การศึกษาตามหลักความสามารถ
(Competency-Based Education : CBE )
ดร.ชัชรินทร์ ชวนวัน ข้าราชการบำนาญ สถาบันพัฒนาครู คณาจารย์และบุคลากรทางการศึกษา, 2562
......................................................
จากการเสนอ โมเดลการศึกษาตามความสามารถ (Competency-Based Model) สรุปได้ว่า มีขั้นตอนการดำเนินการ (ตามแผนภูมิ) ดังนี้
ภาพรวมของกระบวนการ CBE การจัดการศึกษาความสามารถ
การจัดการศึกษาตามความสามารถ(กระบวนการ CBE) ประกอบด้วยการดำเนินงาน 5 ขั้นตอน ตามแผนภูมิภาพประกอบในไฟล์แนบ ดังนั้น การสื่อสารโมเดล CBE จะเกิดขึ้นในรูปแบบของการประชุมสาระสำคัญ การจัดทำเอกสาร การนำเสนอและการประชุมเชิงปฏิบัติการในขั้นตอนของ CBE เพื่อแจ้งผู้มีส่วนได้ส่วนเสียเกี่ยวกับเป้าหมายของการดำเนินงานและขั้นตอนต่าง ๆ ของกระบวนการ เพื่อสร้างการมีส่วนร่วมรับรู้แบบรวมและการประเมินแบบมีส่วนร่วม การดำเนินงานระบบ CBE สรุป ดังนี้
ขั้นตอนที่ 1 เตรียมความพร้อม คือ การแต่งตั้งคณะกรรมการ/ทีมงาน และทรัพยากรสนับสนุน
ขั้นตอนที่ 2 กำหนด/พัฒนาโมเดลความสามารถและองค์ประกอบ คือ การกำหนดความสามารถที่คาดหวังว่าผู้เรียนควรจะได้รับ เมื่อผ่านโปรแกรมการศึกษาเรียนรู้/การฝึกอบรม (โดยดำเนินการตามหลักการสร้างโมเดลความสามารถ)
ขั้นตอนที่ 3 การรับรู้และยอมรับความสามารถ คือ องค์กรนำความสามารถทำการสำรวจเพื่อรวบรวมข้อมูลการประเมิน/คัดกรองความสามารถ และแจ้ง ให้ผู้เรียน/ผู้รับการฝึกอบรม/ผู้เกี่ยวข้องรับทราบ สรุปผลของการคัดกรอง (Gap Analysis) นำเสนอไว้ในรายงาน และใช้เป็นข้อมูลดำเนินงานในขั้นต่อไป
ระดับความสามารถที่ใช้ในแบบสำรวจ/ประเมิน/คัดกรอง อาจเป็นดังนี้:
ระดับ 0 = No knowledge -ไม่มีความรู้ หมายถึง ผู้เรียนไร้ความสามารถ
ระดับ 1 = Threshold –เกณฑ์ หมายถึง ผู้เรียนสามารถรับรู้ / ดำเนินกิจกรรมสองสามอย่าง
ระดับ 2 = Foundation- พื้นฐาน หมายถึง ผู้เรียนสามารถทำกิจกรรมหลายอย่างได้
ระดับ 3 = Interconnection –การเชื่อมต่อ หมายถึง ผู้เรียนสามารถรวม/สร้างข้อสรุปกิจกรรมอย่างอิสระ
ระดับ 4 = Contextualisation –บริบท หมายถึง ผู้เรียนเข้าใจความสัมพันธ์เชิงสาเหตุสามารถปรับกิจกรรมได้ ระดับ 5 = Expansion –การขยายตัว หมายถึง ผู้เรียนสามารถสร้าง/พัฒนาความรู้ใหม่ด้วยขั้นตอนง่าย ๆ
ระดับ 6 = Generation –การสร้าง หมายถึง ผู้เรียนสามารถสร้างความรู้/พัฒนากระบวนการ/นวัตกรรมใหม่ /ดำเนินการวิจัย ได้
ขั้นตอนที่ 4 การส่งเสริม/พัฒนาความสามารถ คือ วิเคราะห์ผลลัพธ์ของการสำรวจความสามารถสู่กระบวนการพัฒนา/ส่งเสริมความสามารถของผู้เรียน/ผู้รับการอบรม โดยใช้ผลการคัดกรอง (GAP) คือ กระบวนการเรียนการสอน/การฝึกอบรมประกอบด้วย การพัฒนาหลักสูตรความสามารถ (Competency-Based Curriculum) การกำหนดวิธีการสอน/การฝึกอบรม กลยุทธ์การเรียนรู้ และการประเมินผล รวมทั้งการนำผลการวิเคราะห์ทั้งมวลมาพัฒนาวิธีการปรับปรุงคุณภาพเพื่อเพิ่มผลสัมฤทธิ์ของนักเรียน/ผู้รับการฝึกอบรมในอนาคต การดำเนินงาน CBE ในครั้งต่อๆไป จะทำให้สามารถประเมินการปรับปรุงคุณภาพได้
ขั้นตอนที่ 5 การสะท้อนความสามารถ คือ การดำเนินงานเมื่อสิ้นสุดระยะเวลาการจัดการเรียนรู้/การฝึกอบรม เพื่อทบทวนการดำเนินงาน CBE และสะท้อนข้อมูลด้านต่างๆให้ผู้รับผิดชอบการจัดการศึกษาตามความสามารถที่เกี่ยวข้องได้รู้ว่า
1.ปัจจัยแห่งความสำเร็จของกระบวนการดำเนินงาน มีอะไรบ้าง, ปัญหา อุปสรรค คืออะไร
2.วิธีการ/แนวทางการปรับปรุงกระบวนการ CBE ต่อไป, บทบาทของหน่วยงาน/ผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง
ขั้นตอนสุดท้ายของกระบวนการดำเนินการ CBE องค์กรจะต้องให้เวลาเพื่อสะท้อนการดำเนินงาน CBE และเพื่อรับการแนะนำการดำเนินงาน CBE จากมุมมองด้านต่างๆของผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้อง เพื่อกำหนดแนวทางการดำเนิน CBE ที่มีประสิทธิภาพต่อไป
หมายเหตุ รายละเอียดไฟล์แนบ
