เบญจกัลยาณี หญิงงาม 5 ประการ
สาวงาม งามอย่างเบญจกัลยาณี
อยากจะทราบว่า มุมมองของหญิงงามในสมัยพุทธกาล
กับสมัยปัจจุบันแตกต่างกันอย่างไร จึงไปศึกษามา
ตามอรรถกถา ขุทฺทกนิกาย คาถาธรรมบท
จะขออารัมภบทถึงหลักการครองเรือนและตาม
ไปด้วยหญิงงาม 5 ประการ
หลักการครองเรือน
สมัยพุทธกาล มีครอบครัวเศรษฐีแห่งเมืองภัททิยะแคว้นอังคะ
ชื่อว่า ธนญชัยเศรษฐี และนางสุมนา ซึ่งต่อมา ได้ย้ายมาอยู่เมืองสาเกตุ
อันเป็นเมือง ที่อยู่ระหว่างเมืองราชคฤห์ กับเมืองสาวัตถี
ท่านมีธิดาสาว รูปงามคนหนึ่งชื่อว่า วิสาขา หรือนางสาววิสาขา
ต่อมานางได้ทำการสมมรสกับ
ปุณณวัตนมาณพ บุตรชายของมิคารเศรษฐี
ก่อนส่งตัว ท่าน ธนชัยเศรษฐี ได้ให้โอวาทเกี่ยวกับ
การครองเรือนไว้ 10 ประการ ให้กับบุตรสาว ดังนี้
1. ไฟในอย่านำออก
หมายถึง ไม่ควรนำความลับหรือเรื่องไม่ดีไม่งาม
ภายในครอบครัวไปบอกเล่าให้คนภายนอกได้รับรู้
เพราะเป็นสิ่งที่ไม่ดีไม่งาม
2. ไฟนอกอย่านำเข้า
หมายถึง ไม่ควรนำคำนินทาว่าร้ายเสียดสี ด้วยความอิจฉาริษยา
จากบุคคลภายนอก มาสู่ครอบครัว อันจะเป็นเหตุให้เกิดเรื่องไม่ดีงาม
และความบาดหมางกันภายในครอบครัว
3. พึงให้แก่คนที่ให้
หมายถึง เมื่อมีผู้มาหยิบยืมข้าวของเงินทอง ควรให้แก่นที่นำมาคืนเท่านั้น
ถ้าคนไหนที่เคยยืมแล้วไม่คืน ก็ไม่ควรให้ยืม
4. พึงอย่าให้แก่คนที่ไม่ให้
หมายถึง ผู้ที่เคยหยิบยืมแล้วไม่นำมาคืน คราวต่อไป
หากยังกล้ามาหยิบยืมอีก ไม่ควรให้ยืมอีก
5. พึงให้แก่คนที่ให้และไม่ให้
หมายถึง การสงเคราะห์ญาติ แม้เขาจะนำมาคืนหรือไม่ก็ตาม
เมื่อเห็นว่าเป็นการสมควร ก็ควรให้
6. พึงนั่งให้เป็นสุข
หมายถึง การนั่งในที่อันเหมาะอันควร ไม่เกะกะขวางทาง ไม่ต้องคอย
ลุกหลีกเมื่อพ่อผัวแม่ผัวเดินผ่าน และจัดการงานเสร็จเรียบร้อยแล้ว
7. พึงนอนให้เป็นสุข
หมายถึง ควรนอนหลังพ่อผัว แม่ผัว และสามีได้เข้านอนแล้ว
คือต้องตรวจดูข้าวของ กลอนประตูหน้าต่าง และฟืนไฟให้เป็น
ที่เรียบร้อยก่อนค่อยนอน
8. พึงกินให้เป็นสุข
หมายถึง ควรจัดข้าวปลาอาหารสำหรับพ่อผัวแม่ผัวสามีและบุตร
ให้เป็นที่เรียบร้อย ไม่ขาดตกบกพร่อง
9. พึงบูชาไฟ
หมายถึง การให้ความเคารพยำเกรงสามี และบิดามารดาของสามี
ถือว่าเป็นสิ่งที่ควรเคารพเป็นอย่างยิ่ง
10. พึงบูชาเทวดา
หมายถึง ให้นับถือบิดามารดาสามีอย่างเคร่งครัด
