ข้าพเจ้านาย สาทิส ผลภาค ตำแหน่งนายสัตวแพทย์ ๘ วช. ได้เดินทางไปปฎิบัติงานในฐานะผู้เชี่ยวชาญในโครงการ   Japan-Thailand Technical  Cooperation on Animal Disease Control  in  Thailand and Neighboring Countries  เพื่อให้ความช่วยเหลือวิชาการด้านสุขภาพสัตว์และการชันสูตรโรคสัตว์ทางห้องปฏิบัติการในประเทศกลุ่มอาเซียน ณ. สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาวระหว่างวันที่ ๘ - ๒๑ ตุลาคม ๒๕๔๙ นั้น  ข้าพเจ้าขอสรุปรายงานการปฏิบัติงานดังนี้ วันที่ ๘ ตุลาคม ๒๕๔๙ เดินทางจากจังหวัดขอนแก่นโดยทางรถยนต์ถึงนครเวียงจันทร์แล้วพักค้างคืน วันที่ ๙ ตุลาคม ๒๕๔๙ ในตอนเช้าข้าพเจ้าได้เข้าพบดร.บุญล้อม ดวงเงิน ผู้อำนวยการศูนย์สุขภาพสัตว์แห่งชาติ (National Animal Health Institute:NAHC) ประจำนครเวียงจันทร์เพื่อปรึกษางานด้านการเก็บตัวอย่างเลือดสุกรบริเวณชายแดนทางใต้ของประเทศลาว  หลังจากนั้นได้เดินทางจากนครเวียงจันทร์ไปขึ้นเครื่องบินเดินทางไปยังเมืองหลวงพระบาง หลังจากถึงเมืองหลวงพระบางได้เดินทางไปยังสำนักงานของ FORCOM ( Forest Management and Community support project ) โดยปรึกษาแผนการปฎิบัติงานร่วมกับเจ้าหน้าที่ประจำโครงการ หลังจากนั้นได้เดินทางกลับที่พักและพักค้างคืนในเมืองหลวงพระบาง วันที่ ๑ o ตุลาคม ๒๕๔๙ ในตอนเช้าข้าพเจ้าออกเดินทางจากเมืองหลวงพระบางไปยังสำนักงานป่าไม้ ประมงและปศุสัตว์ ประจำเมืองไสยบุรี (๑๘๐ กม.) เพื่อพบกับเจ้าหน้าที่ของสำนักงานเมือง โดยแผนการปฏิบัติงานในวันนี้ทางคณะจะเข้าไปติดตามงานในหมู่บ้านบ้านนาตาก(๑๗ กม.จากเมืองไสยบุรี) โดยให้ประธานกลุ่มการเลี้ยงสัตว์แต่ละชนิด ได้แก่แพะ (๕ ครอบครัว) สุกร(๑๑ ครอบครัว) เป็ด(๑ ครอบครัว) รวมทั้งบุคคลในหมู่บ้านที่ได้รับการคัดเลือกเป็นสัตวแพทย์บ้าน (VVW:village veterinary worker)อีก ๓ คน  ได้ร่วมกันรายงานจำนวนสัตว์และปัญหาสุขภาพต่างๆ ที่เกิดขึ้น  หลังจากนั้นทางคณะผู้ตรวจเยี่ยมได้สรุปปัญหาและให้คำแนะนำแก้ไข หลังจากการประชุมได้ให้บริการแจกยาถ่ายพยาธิแพะ(Albendazole)และสุกร(Ivomectin) และวิตามินละลายน้ำเป็ดให้กับเกษตรกรในโครงการจำนวนหนึ่ง  และนัดหมายสัตวแพทย์บ้านนาตากให้เข้าร่วมการฝึกอบรมภาคทฤษฎีในหัวข้อการดูแลสุขภาพสัตว์ขั้นพื้นฐานร่วมกับสัตวแพทย์บ้านนามนที่บ้านนามนในวันรุ่งขึ้นหลังจากนั้นทางคณะได้เดินทางกลับเมืองไสยบุรี และพักค้างคืน   วันที่ ๑๑ ตุลาคม ๒๕๔๙ ในวันนี้ทางคณะจะเข้าไปติดตามงานในหมู่บ้านบ้านนามน(๓๗ กม.