โคลงสี่สุภาพ


โคลงสี่สุภาพ

                ทุกคนคงเคยเห็นบทร้อยกรองกันมาบ้างแล้วนะค่ะ  บทร้อยกรองของไทยมีหลายประเภท  คนไทยเป็นชาติที่มีพรสวรรค์ในการใช้ภาษาได้อย่างงดงาม โดยเฉพาะสามารถเลือกสรรคำที่มีความไพเราะและเหมาะกับเรื่องราวที่จะประพันธ์เป็นบทร้อยกรองได้อย่างลงตัว ทั้งอักขรวิธี การสัมผัสนอก สัมผัสใน  สัมผัสระหว่างบท  มีคำคล้องจอง  คำครุ คำลหุ รวมทั้งการเกิดระดับเสียงสูงต่ำของอักษรในภาษาไทยก็ยิ่งมีความไพเราะขึ้นไปอีก  คำประพันธ์บางชนิดมีข้อบังคับเรื่องการใช้วรรณยุกต์  ที่นำมาใช้ได้อย่างถูกต้องตามหลักฉันทลักษณ์  ว่าด้วยการแต่งบทร้อยกรองต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็นโคลง ฉันท์ กาพย์ กลอน ร่าย ลิลิต กลบท   ล้วนแต่มีความไพเราะทั้งสิ้น  โคลงสี่สุภาพ  ก็เป็นบทประพันธ์ชนิดหนึ่งที่มีมาตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยา    ครูสรคิดว่าโคลงสี่สุภาพนั้นมีความไพเราะ ทั้งการใช้ภาษา และท่วงทำนอง  โคลงสี่สุภาพที่รู้จักกันดี ได้แก่  ลิลิตพระลอ  โคลงโลกนิติ  ลิลิตตะเลงพ่าย  เป็นต้น

                    ครูสรมีโคลงสี่สุภาพที่ยึดเป็นแบบอย่างในการจดจำได้เป็นอย่างดีอยู่บทหนึ่ง  คือ โคลงสี่สุภาพ เรื่องลิลิตพระลอ  ซึ่งนับว่าเป็นโคลงสี่สุภาพที่ประพันธ์ได้อย่างถูกต้องตรงตามข้อบังคับ   มีไม้เอก  ไม้โท  ถูกต้องตามฉันทลักษณ์ของโคลง  ครูสรอยากให้ทุกคนลองศึกษาเอาเป็นต้นแบบนะคะ

ตัวอย่าง  โคลงสี่สุภาพ จาก ลิลิตพระลอ

               ๏ เสียงลือเสียงเล่าอ้าง              อันใด  พี่เอย
เสียงย่อมยอยศใคร                                  ทั่วหล้า
สองเขือพี่หลับใหล                                 ลืมตื่น  ฤาพี่
สองพี่คิดเองอ้า                                       อย่าได้ถามเผือ


ข้อสังเกตุของ  โคลงสี่สุภาพ

1. ใน 1 บาท  จะมี  2  วรรค

2. ใน 1 บท  จะมี 4 บาท

3. ในวรรคแรก  จะมี 5 คำเสมอ

4. ในวรรคหลัง  จะมี 2 คำ  (ไม่นับคำสร้อย)  ยกเว้นบาทที่ 4  คำหลังจะมี 4 คำ

5. ในวรรคหลังของบาทที่ 1  และวรรคหลังของบาทที่ 3  มักมีคำสร้อย

6. ใน 1 บท  จะมีคำทั้งสิ้น 30 คำ  (ไม่นับรวมคำสร้อย)

7. มีคำบังคับที่ต้องใช้วรรณยุกต์ เอก จำนวน 7 แห่ง

8. มีคำบังคับที่ต้องใช้วรรณยุกต์ โท จำนวน 4 แห่ง

9. ตำแหน่งคำที่ใช้วรรณยุกต์ เอก และวรรณยุกต์โท ในบาท ที่ 1  สามารถใช้สลับที่กันได้

10. สามารถใช้คำตาย แทนเสียงเอกได้  กรณีหาคำที่เป็นคำเอกไม่ได้ 

11. สามารถใช้คำที่มีเสียงวรรณยุกต์ โท ได้  แม้ไม่ได้สะกดด้วยวรรณยุกต์โท   เรียกว่า “คำโทโทษ”  เช่น  น้ำท่วม  เขียนเป็น น้ำถ้วม

12. สามารถใช้คำที่มีเสียงวรรณยุกต์ เอก ได้  แม้ไม่ได้สะกดด้วยวรรณยุกต์เอก  เรียกว่า “คำเอกโทษ”  เช่น  “หญ้า” เขียนเป็น  “ญ่า”

13. หากโคลงมีเนื้อหาหลายบทต่อเนื่องกัน  ให้มีคำสัมผัสระหว่างบท  โดยให้คำสุดท้ายของบทต้นสัมผัสกับคำที่ 1 หรือคำที่ 2  หรือคำที่ 3 ของบทต่อ ๆ ไป  จะทำให้มีความไพเราะยิ่งขึ้น

คำสร้อย  ในโคลงสี่สุภาพ

               คำสร้อยเป็นคำที่นำมาใส่ในโคลงสี่สุภาพเพื่อให้เกิดความไพเราะ หรือเพื่อให้เนื้อหาได้ใจความสมบูรณ์ยิ่งขึ้น  ซึ่งอาจจะมีหรือไม่มีก็ได้ค่ะ  อาทิเช่น พ่อ แม่  พี่   นา  นอ  เอย  รา  ฤา  แฮ  เฮย  เอย  เป็นต้น  คำสร้อยสามารถใช้ได้ทุกบาท  แต่ที่นิยมใช้กันจะเป็นบาท ที่ 1 และบาท ที่ 3   



หมายเลขบันทึก: 658737เขียนเมื่อ 15 ธันวาคม 2018 09:49 น. ()แก้ไขเมื่อ 15 ธันวาคม 2018 09:49 น. ()สัญญาอนุญาต: ครีเอทีฟคอมมอนส์แบบ แสดงที่มา-ไม่ใช้เพื่อการค้า-ไม่ดัดแปลง


ความเห็น (1)

ครูภาษาไทย แต่เขียน “นะค่ะ” ก็ได้หรือ

พบปัญหาการใช้งานกรุณาแจ้ง LINE ID @gotoknow
ขอแนะนำ ClassStart
ระบบจัดการการเรียนการสอนผ่านอินเทอร์เน็ต
ทั้งเว็บทั้งแอปใช้งานฟรี