หนังสือ The Rebirth of Education : Schooling Ain’t Learning บอกว่า การสอนของครูอัตราจ้างทำให้นักเรียนเรียนรู้ได้ ๒ เท่าของการสอนของครูประจำการ โดยที่ค่าจ้างครูประจำการแพงกว่า ๓ - ๕ เท่า สาระนี้อยู่ในหนังสือส่วน Introduction ดังนั้น มองในแง่ความคุ้มค่าในการจ้างครู ครูที่จ้างอย่างมีเงื่อนไข มีความคุ้มค่ากว่าครูประจำการ ๘ เท่า นั่นคือสภาพในอินเดียครับ
ที่เป็นเช่นนี้ เพราะครูอัตราจ้าง จ้างด้วยเงื่อนไขผลงาน ส่วนครูประจำการจ้างประจำ อัตราเงินเดือน และความมั่นคง ไม่ขึ้นกับผลงาน
หากอ่านส่วนอื่นๆ ในหนังสือ จะเห็นสภาพที่น่าอนาจใจ ว่าระบบการศึกษาที่อ่อนแอ ไม่สร้างครูที่รับผิดชอบ
เขายกตัวอย่างรูปธรรมนี้เพื่อบอกว่า ระบบการศึกษาของประเทศต่างๆ ในโลกที่ลงทุนไม่น้อย แต่ผลลัพธ์ของการเรียนรู้ต่ำ มีปัญหาเชิงระบบ และการศึกษาไทยก็ตกอยู่ในข่ายนี้
ปัญหาเชิงระบบหมายความว่า โครงสร้างการบริหารการศึกษาของประเทศจำนวนมาก รวมทั้งไทย เป็นโครงสร้างที่ผิด หนังสือเล่มนี้บอกว่าโครงสร้างที่ผิดคือ เป็นโครงสร้างรวมศูนย์อำนาจไว้ที่ส่วนกลาง ที่เขาเรียกว่า Spider Schooling Systems ส่วนระบบที่ให้ผลลัพธ์การเรียนรู้สูงเรียกว่า Starfish Model เป็นระบบที่ยอมรับรูปแบบการเรียนรู้ที่หลากหลาย โรงเรียนและครูมี autonomy สูง เน้นที่ “ผลประกอบการ” (performance) ส่วนประกอบต่างๆ ของระบบการศึกษาเชื่อมโยงกันเป็นเครือข่ายภายใต้ความสัมพันธ์แนวราบ ส่วนกลางทำหน้าที่สนับสนุนเทคนิคต่างๆ เพื่อให้แต่ละโรงเรียนประสบความสำเร็จ และ งบประมาณไปตามตัวเด็ก ไม่ใช่ไปตามตัวครู
ลองคิดตรองดูเถิดครับ ว่าระบบการศึกษาไทยอยู่ในโมเดลไหน และหากจะแก้ไขปัญหาคุณภาพการศึกษาไทย จะต้องจัดการ reform ในเชิงระบบอย่างไร
รายละเอียดของสภาพปัญหาของระบบการศึกษาและแนวทางแก้ไข อยู่ในบันทึกชุด สู่การศึกษาคุณภาพสูง
วิจารณ์ พานิช
๑๐ ธ.ค. ๖๒
