ในทุกครั้งที่นิสิตนักศึกษาจะเดินทางออกไปจัดกิจกรรมนอกหลักสูตร หรือค่ายอาสาพัฒนา สิ่งหนึ่งที่ผมไม่ลืมที่จะนำให้นิสิตได้จัดทำขึ้นในค่ายฯ ก็คือ “สมุดบันทึก” หรือที่ชาวค่ายเรียกว่า “สมุดกระจก”
ผมแค่แนะนำว่า “ควรจัดทำ-ควรมี” ไม่ใช่ “ต้องมี-ต้องทำ”
โดยส่วนตัวผมเชื่อว่า สมุดกระจก หรือสมุดค่าย เป็นอีกหนึ่งเครื่องมือการเรียนรู้ที่สำคัญของการออกค่ายอาสาพัฒนา จะโดยค่ายสร้างล้วนๆ หรือค่ายที่มีกลิ่นอายของการเรียนรู้คู่บริการก็เถอะ ผมถือว่าสำคัญจริงๆ
เช่นเดียวกับล่าสุด ค่ายเครือข่ายจิตอาสาเพื่อชุมชน ที่จัดขึ้นเมื่อวันที่ 12-14 ตุลาคม 2562 ณ โรงเรียนบ้านสมศรี ตำบลโคกก่อ อำเภอเมือง จังหวัดมหาสารคาม ซึ่งเป็นค่ายที่ผมเป็นอาจารย์ที่ปรึกษาโครงการ ผมก็แนะนำให้ชาวค่ายได้จัดทำสมุดบันทึกค่ายขึ้นมาด้วยเช่นกัน ย้ำว่าแนะนำนะครับ ไม่ใช่การสั่ง หรือมอบหมายให้ทำ และไม่ได้เจาะลึกว่าหากต้องจำทำควรออกแบบอย่างไร แต่มีบ้างที่เกริ่นว่า “ถ้าต้องทำ ก็อยากให้ตัดเย็บด้วยมือ” เป็นสำคัญ
ผมไม่ได้อธิบายอะไรมากมายให้นิสิตนักศึกษาได้เข้าใจถึงสถานะและบทบาทของสมุดบันทึกค่าย การไม่อธิบายมีแค่สองเหตุผลคือ 1) เชื่อว่าชาวค่ายพอจะเข้าใจได้ด้วยตนเอง 2) ปล่อยให้ชาวค่ายได้ค้นหาคำตอบด้วยตนเอง
ค่ายครั้งนี้ ผมเองก็ได้สมุดบันทึกมาด้วยเช่นกัน น้องๆ ทำให้ผม 1 เล่ม และมีคนมาเขียนข้อความ หรือแม้แต่วาดภาพต่างๆ สื่อสารมายังผมอย่างน่ารักน่าหยิก และผมก็รู้ว่าพวกเขากำลังสื่ออะไรมายังผม ซึ่งสิ่งปรากฏในนั้นก็เป็นกระจกที่ส่องสะท้อนกลับมายังผมชัดเจน สมแล้วที่ชาวค่ายเรียกว่า “สมุดกระจก” เพราะทั้งหมดยืนยันความเป็นผมชัดเจน อาทิเช่น
▪รอยยิ้ม
▪ใจเย็นๆ
▪โอกาส
▪รับทราบ
▪ฯลฯ
ภายหลังค่ายสิ้นสุดลง ผมมีโอกาสได้พบปะพูดคุยกับชาวค่ายจำนวนหนึ่งเกี่ยวกับมุมมอง หรือสิ่งที่ได้เรียนรู้จากสมุดบันทึกค่าย ซึ่งพวกเขาสะท้อนกลับมาในทำนองนี้
- เป็นบันทึกช่วยจำในแต่ละวันของแต่ละคน
- เป็นสะพาน / เครื่องมือเชื่อมความสัมพันธ์ของคนในค่าย
- เป็นพื้นที่ระบายความเครียด
- เป็นกลไก / เครื่องมือการสื่อสารความคิดทั้งเรื่องส่วนตัวและเรื่องการงานที่มีต่อสมาชิกค่าย
- เป็นเครื่องมือในการฝึกถ่ายทอดความคิดของตนเอง
- เป็นเครื่องมือในการฝึกการคิดการเขียน / ถอดบทเรียนชีวิต / ถอดบทเรียนเรื่องกิจกรรมในค่าย
- เป็นเครื่องมือในการฝึกการเขียนเชิงสร้างสรรค์
- เป็นเครื่องมือในการฝึกการวาดภาพ
- ฯลฯ
ครับ – นั่นคือคำตอบที่ผมได้รับจากชาวค่าย เป็นคำตอบที่ผมไม่ได้เกริ่นตั้งแต่ต้นว่าจัดทำสมุดบันทึก หรือสมุดกระจกขึ้นมาเพื่ออะไร หรือทำแล้วจะได้เรียนรู้อะไรบ้างจากสมุดเหล่านี้