จากเมืองไสยบุรี)  โดยคณะ ผู้ตรวจเยี่ยมให้ประธานกลุ่มการเลี้ยงสัตว์แต่ละชนิด ได้แก่โคพื้นเมือง(๘ ครอบครัว) สุกร(๑๑ ครอบครัว) และไก่(๙ ครอบครัว) รายงานจำนวนสัตว์และปัญหาสุขภาพต่างๆ ที่เกิดขึ้น หลังจากนั้นข้าพเจ้าได้อบรมบุคคลในหมู่บ้านที่ได้รับการคัดเลือกเป็นสัตวแพทย์บ้าน (VVW:village veterinary worker)จากบ้านนามน ๗ คน นาตากอีก ๓ คน เกษตรกรผู้เลี้ยงสัตว์ เจ้าหน้าที่ส่งเสริมกสิกรรมเมืองไสยบุรี ๓ คน เมืองน่าน ๒ คน และเจ้าหน้าที่โครงการFORCOMเข้าร่วมการฝึกอบรมภาคทฤษฎีในหัวข้อการดูแลสุขภาพสัตว์ขั้นพื้นฐาน เกี่ยวกับโรคที่เป็นปัญหาในการเลี้ยงสัตว์ ได้แก่โรคพยาธิ โรคติดเชื้อต่างๆ ที่มีการตรวจพบในหมู่บ้าน การควบคุมและป้องกันโรคดังกล่าว และได้ให้บริการแจกยาถ่ายพยาธิแก่กลุ่มผู้เลี้ยงโค(Albendazole) สุกร(Ivomectin) และวิตามินละลายน้ำเป็ด-ไก่ให้กับเกษตรกรในโครงการจำนวนหนึ่ง  และร่วมปรึกษาหารือเจ้าหน้าที่ส่งเสริมกสิกรรมเมืองกับสัตวแพทย์บ้านในแนวทางการบริหารกองทุนยาสัตว์โดยให้สัตวแพทย์บ้านทั้งที่บ้านนามน และนาตาก แบ่งหน้าที่ในการบริหารจัดการกองทุนยาสัตว์กันเอง หลังจากนั้นทางคณะได้เดินทางกลับเมืองไสยบุรี และพักค้างคืน วันที่ ๑๒ ตุลาคม ๒๕๔๙ ในตอนเช้าได้เดินทางไปยังสำนักงานป่าไม้ ประมงและปศุสัตว์ประจำเมืองไสยบุรีอีกครั้ง ได้เข้าพบท่านสมนึก สายนที รองหัวหน้าแผนกกสิกรรมและป่าไม้แขวงไสยบุรีเพื่อรายงานผลการปฎิบัติงานที่ผ่านมาและท่านสมนึก ได้เห็นชอบและให้ข้อเสนอแนะในการดำเนินงานเพิ่มเติมแก่เจ้าหน้าที่โครงการ FORCOM หลังจากการประชุมได้เดินทางกลับเมืองหลวงพระบาง   ในภาคบ่ายได้เดินทางไปยังบ้านหาดห้วย ตำบลปากแสง เมืองหลวงพระบาง   เพื่อตรวจเยี่ยมการดำเนินงานกลุ่มเลี้ยงสัตว์ของโครงการ โดยคณะผู้ตรวจเยี่ยมให้ประธานกลุ่มการเลี้ยงสัตว์แต่ละชนิด ได้แก่ สุกร(๑๐ ครอบครัว) และแพะ ๒ กลุ่ม(๑๙ ครอบครัว) รายงานจำนวนสัตว์และปัญหาโรคและสุขภาพต่างๆ ที่เกิดขึ้น หลังจากข้าพเจ้าได้บรรยายอบรมบุคคลในหมู่บ้านที่ได้รับการคัดเลือกเป็นสัตวแพทย์บ้าน ๓ คน เกษตรกรผู้เลี้ยงสัตว์ประมาณ ๒๐ คน เจ้าหน้าที่ส่งเสริมกสิกรรมตำบลหาดห้วย ๓ คน และเจ้าหน้าที่โครงการ FORCOM ภาคทฤษฎีในหัวข้อการดูแลสุขภาพสัตว์ขั้นพื้นฐาน เกี่ยวกับโรคที่เป็นปัญหาในการเลี้ยงสัตว์ ได้แก่โรคพยาธิ โรคติดเชื้อต่างๆ ที่มีการตรวจพบในหมู่บ้าน การควบคุมและป้องกันโรคดังกล่าว และได้ให้บริการแจกยาถ่ายพยาธิแก่กลุ่มผู้เลี้ยงแพะ(Albendazole) สุกร(Ivomectin) และวิตามินละลายน้ำเป็ด-ไก่ให้กับเกษตรกรในโครงการจำนวนหนึ่ง  หลังจากการอบรมได้เดินทางกลับเมืองหลวงพระบาง และพักค้างคืน วันที่ ๑๓ ตุลาคม ๒๕๔๙ ข้าพเจ้าได้เดินทางไปยังโครงการ FORCOM เมืองหลวงพระบางเพื่อบรรยายอบรมเจ้าหน้าที่คณะทำงานด้านการส่งเสริมของ FORCOM ในพื้นที่ต่างๆรวม ๖ คนทั้งวัน โดยมีผู้เชี่ยวชาญ JICA  Mr.Akira Miyoshi กล่าวเปิดประชุม หัวข้อการบรรยายในวันนี้เกี่ยวกับโรคสำคัญที่พบในโค-กระบือ แพะ สุกร และสัตว์ปีก หลักในการป้องกันและควบคุมโรค การเก็บตัวอย่างในกรณีที่พบโรคระบาดในหมู่บ้านเพื่อให้ทางเจ้าหน้าที่ได้เก็บตัวอย่างส่งห้องปฏิบัติการได้ถูกต้อง ได้วางหลักสูตรในการอบรมและการจัดทำคู่มือการดูแลสุขภาพสัตว์ขั้นพื้นฐานแก่สัตวแพทย์บ้าน ซึ่งข้าพเจ้าได้มอบแผ่นซีดีเป็นโปรแกรม Power Point เกี่ยวกับโรคและหนังสือเพื่อเป็นต้นแบบแก่เจ้าหน้าที่โครงการนำไปผลิตสื่อในการอบรมต่อไป   ได้บรรยายและตอบข้อซักถามต่างๆจนถึงเวลา ๑๖.๓๐ น. จึงเดินทางกลับที่พักและพักค้างคืน วันที่ ๑๔ ตุลาคม ๒๕๔๙             พัก ๑ วัน โดยไปรับ DR.Yoshihito Kashiwasaki ผู้เชี่ยวชาญ JICA และคุณอัมพรเพชร สัตวแพทย์จากNAHCที่เดินทางมาสมทบในการออกปฎิบัติงานในอาทิตย์หน้าที่สนามบินเมืองหลวงพระบาง และกลับเข้าที่พัก วันที่ ๑๕ ตุลาคม ๒๕๔๙              ข้าพเจ้าและคณะได้ออกเดินทางจากเมืองหลวงพระบาง ไปยังเมืองปากมอง(๘๐ กม.จากหลวงพระบาง) และเดินทางต่อไปยังเมืองงอยใหม่ พักค้างคืน(๑๐๒ กม.จากหลวงพระบาง) วันที่ ๑๖ ตุลาคม ๒๕๔๙   ข้าพเจ้าและคณะได้ออกเดินทางจากเมืองงอยใหม่ ไปยังเมืองเวียงคำ(๓๐ กม.