#แนะนำหนังสือ
หนังสือ เพลงหน้าพาทย์
โดย วาทิน ศานติ์ สันติ (25/4/2560)
"พระพิราพพิโรธร้าย เริงราญ
แรงราพน์คอนคชสาร สิบได้
สีม่วงแก่กายมาร วงทักษิณานอ
สวนปลูกพวาทองไว้ สถิตย์แคว้นอัศกรรณ"
(หนังสือสมญภิธานรามเกียรติ์)
ภาพจากหน้าปกคือการแสดงท่ารำเพลงหน้าพาทย์องค์พระพิราพรอน ที่เหล่าชาวนักดนตรีไทยและนาฏศิลป์ไืทยให้ความเคารพนับถือและให้ความยำเกรงอย่างสูงสุด เข้าใจว่าน่าจะเป็นการรำของครูอร่าม อินทรนัฏ ศิลปินเอกของกรมศิลปากร ในขณะนั้นเป็นเพียงผู้เดียวที่ได้รับการต่อท่ารำเพลงนี้
หนังสือเพลงหน้าพาทย์ โดย จตุพร รัตนวราหะ เป็น หนังสือว่าด้วยเรื่องความหมายของเพลงหน้าพาทย์ เขียนเพื่อเป็นศิลปนิพนธ์ขณะที่ครูจตุพร รัตนวราหะเรียนในชั้นสูงสุดปีที่ 2 ของวิทยาลัยนาฏศิลป์ (โรงเรียนนาฏศิลป์ในขณะนั้น) ซึ่งครูก็ได้นำเรื่องราวในตำราเล่มนี้ใช้สอนแก่นักศึกษาทั้งภาคทฤษฎีและภาคปฏิบัติควบคู่กันไป
ในหนังสือกล่าวถึงความสำคัญของเพลงและท่ารำหน้าพาทย์ ในวิชาการดนตรีอบะนาฏศิลป์ไทย เพลงหน้าพาทย์ที่นำมาเขียนแบ่งเป็นเพลงหน้าพาทย์ชั้นสูง เช่น องค์พระพิราพรอน พระนอน ตระนิมิตร ตระบรรทมสินธุ์ ตระพระประโคนธรรพ คุกพาทย์ สาธุการ ฯลฯ และเพลงหน้าพาทย์ปกติเช่น เพลงช้า เพลงเร็ว เชิด เสมอ โคมเวียน ฯลฯ ที่ใช้ในการประกอบการแสดงนาฏศิลป์ไทยชั้นสูงเช่นการแสดงโขน ละคร มีการกล่าวถึงประวัติของเพลงหน้าพาทย์แต่ละเพลง ตัวอย่างของการใช้งาน รวมถึงตัวอย่างบทร้อง และภาพประกอบ ซึ่งนับว่าเป็นประโยชน์อย่างยิ่งกับแวดดวงการศึกษาดนตรีไทยและนาฏศิลป์ไทย
สำหรับผมชอบที่สุดก็คงจะเป็นส่วนของเนื้อหาของเพลงหน้าพาทย์องค์พระพิราพรอน ซึ่งในหนังสือได้กล่าวถึงความเป็นมาของเพลง การต่อท่ารำ และความสำคัญของเพลงนี้ไว้อย่างมากเพลงน้าพาทย์อื่น โดยเฉพาะกล่าวถึงการต่อท่ารำซึ่งจะต้องประกอบพิธีอย่างถูกต้อง อันแสดงถึงความศักดิ์สิทธิ์ที่สุด สมกับเป็นเพลงหน้าพาทย์ชั้นสูงที่สุดที่ชาวนักดนตรีไทยและนาฏศิลป์ไทยให้ความเคารพอย่างสูงสุดด้วยเหตุผลที่ว่า องค์พระพิราพ รวมถึง พระนารถฤๅษี ถือเป็นบรมครูสูงสุดที่นักดนตรีไทยและนักแสดงโขนละครให้ความเคารพบูชาในพิธีไหว้ครูและครอบครูมาช้านาน
หนังสือเพลงหน้าพาทย์ ที่อยู่ในมือผมนี้คือฉบับพิมพ์ครั้งแรก เดือนมีนาคม ปี พ.ศ. 2519 โดยสำนักพิมพ์ประพันธ์สาส์น ราคาปลุกเพียงเล่มละ 12 บาท เป็นหนังสือที่มีขนาดเล็ก จำนวนหน้ารวม 88 หน้า ซึ่งเพียบพร้อมไปด้วยภาพประกอบ เช่นการแสดงท่ารำของเพลงหน้าพาทย์ต่าง ๆ นับเป็นหนึ่งในหนังสือที่มีความสำคัญและมีคุณค่ายิ่งต่องานศิลปะไทย ซึ่งแม้แต่ตัวผมเองก็มีความหวงแหนเป็นยิ่งนัก ซึ่งปัจจุบันคงจะหาซื้อไม่ได้จากที่ไหนอีกแล้ว
