เยาวชนในยุคสมัยปัจจุบัน อยู่ในโลกที่เต็มไปด้วยสิ่งเร้า การเรียนรู้ในโรงเรียนหรือสถานศึกษาระดับอื่นจึงต้องเร้าใจ สร้างแรงบันดาลใจ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง สร้างความภาคภูมิใจในผลสำเร็จ และในความสามารถของตนเองและทีมงาน
บรรยากาศการเรียนต้องเร้าความสนใจเด็ก มากกว่าสิ่งเร้ารอบตัว
การเรียนรู้จึงต้องเป็นกิจกรรมสร้างสรรค์ ที่เด็กลงมือทำ ทำในสิ่งที่มีความหมาย มีคุณค่า ได้รับการยกย่องหรือเห็นคุณค่า
สร้างสรรค์ อย่างฮึกเหิม และมีคุณค่า
โปรดสังเกตให้ดี เด็กเกเรเขาต้องการแสดงความสามารถ ต้องการบรรยากาศฮึกเหิม และมีคุณค่าที่ได้รับการยอมรับในกลุ่มของเขา แต่บังเอิญเป็นกลุ่ม “รักชั่ว” การศึกษาต้องสร้างบรรยากาศให้เด็กได้ทำกิจกรรม เพื่อแสดงออก ให้ได้รับการยอมรับ ในสภาพ “รักดี”
มีตัวอย่างมากมาย ที่เด็กเกเร เด็กหลังห้อง เด็กหนีเรียน เมื่อมีครูที่รักเขา ให้การยอมรับเขา และชักชวนทำสิ่งที่ท้าทาย และมีประโยชน์ เขากลายเป็นเด็กเก่งเด็กสร้างสรรค์
สมรรถนะ หรือทักษะอย่างหนึ่งของครูในสมัยนี้ คือ การสร้างบรรยากาศฮึกเหิม หาโจทย์ที่ท้าทาย และสร้างสรรค์ ให้เด็กทำเพื่อค้นหาตัวตน และพัฒนาอัตลักษณ์ของตนเอง นั่นคือการเรียนรู้ โดยที่โจทย์ต้องนำไปสู่ความเข้าใจทฤษฎีหรือหลักการ ผ่านการตั้งคำถาม Why ทำไมจึงเกิดผลเช่นนั้น ตอบได้ไม่ลึก ไปค้นอากู๋เอามาตอบ ตอบหลายๆ แบบ มองหลายๆ มุม หลายหัวดีกว่าหัวเดียว นั่นคือการเรียน active learning เป็นทีม ซึ่งจะนำไปสู่การพัฒนาคุณลักษณะ (characters) ที่ต้องการสำหรับการดำรงชีวิตที่ดีในยุคสมัย
ในทุกขั้นตอน ต้องมีการตั้งคำถาม What + Why และ How
นั่นคือหน้าที่ที่ประเสริฐสุดของครู อาจารย์ ที่จะต้องมีศิลปะในการตั้งคำถามให้ท้าทาย สร้างบรรยากาศฮึกเหิม และเห็นคุณค่า
คุณค่าที่ผู้คนยอมรับ มาจากปัญหาที่ชุมชน สังคม และโลก กำลังเผชิญ ครูต้องมีทักษะและศิลปะชวนศิษย์ตั้งโจทย์เพื่อการทำโครงงานหรือกิจกรรม เพื่อการเรียนรู้ที่เหมาะตามระดับพื้นความรู้และพัฒนาของเด็ก มีศิลปะในการทำให้กลุ่มนักเรียนเป็นเจ้าของกิจกรรมนั้นๆ ภายใต้บรรยากาศฮึกเหิม และท้าทาย
โจทย์ How ของครูในการทำหน้าที่นั้น ควรนำไปสู่กิจกรรม PLC ในกลุ่มครู และไปสู่ การวิจัยชั้นเรียนเพื่อสร้างผลงานออกเผยแพร่ และการยกระดับวิทยะฐานะของตน
ผลงานวิชาการดังกล่าวจะเป็น ผลงานวิชาการที่มีคุณค่าแท้จริง (genuine) ไม่ใช่ผลงานปลอม (fake)
ผลงานวิชาการเพื่อการเลื่อนวิทยะฐานะครูที่เป็น fake เป็นตัวบ่อนทำลายศักดิ์ศรีครู
วิจารณ์ พานิช
๓๐ พ.ย. ๖๒
