บทความเรื่อง Sleep Learning Gets Real : Experimental techniques demonstrate how to strengthen memories when our brains are off-line   ในนิตยสาร Scientific American  ฉบับเดือนพฤศจิกายน ๒๕๖๑   เขียนโดย Ken A. Paller ศาสตราจารย์ด้านจิตวิทยา และผู้อำนวยการ cognitive neuroscience program ที่ Northwestern University กับ Delphine Oudiette นักวิจัยด้านการนอนหลับของฝรั่งเศส    บอกว่าระหว่างที่ตัวเรานอนหลับ สมองของเรายังคงทำงาน    โดยเฉพาะอย่างยิ่งการทำงานเสริมความจำต่อเหตุการณ์ที่เพิ่งพบเห็น    กล่าวคือ กระบวนการเรียนรู้ไม่ได้จบสิ้นในช่วงที่เราตื่นหรือรู้สึกตัวเท่านั้น    การเรียนรู้ยังเชื่อมต่อไปสู่ช่วงการนอนหลับด้วย    นักวิทยาศาสตร์ทางสมองจึงสนใจศึกษากลไกการทำงานของสมองระหว่างการนอนหลับ ว่าเกี่ยวข้องกับการเรียนรู้อย่างไร

และกำลังมีการวิจัยหาวิธีใช้ช่วงการนอนหลับในการแก้ปัญหาบางอย่าง ที่เขาเรียกว่า sleep-based problem-solving    

ที่จริงมนุษย์เราสนใจเรื่อง การเรียนรู้ระหว่างนอนหลับ (sleep learning) มาเป็นร้อยปี    โดยเชื่อว่าหากระหว่างนอนหลับมีเสียงเรื่องหนึ่งเกิดขึ้น  ผู้นั้นอาจจดจำได้    แต่นั่นไม่ใช่การเรียนรู้ระหว่างนอนหลับที่บทความนี้กล่าวถึง     

การเรียนรู้ระหว่างนอนหลับตามในบทความนี้ เน้นให้เป็นส่วนเสริมการเรียนรู้ที่เกิดขึ้นระหว่างตื่น    ช่วยให้การเรียนรู้นั้นลึกซึ้งเชื่อมโยงและจำได้แม่นยำยิ่งขึ้น   สำหรับให้คนทุกคนนำมาใช้กับตนเอง     

ช่วงแรกของการวิจัย นักวิทยาศาสตร์สมองสนใจช่วงการนอนหลับที่เรียกว่า REM sleep   แต่ทีมของผู้เขียนศึกษาช่วงการนอนหลับช่วงที่เรียกว่า SWS (slow wave sleep)    โดยให้กลิ่นหรือเสียงร่วมกับการเรียนรู้เรื่องนั้นๆ    แล้วช่วงหลับ SWS ให้กลิ่นหรือเสียงนั้นอีก (sensory stimulation)    พบว่าทั้งหนูทดลองและคนจำเรื่องนั้นได้ดีขึ้น 

เขาบอกว่า มนุษย์รู้จักใช้ประโยชน์ของกลไกทางสมองนี้มาเป็นพันปี    ผ่านการให้เด็กนอนเปล  มีการไกวเปล และร้องเพลงกล่อมเด็ก  

เขามีผลการทดลอง และใช้รูปอธิบายว่าช่วงที่คลื่นไฟฟ้าสมองส่วนหน้าอยู่ในช่วงขาขึ้นของ SWS    ตรงกับช่วงที่คลื่นไฟฟ้าใน thalamus แกว่งมาก ที่เรียกว่า spindle   และตรงกับช่วงที่คลื่นไฟฟ้าใน hippocampus มีลักษณะเป็น sharp-wave ripple    ตีความว่า ช่วงนอนหลับ SWS มีการทำงานร่วมกันของสมอง ๓ ส่วนที่เกี่ยวข้องกับการเรียนรู้และความจำ       

 นี่เป็นเพียงจุดเริ่มต้น ของการค้นหาวิธีใช้ประโยชน์การนอนหลับให้เกิดประโยชน์ต่อชีวิตให้มากที่สุด 

วิจารณ์ พานิช

๑๙ ต.ค. ๖๑