนำร่องในพื้นที่นวัตกรรมการศึกษา     โดยมีวัตถุประสงค์ของการวิจัย ๓ ข้อคือ  (๑) ศึกษากระบวนการพัฒนาและใช้หลักสูตรสถานศึกษาฐานสมรรถนะของ โรงเรียนนนำร่องในพื้นที่นวัตกรรมการศึกษา  (๒) ศึกษากระบวนการพัฒนาระบบและการบริหารจัดการปัจจัยด้านบุคลากร การบริหารจัดการหลักสูตร และการประกันคุณภาพการศึกษา ที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนาและการใช้หลักสูตรสถานศึกษาฐานสมรรถนะของโรงเรียนนนำร่องในพื้นที่นวัตกรรมการศึกษา  (๓) นำผลการวิจัยไปใช้ในการปรับปรุงและพัฒนา (ร่าง) กรอบหลักสูตร การศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช .... การพัฒนาบุคลากร การบริหารจัดการหลักสูตร และการประกัน คุณภาพการศึกษา ที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนาและการใช้หลักสูตรสถานศึกษาฐานสมรรถนะ    โดยมีคำถามการวิจัย 3 ข้อ  (1) โรงเรียนนำร่องในพื้นที่นวัตกรรมการศึกษามีแนวทางการสร้าง หลักสูตรสถานศึกษาฐานสมรรถนะอย่างไร และหลักสูตรสถานศึกษาฐานสมรรถนะมีลักษณะอย่างไร  (2) โรงเรียนนำร่องในพื้นที่นวัตกรรมการศึกษามีกระบวนการนำหลักสูตรสถานศึกษาฐานสมรถนะไปใช้อย่างไร ใน 3 ประเด็น คือ การออกแบบกิจกรรมการเรียนรู้  การจัดกิจกรรมการเรียนรู้เชิงรุก (Active learning)  การสร้างและการใช้เครื่องมือการวัดและประเมินผล  (3) โรงเรียนนำร่องในพื้นที่นวัตกรรมการศึกษามีกระบวนการพัฒนาระบบ และบริหารจัดการปัจจัยในการสร้างและการใช้หลักสูตรสถานศึกษาฐานสมรรถนะอย่างไร ใน 3 ประเด็น คือ บุคลากร การบริหารจัดการหลักสูตร และการประกันคุณภาพการศึกษา   

ผมจึงเตรียมตั้งข้อสังเกตต่อที่ประชุม ๒ ประเด็นคือ  (๑) ในโครงการวิจัยนี้ คำว่า คุณภาพการศึกษา ให้หมายความรวมถึง Core Learning Outcome ของนักเรียน   และมิติด้านความเสมอภาคทางการศึกษา    เพราะหากไม่เอาใจใส่เรื่องความเสมอภาค การดำเนินการจะวัดที่ค่าเฉลี่ย   ปล่อยให้เด็กด้อยโอกาสถูกละเลยต่อไปตามเดิม    วิธีวัดคือคาดหมายว่า นอกจากค่า mean  ของ Core Learning Outcome จะสูงขึ้นแล้ว    ค่า SD ก็ลดลงด้วย     (๒) เนื่องจากความสำเร็จของโรงเรียน ย่อมมีปัจจัยสนับสนุน (หรือขัดขวาง) จากหน่วยเหนือ ได้แก่เขตพื้นที่การศึกษา และ สพฐ. ด้วย (ในกรณีโรงเรียนในสังกัดกระทรวงศึกษาธิการ)    จึงเสนอให้วิเคราะห์ว่า โรงเรียนที่ดำเนินการหลักสูตรสถานศึกษาฐานสมรรถนะได้ผลดี    เกิดจากปัจจัยสำคัญ (key success factor) อะไรบ้าง    ปัจจัยด้านพฤติกรรมของหน่วยเหนือ (โดยเฉพาะเขตพื้นที่การศึกษา) มีผลอย่างไรบ้าง         

เอาเข้าจริง ผมไม่ได้พูดอะไรเลย    เพราะมีการอภิปรายกันเข้มข้นมากโดยผู้รู้    ผู้ไม่รู้อย่างผมจึงมุ่ง ฟัง จดและคิด    เพื่อทำความเข้าใจว่าคนในวงการศึกษาเขาคิดอย่างไร     จับได้ว่า มี ๒ ค่าย   คือค่ายสร้างหลักสูตรสำหรับให้โรงเรียนนำไปปฏิบัติตาม    กับค่ายสร้างกรอบกว้างๆ ให้โรงเรียนคิดต่อ ทดลองทำ  แล้วสำรวจผล   นำมา feedback ให้เรียนรู้ร่วมกันทั้งระบบ    ผมเชื่อในแนวทางหลังนี้   

ผมเชื่อว่า หลักสูตรนี้จะประสบความสำเร็จได้ ต้องมีกระบวนการ empower ครูอย่างเป็นระบบ    จึงได้เขียนบันทึกชุด เอื้อระบบนิเวศ เพื่อครูเป็นผู้ก่อการ ที่จะเริ่มลง บล็อก ในวันที่ ๑๖ กันยายนนี้    ติดตามอ่านได้ที่ https://www.gotoknow.org/posts/tags/เอื้อระบบนิเวศ เพื่อครูเป็นผู้ก่อการ 

วิจารณ์ พานิช

๓๐ ก.ค. ๖๔ ปรับปรุงเพิ่มเติม ๙ ก.ย. ๖๔    

 

 

หมายเลขบันทึก: 692395เขียนเมื่อ 13 กันยายน 2021 19:22 น. ()แก้ไขเมื่อ 13 กันยายน 2021 19:22 น. ()สัญญาอนุญาต: สงวนสิทธิ์ทุกประการ


ความเห็น (0)

ไม่มีความเห็น

อนุญาตให้แสดงความเห็นได้เฉพาะสมาชิก
พบปัญหาการใช้งานกรุณาแจ้ง LINE ID @gotoknow
ขอแนะนำ ClassStart
ระบบจัดการการเรียนการสอนผ่านอินเทอร์เน็ต
ทั้งเว็บทั้งแอปใช้งานฟรี