สีชมพู ก็ยังเกาะกระแสการท่องเที่ยวบนโซเชียลมีเดียได้อย่างดี การรับรู้และตอบรับดีมากจากนักท่องเที่ยว ทำให้มีนักท่องเที่ยวอยากไปเยือน “สีชมพู” เมืองลับแล
ผมต้องยอมรับการ “ปลุกให้สีมชมพูตื่นจากการหลับใหล” แล้วอ้าแขนรับนักท่องเที่ยวในรูปแบบของการท่องเที่ยวเชิงนิเวศของครูสอญอและทีมงานบ้านนอกคอกแบ้ ที่ได้ชูเสน่ห์ของสีชมพูที่คนไม่รู้ต่อสายตาสาธารณชนในช่วงสองสามเดือนมานี้ แต่ “ติดตลาด” ไปแล้ว และด้วยได้เห็นทีมงานเบื้องหลังการวางแผน สำรวจ พัฒนา จึงทำให้เห็นความทุ่มเทในการพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงนิเวศให้มีเสน่ห์ในแบบธรรมดา ให้ธรรมชาติและชุมชนที่มีอยู่กลายเป็นขุมทรัพย์อันมหาศาล
“ชุมชน” เป็นปัจจัยสำคัญของการท่องเที่ยวเชิงนิเวศ หาก “ชุมชน” ไม่เห็นด้วย การท่องเที่ยวในชุมชนก็ขาดเสน่ห์ การมีส่วนร่วมของชุมชนจึงเป็นเสน่ห์ที่สำคัญของการท่องเที่ยวเชิงนิเวศ ทั้งนิเวศเกษตร นิเวศวัฒนธรรม นิเวศธรรมชาติ เมื่อมี “เอกชน” หรือ “ผู้ประกอบการ” ทั้งในเชิงพานิชย์หรือธุรกิจเพื่อสังคมก็ตาม จะต้อง(ควร)จัดการให้มี “ผลประโยชน์” ที่ win-win situation คือ ผู้ประกอบการได้ ชุมชนได้ด้วย แต่การได้รับผลประโยชน์ของชุมชนนั้นอาจไม่ใช่แค่เพียงตัวเงิน หากแต่ต้องชี้ให้เห็นว่าการมี/การมาของนักท่องเที่ยว ทำให้ชุมชนเกิดประโยชน์อย่างไร? เพราะการที่นักท่องเที่ยวไปยังชุมชน ย่อมส่งผลทั้งทางบวกและลบ มีผลกระทบอื่นตามมา... เช่น การไปใช้ทรัพยากรร่วมกับชุมชน (ไปแย่งหรือเปล่า?) การไปทำให้เกิดความเสียหายต่อชุมชนหรือไม่? เช่น ขยะที่เพิ่มขึ้นจัดการอย่างไร ควันจากรถของนักท่องเที่ยว ถนนที่จอแจไปด้วยรถ การไปแย่งอาหารการกินของชุมชน คนขับรถไปทุ่งหญ้า...แล้วเกิดผลกระทบต่อทุ่งหญ้าตามาหรือไม่ ข้อกำหนดอะไรที่มีอยู่เดิมหรือควรจะเพิ่มขึ้นใหม่ ฯลฯ ผู้จัดการต้องทำให้สมดุล และทำความเข้าใจกับชุมชนให้ชัด
อีกเรื่องคือต้องพยายามรักษาสภาพเดิมให้มากที่สุด วิถีชุมชนเดิมก่อนมีนักท่องเที่ยวเป็นอย่างไร ก็หวังในใจลึก ๆ ว่า วิถีชุมชนจะยังคงเดิมให้มากที่สุด ปรับตัวแต่ไม่ควรปรับเปลี่ยน เพราะเรามีกรณีศึกษาหลายแห่งที่ที่เปลี่ยนไปจนแทบไม่เหลือของเดิม มีเชียงคานเป็นต้น
แต่กระนั้นก็เถอะ โดยส่วนตัวก็ชื่นชม ชื่นใจไม่น้อยที่ได้เห็นการขยับเพื่อชวนนักท่องเที่ยวให้ไปเที่ยวชม “สีชมพู” แดนงาม และเห็นการตื่นตัวของชุมชนในการมีส่วนร่วมในการท่องเที่ยวเชิงนิเวศในพื้นที่ลับแลของขอนแก่น .... หวังในใจว่าการขยับครั้งนี้ จะเป็นแรงกระเพื่อมที่ดีของการจัดการการท่องเที่ยวเชิงนิเวศที่ยั่งยืน
ณ มอดินแดง
24 สิงหาคม 2563