จากเมืองเวียงคำ) และเข้าพบหัวหน้ากสิกรรมเมืองเวียงคำคุณสีวอนและเจ้าหน้าที่ส่งเสริมกสิกรรมเมืองเวียงคำ ได้ประชุมซักถามปัญหาเกี่ยวกับการเลี้ยงสัตว์ในหมู่บ้านในความดูแลของโครงการซึ่งมี ๒ บ้านคือ สานตมและวังหึง บ้านสานตมจะมีกลุ่มผู้เลี้ยงสุกร ๘ ครอบครัว กลุ่มผู้เลี้ยงแพะ ๘ ครอบครัว กลุ่มผู้เลี้ยงไก่ ๔ ครอบครัว และกลุ่มผู้เลี้ยงโค ๗ ครอบครัว   ส่วนบ้านวังหึงจะมีกลุ่มผู้เลี้ยงสุกร ๑๐ ครอบครัว กลุ่มผู้เลี้ยงไก่เหลือง ๔ ครอบครัว และกลุ่มผู้เลี้ยงแพะ ๑๐  ครอบครัว ซึ่งเจ้าหน้าที่ได้รายงานการพบโรคในโคพื้นเมืองที่แสดงอาการปัสสาวะแดงเป็นเลือด  ต่อมาทางคณะได้แวะเยี่ยมเกษตรกรบ้านวังหึงเพื่อสอบถามปัญหาสุขภาพสัตว์ซึ่งเกษตรกรได้รายงานการพบโรคปากเปื่อยและท้องเสียในแพะ ซึ่งแนะนำให้ถ่ายพยาธิแพะตามโปรแกรมที่กำหนดไว้ร่วมกับการใช้แปลงหญ้าแบบหมุนเวียน และได้บรรยายภาคทฤษฎีในหัวข้อการดูแลสุขภาพสัตว์ขั้นพื้นฐาน เกี่ยวกับโรคที่เป็นปัญหาในการเลี้ยงสัตว์ ได้แก่โรคพยาธิ โรคติดเชื้อต่างๆ การควบคุมและป้องกันโรคดังกล่าว  ได้เก็บตัวอย่างจากไก่เหลือง ๓ ตัวสุกร ๒ ตัว และแพะ ๓ตัว เพื่อสำรวจโรคในหมู่บ้านดังกล่าวและได้ให้บริการรักษาสัตว์ป่วย แจกยาถ่ายพยาธิแก่กลุ่มผู้เลี้ยงแพะ(Albendazole) สุกร(Ivomectin) และวิตามินละลายน้ำเป็ด-ไก่ให้กับเกษตรกรในโครงการจำนวนหนึ่ง  เนื่องจากเมืองเวียงคำยังไม่มีไฟฟ้าใช้จะพบปัญหาเรื่องการเก็บรักษาวัคซีน หลังจากนั้นได้เดินทางต่อไปยังเมืองอุดมไทร (๑๖๘ กม.จากเมืองงอย)และพักค้างคืน วันที่ ๑๗ ตุลาคม ๒๕๔๙    ข้าพเจ้าและคณะได้ออกเดินทางจากเมืองอุดมไทรไปยังเมืองลอง(ระยะทาง ๓๐๐ กม.ผ่านเมืองน้ำ ทาและเมืองสิงห์) และเข้าพบหัวหน้าศูนย์กสิกรรมเมืองลองท่านกู้ และร่วมประชุมกับเจ้าหน้าที่ส่งเสริมกสิกรรมเมืองลอง เมืองหลวงน้ำทา และเมืองบ่อแก้ว ได้ซักถามปัญหาเกี่ยวกับการเลี้ยงสัตว์ในหมู่บ้านในความดูแลของโครงการที่นี่ซึ่งมี ๒ บ้านคือป่าคาและศิริมูล หลังจากนั้นได้เดินทางไปยังบ้านป่าคา บ้านนี้จะมีกลุ่มผู้เลี้ยงสุกร ๔ ครอบครัว กลุ่มผู้เลี้ยงควาย ๗ ครอบครัว ได้ออกไปตรวจสุขภาพสุกรในโครงการ และเก็บตัวอย่างเลือด ๓ ตัวอย่าง ให้การรักษาสุกรป่วยและถ่ายพยาธิให้กับเกษตรกรในโครงการจำนวนหนึ่ง  ในตอนเย็นได้บรรยายภาคทฤษฎีในหัวข้อการดูแลสุขภาพสัตว์ขั้นพื้นฐาน เกี่ยวกับโรคที่เป็นปัญหาในการเลี้ยงสัตว์ ได้แก่โรคพยาธิ โรคติดเชื้อต่างๆ การควบคุมและป้องกันโรคดังกล่าว  และให้ยาถ่ายพยาธิแก่กลุ่มผู้เลี้ยงควาย(Albendazole)  สุกร(Ivomectin) ยาบำรุงแก่สัตว์ในโครงการได้ปฏิบัติงานจนถึงเวลา ๑๘.