ชีวิตที่พอเพียง 3975a. เสนอใช้เงิน ๑๑ ล้านล้านบาท สร้างระบบสุขภาพโลกระบบใหม่
บทความ Second Time Right ของบริษัท McKinsey เสนอให้พัฒนาระบบสุขภาพโลกใหม่ ในเวลา ๑๐ ปี ซึ่งตรงกับแนวคิด Build Back Better ว่าเราต้องเรียนรู้จากโควิด และสร้างระบบสุขภาพโลกใหม่ให้ป้องกันและรับมือการระบาดใหญ่ครั้งต่อไปได้ดีกว่าคราวนี้
เขาประมาณการว่า ต้องใช้เงิน ๓๕๗ พันล้านเหรียญ (เท่ากับ ๑๑ ล้านล้านบาท) บวกลบ ๒๐ เปอร์เซ็นต์ ในเวลา ๑๐ ปีเพื่อการนี้ ซึ่งจะคุ้มครองคนทั่วโลกในอัตราค่าใช้จ่าย ๕ เหรียญต่อคนต่อปี ใช้พัฒนา ๕ ระบบ (ดูรูปในบทความ) คือ (๑) ระบบข้อมูล real-time (๒) ระบบเฝ้าระวังโรค (๓) ระบบป้องกัน (๔) ระบบบำบัดรักษา และ (๕) ระบบวิจัยและพัฒนา โดยเงินก้อนใหญ่ที่สุด กว่าหนึ่งในสี่ ใช้พัฒนาระบบเฝ้าระวัง
ด้วยความจำกัดของความรู้ความเข้าใจ ผมทั้งเห็นด้วยและไม่เห็นด้วยต่อข้อเสนอนี้ โดยมองว่า ข้อเสนอนี้จับที่ระบบสุขภาพ แต่ประสบการณ์ความสำเร็จและล้มเหลวของประเทศต่างๆ รวมทั้งไทย ในการจัดการการระบาดของโควิด ๑๙ บอกเราว่า ระบบสุขภาพเป็นเพียงส่วนเดียวของปัจจัยสำคัญ
ระบบที่สำคัญไม่แพ้กันคือระบบเศรษฐกิจ ที่เป็นคล้ายๆ ปัจจัยถ่วงที่ทำให้ดำเนินการตามหลักการด้านการป้องกันโรคไม่ได้เต็มที่ นอกจากนั้นที่เราเห็นอยู่กับตาในขณะนี้ในกรณีของไทย คือระบบการเมืองที่ไม่สร้างสรรค์
ประเทศที่แทงหวยผิดคือสวีเดน คิดว่าน่าจะปล่อยให้คนติดไปเรื่อยๆ เพื่อสร้างภูมิคุ้มกันหมู่ แล้วโรคก็จะหมดไปเอง ทฤษฎีนี้พิสูจน์แล้ว่าผิด เพราะเชื้อ SARS-CoV-2 มันเก่งกว่าที่เราคิด
ประเทศที่แทงหวยถูกคือสหราชอาณาจักร ที่เน้นพึ่งวัคซีนเป็นยุทธศาสตร์หลัก หาทางพัฒนาวัคซีนใช้โดยเร็วที่สุด (๒) แต่กว่าจะได้ฉีดวัคซีนคนจำนวนมาก การติดเชื้อก็รุนแรงมาก เพราะคนไม่สวมหน้ากากอนามัย และ “วัคซีนทางสังคม” อื่นๆ
แน่นอนว่า ที่ประสบความสำเร็จอย่างมหัศจรรย์ในการควบคุมโรค คือจีน แถมยังพัฒนาวัคซีนออกมาได้เร็วพอๆ กับประเทศตะวันตก
ประเทศไทยยันอยู่ในสองระลอกแรก ด้วยความเข้มแข็งของระบบสุขภาพ แล้วเพลี่ยงพล้ำในระลอกสาม จากความอ่อนแอของระบบสังคมและการเมือง ที่ผลประโยชน์บันดาลให้โมหะจริต และความประมาทเข้าครอง ละเมิดหลักการป้องกันที่ซอยทองหล่อ และการลักลอบนำแรงงานต่างชาติเข้ามา โดยมีโควิดสายพันธุ์ใหม่เป็นของแถม
เราต้องไม่มองข้ามประเด็นสำคัญของการระบาดระลอกสามของไทย ว่าสาเหตุสำคัญคือระบบสังคมการเมืองที่เอื้อประโยชน์พวกพ้อง และแสวงประโยชน์เข้าตัวโดยมิชอบ
วิจารณ์ พานิช
๑๒ มิ.ย. ๖๔
