การเลือกตั้งในสหกรณ์แบบที่เป็นอยู่ในปัจจุบัน
(ก) ในชุมนุมสหกรณ์ก็จะอ้างหลักการสหกรณ์ข้อที่ 2 แบบไม่ถูกต้องครบถ้วน
ให้สหกรณ์สมาชิก หนึ่งสหกรณ์ มีสิทธิในการเลือกตั้ง 1 เสียง
(ข) ในสหกรณ์ขั้นปฐม ก็จะอ้างหลักการสหกรณ์ข้อที่ 2 แบบไม่ถูกต้องครบถ้วน
ให้ผู้สมัครรับเลือกตั้ง 1 คน ได้รับการกาได้ 1 กา หรือผู้สมัครรับเลือกตั้ง 1 คน ได้หนึ่งเสียงจากสมาชิก
ในสหกรณ์กรณีศึกษา จะเลือกตั้งตามแบบ ก ชุมนุมสหกรณ์ ก็เลือกได้ 1 เสียง สมาชิกบุคคลธรรมดา ก็เลือกได้ 1 เสียง
ก็จะเกิดความไม่ถูกต้อง คือ ไม่ใช่ One member One vote
เมื่อคิดในมิติของสหกรณ์ขั้นมัธยมเนื่องจากแต่ละสหกรณ์มีสมาชิกสหกรณ์ไม่เท่ากัน
สหกรณ์ที่มีสมาชิก 10 คน จะมีเสียงเท่ากับสหกรณ์ที่มีสมาชิก 10,000 คน จะไม่เป็นประชาธิปไตย
ประชาธิปไตยคิดคนเป็นสำคัญ เสียงของสหกรณ์ที่มีสมาชิก 10,000 คน ต้องมากกว่า สหกรณ์ที่มีสมาชิก 10 คน จึงถูกต้อง
สรุปได้ว่าเสียงของ สหกรณ์สมาชิกต้องเท่ากับจำนวนสมาชิกของสหกรณ์นั้น ๆ จึงเป็นประชาธิปไตย
แต่จะถูกต้องเมื่อคิดในมิติของสหกรณ์ขั้นปฐม (primary cooperative)
ในสมาชิกที่เป็นบุคคลธรรมดา เพราะบุคคลธรรมดาเป็น One member One vote ถูกต้อง สมาชิก 1 คน เลือกได้ 1 เสียง
แสดงให้เห็นว่า ใน สหกรณ์ขั้นปฐม (primary cooperative) ที่มีบางสหกรณ์ใช้การเลือกตั้งแบบ
ผู้สมัครรับเลือกตั้ง 1 คน ได้รับการเลือก 1 เสียงนั้นไม่ถูกต้อง ต้องเป็นสมาชิกผู้เลือกตั้ง 1 คน เลือกได้ 1 เสียงหรือ 1 กา จึงถูกต้อง
วิเคราะห์ หลักการสหกรณ์สากลที่ 2
2nd Principle: Democratic Member Control
Co-operatives are democratic organisations controlled by their members, who actively participate in setting their policies and making decisions. Men and women serving as elected representatives are accountable to the membership. In primary co-operatives members have equal voting rights (one member, one vote) and co-operatives at other levels are also organised in a democratic manner.
หลักการที่ 2 : การควบคุมโดยสมาชิกตามหลักประชาธิปไตย
สหกรณ์เป็นองค์การประชาธิปไตยที่ควบคุมโดยมวลสมาชิก ผู้มีส่วนร่วมอย่างแข็งขันในการกำหนดนโยบายและการตัดสินใจ บุรุษและสตรีผู้ที่ได้รับการเลือกเป็นผู้แทนสมาชิกต้องรับผิดชอบต่อมวลสมาชิกในสหกรณ์ขั้นปฐมสมาชิกมีสิทธิในการออกเสียงเท่าเทียมกัน (สมาชิกหนึ่งคนหนึ่งเสียง) สำหรับสหกรณ์ในระดับอื่นให้ดำเนินไปตามแนวทางประชาธิปไตยด้วยเช่นกัน
วิเคราะห์กรณีศึกษา ชุมนุมสหกรณ์ขั้นมัธยม (secondary cooperative) รับสมาชิกที่เป็นบุคคลไปด้วยสามารถอธิบายเรื่องการเลือกตั้งตามหลักการสหกรณ์สากลที่ 2 ได้
สหกรณ์ (primary cooperative) คือ การรวมคน ที่ช่วยเหลือตนเองได้แล้ว ให้มาช่วยกัน เพื่อรับผิดชอบร่วมกัน เกื้อกูลกัน หน่วยนับสมาชิกเรียกเป็น "ราย" หรือ "คน"
ชุมนุมสหกรณ์ (secondary cooperative)คือ การรวมสหกรณ์ที่ช่วยเหลือตนเองได้แล้ว เพื่อมาเชื่อมโยงช่วยเหลือซึ่งกันและกัน และช่วยเหลือสังคมไปพร้อม ๆ กัน หน่วยนับสมาชิก เป็น "สหกรณ์" เรียกว่า "สหกรณ์สมาชิก"
สหกรณ์ไม่เน้นการรวมเงิน หรือรวมทุน แต่เน้นการรวมคน รวมหัวใจคนเข้าด้วยกัน
ชุมนุมสหกรณ์ ก็ไม่ได้เน้นการรวมเงิน แต่เน้นการช่วยเหลือเกื้อกูลกัน ระหว่างสหกรณ์ในเครือข่าย และช่วยเหลือสังคมไปพร้อม ๆ กัน
ลักษณะของสหกรณ์ (nature) ที่แท้จริงจะห่างไกลจากการแข่งขัน เป็นเรื่องของการแบ่งปันเป็นสำคัญ
คุณประโยชน์ของสหกรณ์ (benefit) แบ่งเป็น 2 ด้าน
คุณประโยชน์ของสหกรณ์ ที่เป็นตัวเงิน (tangible benefit) จับต้องได้ เช่น เงินปันผล เงินเฉลี่ยคืน ดอกเบี้ยเงินฝาก ส่วนเกิน (surplus) ฯลฯ
คุณประโยชน์ของสหกรณ์ ที่ไม่เป็นตัวเงิน (intangible benefit) จับต้องไม่ได้ เช่น ความสามัคคี การเกื้อกูลกันในระหว่างสมาชิก การให้คำปรึกษาหารือกันในทางที่ดีงาม การเอื้ออาทรต่อสังคม เป็นต้น สิ่งเหล่านี้เป็น "นาม" มิใช่ "รูป" แต่ทำให้สมาชิกสหกรณ์มีความสุขได้เช่นกัน
การเลือกตั้งที่ไม่ถูกต้องครบถ้วน ตามหลักการสหกรณ์สากลที่ 2 ทำให้เกิดการบิดเบือน (distortion) ในสหกรณ์นั้น ๆ ส่งผลให้ สหกรณ์ไม่สร้างคุณประโยชน์แก่สมาชิกสหกรณ์ และสังคม ได้อย่างเต็มที่
ผู้เขียนคิดว่า สิ่งนี้เป็นสาเหตุหลัก ที่เป็นอุปสรรคต่อการพัฒนาการสหกรณ์ในประเทศไทย
พีระพงศ์วาระเสน
นักวิชาการสหกรณ์ด้วยหัวใจ ❤️
25 มิถุนายน 2563