๐๐ น.  แล้วเดินทางกลับที่พักและพักค้างคืน            วันที่ ๑๘ ตุลาคม ๒๕๔๙ ในช่วงเช้าทางคณะได้เดินทางเข้าพบหัวหน้าศูนย์ส่งเสริมกสิกรรมเมืองลองท่านกู้และร่วมประชุมกับเจ้าหน้าที่ส่งเสริมกสิกรรมเมืองลอง เมืองหลวงน้ำทา และเมืองบ่อแก้ว ได้สรุปรายงานการทำงานวันที่ผ่านมาและเดินทางไปปฎิบัติงานต่อที่บ้านศิริมูล ได้ประชุมซักถามปัญหาเกษตรกรเกี่ยวกับการเลี้ยงสัตว์ในหมู่บ้านในความดูแลของโครงการประกอบด้วยกลุ่มผู้เลี้ยงสุกร ๖ ครอบครัว และกลุ่มผู้เลี้ยงโค ๕ ครอบครัว  ได้ออกไปตรวจสุขภาพโคและสุกรในโครงการ และเก็บตัวอย่าง โคพื้นเมือง ๔ ตัวอย่าง เลือดสุกร ๓ ตัวอย่าง ทำการถ่ายพยาธิและให้การรักษาสุกรป่วยแก่เกษตรกร และแจกยาถ่ายพยาธิแก่กลุ่มผู้เลี้ยงโค( Albendazole) สุกร(Ivomectin) ยาบำรุงแก่สัตว์ในโครงการ  และข้าพเจ้าได้บรรยายภาคทฤษฎีในหัวข้อการดูแลสุขภาพสัตว์ขั้นพื้นฐาน โรคที่เป็นปัญหาในการเลี้ยงสัตว์ ได้แก่โรคพยาธิ โรคติดเชื้อต่างๆ การควบคุมและป้องกันโรคดังกล่าวแก่เกษตรกรและเจ้าหน้าที่ จนถึงเวลา ๑๒.๐๐ น.  จึงเดินทางต่อไปที่เมืองหลวงน้ำทา และได้แวะที่ห้องปฎิบัติการ  หน่วยงานสัตวแพทย์หลวงน้ำทา เพื่อแยกตัวอย่างซีรั่ม เสร็จงานแล้วเข้าที่พักและพักค้างคืน ที่เมืองหลวงน้ำทา    วันที่ ๑๙ ตุลาคม ๒๕๔๙ ในช่วงเช้าทางคณะได้เดินทางเข้าพบหัวหน้าแผนกกสิกรรมและป่าไม้แขวง เมืองหลวงน้ำทา ท่าน ดร.คำเหล็ก ไทรดาราและร่วมประชุมกับเจ้าหน้าที่บริหารกสิกรรมเมืองหลวงน้ำทา    ข้าพเจ้าได้บรรยายสรุปการทำงานที่ผ่านมา เเละท่าน ดร.คำเหล็ก ได้อธิบายถึงระบบการทำงานด้านส่งเสริมที่แขวงว่ามีแนวทางการปฏิบัติให้เจ้าหน้าที่ทำงานเป็นแบบเฉพาะทางมากขึ้น เช่น แบ่งเจ้าหน้าที่ออกเป็นกลุ่มเลี้ยงสุกร กลุ่มโค-กระบือ เป็นต้น เพื่อสร้างประสบการณ์แก่เจ้าหน้าที่ในการให้คำแนะนำแก่เกษตรกรแบบครบวงจรมากขึ้นเสร็จแล้วเดินทางกลับเมืองหลวงพระบาง        วันที่ ๒๐ ตุลาคม  ๒๕๔๙ ในช่วงเช้าข้าพเจ้าและคณะ DR.Yoshihito Kashiwasaki ผู้เชี่ยวชาญ JICA และคุณอัมพรเพชร สัตวแพทย์จากNAHC  ได้เดินทางไปยังโครงการ FORCOM เพื่อร่วมประชุมสรุปงานเป็นครั้งสุดท้ายร่วมกับคณะทำงานของ FORCOM และผู้เชี่ยวชาญ JICA  Mr.Akira Miyoshi  หลังจากนั้นได้ขึ้นเครื่องบินเดินทางกลับนครเวียงจันทร์  เมื่อถึงนครเวียงจันทร์ได้เข้าไปส่งตัวอย่างที่ศูนย์สุขภาพสัตว์แห่งชาติ (NAHC) ประจำนครเวียงจันทร์ หลังจากนั้นได้เดินทางกลับที่พัก วันที่ ๒๑ ตุลาคม ๒๕๔๙            ข้าพเจ้าและคณะ  DR.Yoshihito Kashiwasaki ผู้เชี่ยวชาญ JICA เดินทางจากนครเวียงจันทร์กลับจังหวัดขอนแก่น ประเทศไทย ผ่านทางด่านตรวจคนเข้าเมืองจังหวัดหนองคาย โดยทางรถยนต์   ข้อสังเกตในการปฏิบัติงานครั้งนี้   ๑.     เกษตรกรในหมู่บ้านเริ่มมีการตื่นตัวและมั่นใจในการเลี้ยงสัตว์อย่างถูกต้องตามหลักวิชาการมากขึ้นเพราะเริ่มเห็นผลจากการทำวัคซีน การถ่ายพยาธิ ทำให้จำนวนสัตว์ในความดูแลของโครงการตายลดลง และทำให้ผลผลิตสัตว์เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว ทำให้สภาพความเป็นอยู่โดยรวมของเกษตรกรดีขึ้นอย่างเห็นได้ชัด และมีเกษตรกรในหมู่บ้านมาเข้าร่วมในโครงการเพิ่มมากขึ้นอีกด้วย ๒.     แม้ว่าปัญหาด้านโรคสัตว์จะพบไม่มาก แต่ปัญหาการจัดการด้านอาหารสัตว์ยังคงพบอยู่โดยเฉพาะอาหารสุกร ที่ไม่พอเพียงทั้งด้านคุณภาพและปริมาณ ทำให้ลูกสุกรโตช้าหรือตายจากการขาดสารอาหาร เนื่องจากแม่สุกรผลิตน้ำนมให้ลูกไม่พอเพียงเมื่อแม่สุกรคลอดลูกออกมามาก รวมทั้งต้องปรับปรุงสภาพคอกสุกรให้แห้งและสะอาดมากกว่าเดิมเพื่อป้องกันอาการท้องเสียในลูกสุกรและรักษาสิ่งแวดล้อมในหมู่บ้าน โครงการสัตวแพทย์บ้านที่ทางโครงการ FORCOM ได้ทำต้นแบบแล้วที่บ้านนามน นาตาก  การดำเนินการขั้นต่อไปต้องอาศัยการฝึกอบรมหลายหลักสูตร หลายระดับตั้งแต่เจ้าหน้าที่ส่งเสริมกสิกรรมในท้องถิ่น เกษตรกรที่ถูกคัดเลือกมาทำหน้าที่สัตวแพทย์บ้าน รวมทั้งเกษตรกรทั่วไปในหมู่บ้าน ในจุดต่างๆ เพิ่มขึ้น เมื่อเกษตรกรมีความรู้ความเข้าใจเพิ่มขึ้นก็จะเกิดเครือข่ายความร่วมมือระหว่างบุคคลทั้งสามกลุ่มนี้ ที่จะช่วยกันรายงานโรคและส่งตัวอย่างให้กับห้องปฏิบัติการชันสูตรโรคสัตว์ เพื่อการยืนยันผลการชันสูตรโรคที่ถูกต้อง ทำให้ได้แผนในการควบคุมและรักษาโรคที่มีประสิทธิภาพต่อไป ซึ่งโครงการสัตวแพทย์บ้านดังกล่าวสามารถประยุกต์ใช้และขยายผลทำให้การควบคุมโรคสัตว์สามารถครอบคลุมทั่วทั้งประเทศสปป.ลาวได้เร็วขึ้น