จะเห็นว่า ท่าน ธนชัยเศรษฐี ได้ให้โอวาทเกี่ยวกับ
การครองเรือนไว้ 10 ประการแก่บุตรสาว วิสาขา เป็นสิ่งที่เน้นให้
บุตรสาวปฏิบัติในฐานะแม่ศรีเรือนอย่างดียิ่ง จะว่ายากก็ยาก เพราะ
เป็นความคาดหวังของพ่อแม่ต่อลูกสาวสมัยนั้น แม้สมัยปัจจุบันก็คง
ไม่ล้าสมัย มีแต่จะทำให้ผู้หญิงเป็นที่รักของสามีและญาติพี่น้องและ
เป็นหลักของสถาบันครอบครัวด้วย เพราะครอบครัวจะมั่นคงหรือไม่
นั้น ภรรยาจะเป็นคนคอยค้ำจุนนั้นเอง เพราะเป็นผู้รับผิดขอบใน
บ้านหรือครัวเรือนนั้นเอง
สาวงาม งามอย่างเบญจกัลยาณี
ตามตำนานกล่าวไว้ว่า นางสาววิสาขา เป็นหญิงที่มีลักษณะงาม
พร้อม 5 ประการ เรียกว่า “เบญจกัลยาณี”คนหนึ่งในสมัยพุทธกาล
เราคงจะเคยคุ้นหูคำว่า "เบญจกัลยาณี"
ตามอรรถกถา ขุทฺทกนิกาย คาถาธรรมบท มีเรื่องเล่าถึงสาวงามสมัยพุทธกาล
นั่นก็คือ นางวิสาขา ผู้ได้รับการยกย่องว่าเป็น ยอดเบญจกัลยาณี
นางเกิดในตระกูลเศรษฐี ในเมืองภัททิยะ แคว้นอังคะ บิดาชื่อว่า
ธนญชัย มารดาชื่อว่าสุมนาเทวี และปู่ชื่อเมณฑกเศรษฐี ซึ่งนางวิสาขา
บรรลุโสดาบัน ตั้งแต่อายุเพียง 7 ขวบเท่านั้น
ขณะที่ในเมืองสาวัตถีนั้น ก็มีเศรษฐีตระกูลหนึ่งเป็นที่รู้จักกันในชื่อว่า
มิคารเศรษฐี มีบุตรชายชื่อ ปุณณวัฒนกุมาร เมื่อเจริญวัยสมควรที่จะมีภรรยาได้แล้ว บิดามารดาขอให้เขาแต่งงานเพื่อสืบทอดวงศ์ตระกูล แต่เขาเองไม่มี
ความประสงค์จะแต่ง เมื่อบิดามารดารบเร้ามากขึ้น เขาจึงหา
อุบายเลี่ยงโดยบอกแก่บิดามารดาว่า ถ้าได้หญิงที่มีความงามครบทั้ง 5 อย่าง ซึ่งเรียกว่า เบญจกัลยาณี แล้วจึงจะยอมแต่งงาน
เบญจกัลยาณี ความงามของสตรี 5 ประการ คือ...
1. เกสกลฺยาณํ (ผมงาม)
คือ หญิงที่มีผมยาวถึงสะเอวแล้วปลายผมงอนขึ้น เวลาสยายผม
ก็งามสง่าประดุจนกยูงรำแพน การที่หญิงมีผมยาวและดูแลรักษาให้ดี
เป็นเสน่ห์ของหญิงประการหนึ่ง
2. มงฺสกลฺยาณํ (เนื้องาม)
คือ หญิงที่มีริมฝีปากแดงดุจผลตำลึงสุกและเรียบชิดสนิทกันดี
ริมฝีปากบาง ไม่หนา มองดูแล้วสวยงาม
3. อฏฺฐิกลฺยาณํ (กระดูกงาม)
คือ หญิงที่มีฟันสีขาวประดุจสังข์ และเรียบเสมอกัน ไม่ห่าง
ฟันเล่มขนาดเท่ากัน พอยิ้มออกมาทีไรก็สวยงาม
4. ฉวิกลฺยาณํ (ผิวงาม) คือ
หญิงที่มีผิวงามละเอียด ถ้าดำก็ดำดังดอกบัวเขียว
ถ้าขาวก็ขาวดังดอกกรรณิกาเป็นหญิงที่ผิวขาวเนียน เห็นแล้วน่ารัก
5. วยกลฺยาณํ (วัยงาม)
คือ หญิงที่งามตามวัยสาวตลอดกาลแม้จะคลอดบุตรถึง 10 ครั้ง ก็
ยังคงสภาพร่างกายสาวสวยดุจคลอดครั้งเดียว
เมื่อบิดามารดาได้ฟังแล้ว จึงให้เชิญพราหมณ์ผู้เชี่ยวชาญ
ในด้านอิตถีลักษณะมาถามว่า หญิงผู้มีความงามดังกล่าวนี้มีหรือไม่
เมื่อพวกพราหมณ์ตอบว่ามี จึงส่งพราหมณ์เหล่านั้นออกเที่ยวแสวงหาตามเมืองต่าง ๆ พร้อมทั้งมอบพวงมาลัยและเครื่องทองหมั้นไปด้วย
พวกพราหมณ์เที่ยวแสวงหาไปตามเมืองต่าง ๆ ทั้งเมืองเล็กเมืองใหญ่ จนมาถึงเมืองสาเกต ได้พบนางวิสาขามีลักษณะภายนอกถูกต้องตามตำราอิตถี ลักษณะครบทุกประการ ขณะที่นางพร้อมทั้งหญิงบริวารออกมาเที่ยวเล่นน้ำกันที่ท่าน้ำ ขณะนั้นฝนตกลงมาอย่างหนัก หญิงบริวารทั้งหลายพากันวิ่งหลบหนีฝนเข้าไปในศาลา แต่นางวิสาขากลับ
ค่อย ๆ เดินช้า ๆ ตามไป ทำให้เนื้อตัวเปียกปอนไปหมด ทำให้พวกพราหมณ์
ทั้งหลายรู้สึกแปลกใจประกอบกับต้องการจะเห็นลักษณะฟันของนางด้วย
จึงถามนางว่า "ทำไมเธอจึงไม่วิ่งหลบหนีฝนเหมือนกับหญิงอื่น ๆ “?
นางวิสาขาตอบว่า ชน 4 พวกเมื่อวิ่งจะดูไม่งาม ได้แก่
1. พระราชาทรงรับราชาภิเษก
กล่าวคือพระราชาขณะทรงมีเครื่องอาภรณ์ประดับกายอยู่ ถ้าวิ่งเวลาใด
จะถูกติเตียนได้ว่า ทำตัวเยี่ยงสามัญชน
2. ช้างทรงของพระราชา
ช้างที่ควาญประดับเครื่องคชาภรณ์พร้อมให้สมกับตำแหน่ง
ถ้าวิ่งเหมือนสัตว์อื่น ก็เป็นสิ่งที่ไม่งาม ไม่สมควรแก่การเป็นช้างของพระราชา
3. นักบวชหรือบรรพชิต
ผู้ประพฤติดีงาม อยู่ในความสงบ มีจริยวัตรที่สงบเสงี่ยม ถ้าเผลอสติ
ไปวิ่งเข้า จะถูกติเตียนได้ว่าไม่มีความงามตามสมณวิสัย
4. สตรี ควรรักษากิริยามารยาทให้สมกับเป็นหญิง
เพราะความมีมารยาทงามนั้นดุจดั่งอาภรณ์งดงามประการหนึ่งทีเดียว ผู้หญิงที่ได้รับการประคับประคองดูแลอย่างดีจากบิดามารดา เปรียบดังอัญมณีอันหาค่ามิได้ ถ้าวิ่งแล้วเกิดพลาดพลั้งล้มลง ร่างกายได้รับบาดเจ็บ บิดามารดาย่อมเสียใจ
จะเห็นได้ว่า นางวิสาขา เป็นคนที่เฉลียวฉลาดมีวิสัยทัศน์ไกล และ
บทบัญญัติในพระวินัย ก็มาจากนางวิสาขา ไปทูลพระพุทธเจ้าให้บัญญัติไว้
ไม่ให้ภิกษุสงฆ์ละเมิด ถือเป็นข้อห้าม โดยเฉพาะบทบัญญัติที่เกี่ยวกับ
การล่วงละเมิดสตรีในพระวินัยแห่งสงฆ์ จะมีข้อห้ามมิให้ภิกษุล่วงละเมิด
หญิง ไม่ว่าจะทางกาย ทางวาจาก็ตาม และถ้าภิกษุใดอยู่ในที่ลับตา และที่
ลับหูกับหญิงสองต่อสอง ถ้าเธอโจทก์ประการใด ภิกษุนั้นก็ต้องรับตามนั้น
พวกพราหมณ์ได้เห็นปัญญาอันชาญฉลาด และคุณสมบัติ เบญจกัลยาณี ครบทุกประการแล้ว จึงขอให้นางพาไปที่บ้านเพื่อทำการสู่ขอต่อพ่อแม่ตามประเพณี
เมื่อสอบถามถึงชาติตระกูลและทรัพย์สมบัติก็ทราบว่า มีเสมอกัน จึง
สวมพวงมาลัยทองให้นางวิสาขาเป็นการหมั้นหมายและกำหนดวันวิวาหมงคล
อนึ่ง ในบรรดาอุบาสิกาทั้งหลาย นางวิสาขา นับว่าเป็นผู้มีบุญสั่งสมมา
ตั้งแต่อดีตชาติมาก จึงทำให้นางมีคุณสมบัติพิเศษกว่าอุบาสิกาคนอื่น ๆ
หลายประการ นั่นคือ ลักษณะของผู้มีวัยงาม คือ นางแต่งงานอายุ 16 ปี
คลอดบุตรจำนวน 20 คน และบุตรเหล่านั้นแต่งงานมีลูกอีกคนละ 20 คน
หลานเหล่านั้นแต่งงานมีลูกอีกคนละ 20 คน ซึ่งนางวิสาขามีลูก หลาน
และเหลนนับได้กว่า 8,000 คนเลยทีเดียว
แต่ถึงกระนั้นแม้นางจะอายุถึง 120 ปี แต่นางก็ยัง
ดูสาวราวกับอายุ 16 ปี และเมื่อนั่งอยู่ในกลุ่มของลูก หลาน
เหลน นางจะมีลักษณะวัยใกล้เคียงกับคนเหล่านั้น
จนไม่สามารถทราบได้ว่านางวิสาขาคือคนไหน แต่
จะสังเกตได้เมื่อเวลาจะลุกขึ้นยืน
ธรรมดาคนหนุ่มสาวจะลุกได้ทันที แต่สำหรับคนแก่จะ
ต้องใช้มือยันพื้นช่วยพยุงกาย
จึงจะทราบว่านางวิสาขาคือคนไหน
แม้ว่าในปัจจุบัน เราจะหาหญิงงามอย่างเบญกัลยาณี
ได้น้อย แต่ในสังคมไทยปัจจุบันก็ยังคงมองหาหญิงที่มีความ
เป็น "กุลสตรี"ซึ่งก็มีความหมายใกล้เคียงกับ
เบญจกัลยาณีมากที่สุด นั่นคือ นอกจากจะงามทั้งรูปร่างหน้าตา
สิ่งที่สำคัญกว่านั้นก็คือ กิริยามารยาทและการวางตัวอย่างงดงาม
ซึ่งแสดงให้เห็นถึงการได้รับอบรมเลี้ยงดูจากบิดามารดาเป็นอย่างดี
เพราะหากหญิงนั้น รูปร่างสวยงาม การศึกษาสูง ทำงานเก่ง
แต่ไร้ซึ่งกิริยามารยาท ก็คงไม่สามารถเป็นที่ชื่นชมหรือยอม
จากสังคมได้เพราะมีคำที่ปราชญ์กล่าวไว้ว่า
“เสื้อผ้าอาภรณ์และเครื่องประดับประดาทำให้ผู้หญิงสวย
กิริยามรรยาท ทำให้ผู้หญิงงาม
ทักษะความรู้ความสามารถทำให้ผู้หญิงมีเสน่ห์
คุณธรรม จริยธรรม ทำให้ผู้หญิงเลอเลิศ”
"คนจะงาม งามน้ำใจ ใช่เพียงใบหน้า
คนจะสวย สวยจรรยา ใช่เพียงตาหวาน
คนจะแก่ แก่ความรู้ ใช่เพียงอยู่นาน
คนจะรวย รวยศีลทาน ใช่เพียงบ้านโต"
----------------
แหล่งข้อมูล
https://bit.ly/2CZs82W
https://bit.ly/2CZs82W
https://bit.ly/2kxEcvw
https://women.kapook.com/view38409.ht
https://bit.ly/39IRmQl
