คำราชาศัพท์สำหรับพระ


คำราชาศัพท์สำหรับพระ

             สวัสดีค่ะ  เดือนนี้เป็นเดือนออกพรรษา ครูสรมีโอกาสเข้าวัดทำบุญใกล้ ๆ บ้านอีกครั้ง   เพื่อความอิ่มเอิบใจ ในปีหนึ่ง ๆ คนไทยมีกิจกรรมทำบุญทำทานที่ต้องพบเจอกับพระสงฆ์  และเกี่ยวข้องกับการทำพิธีทางศาสนาอยู่มากมาย  เพราะเราเป็นพุทธศาสนิกชน   ประกอบกับเป็นประเพณีและวัฒนธรรมอันดีงามของคนไทยที่สืบทอดกันมาแต่โบราณ   คนไทยจะมีความเคารพนอบน้อมต่อพระสงฆ์เสมอ  ไม่ว่าจะทำการใดก็ตามที่มีพระสงฆ์เข้ามาเกี่ยวข้องเราจะต้องแสดงกิริยานอบน้อมต่อพระสงฆ์เสมอ   เพราะพระสงฆ์เปรียบเสมือนเป็นตัวแทน หรือสาวกของพระพุทธเจ้า ซึ่งเป็นศาสดาของศาสนาพุทธนั่นเอง 

                        จุดเด่นประการหนึ่งของภาษาไทยคือความหลากหลายในการใช้ถ้อยคำได้อย่างเหมาะสมกับบุคคลในฐานะต่าง ๆ  เช่น  พระมหากษัตริย์   บุคคลผู้เป็นเจ้านายชั้นต่าง ๆ  ข้าราชการ  พระภิกษุสงฆ์  ตลอดจนบุคคลทั่วไป    ซึ่งด้วยเหตุด้วยประการฉะนี้  ทำให้ครูสรนึกขึ้นมาได้ว่ามีคำศัพท์บางคำในภาษาไทยได้บัญญัติไว้ใช้สำหรับพระก็มากโข  ในปัจจุบันบางคนไม่กล้าพูดหรือสนทนากับพระสงฆ์เพราะกลัวจะใช้คำพูดไม่ถูกต้อง   ทำให้กล้า ๆ กลัว ๆ  ประกอบกับคำบางคำพูดยากจำยากต่อการนำไปใช้ในชีวิตประจำวัน   ครูสรคิดว่าหากครูสรรวบรวมคำราชาศัพท์ที่ใช้สำหรับพระสงฆ์ ก็จะเป็นประโยชน์สำหรับการศึกษาไม่น้อยทีเดียว   ต่อไปนี้ใครที่จะไปสนทนากับพระสงฆ์  หรือมีภารกิจใดที่ต้องใช้คำราชาศัพท์เกี่ยวกับพระ  เชิญติดตามคำศัพท์ที่ครูสรรวบรวมมาและนำไปใช้ได้เลยค่ะ

คำลักษณะนาม

พระภิกษุสงฆ์สามเณร  ใช้ลักษณะนามเป็น  “รูป”   เช่น  นิมนต์พระสงฆ์ จำนวน 1 รูป

พระพุทธรูป     ใช้ลักษณะนามเป็น “องค์”  เช่น  พระพุทธรูป จำนวน 1 องค์

คำสรรพนาม

อาตมา,อาตมภาพ  คือ     คำใช้แทนตัวพระสงฆ์    

โยม                 คือ         คำที่พระสงฆ์ใช้เรียกบิดาหรือมารดาของตน หรือเรียกผู้ใหญ่รุ่นบิดามารดาของพระ

                                       เช่น โยมพ่อ โยมแม่

พระองค์           คือ        คำสรรพนามที่ใช้เรียกพระสงฆ์ชั้นผู้ใหญ่ เช่น สมเด็จพระสังฆราช

พระคุณเจ้า       คือ          คำที่เรียกพระภิกษุระดับชั้นผู้ใหญ่ที่นับถือหรือพระราชาคณะ

พระมหา          คือ         คำที่เรียกพระภิกษุระดับเปรียญธรรม 3 – 9 ประโยค

ท่าน                คือ         คำที่เรียกพระภิกษุสงฆ์ทั่วไป

เครื่องแต่งกาย  อุปกรณ์  สถานที่ต่าง ๆ

อัฐบริขาร         คือ         เครื่องใช้ที่จำเป็นของพระสงฆ์ ประกอบด้วยสิ่งของ 8 อย่าง คือ สบง จีวร สังฆาฏิ

                                    บาตร  มีดโกน  เข็มเย็บผ้า  รัดประคด  และอุปกรณ์กรองน้ำ

อุตราสงค์         คือ         ผ้าจีวรสำหรับห่ม

สังฆาฏิ            คือ         ผ้าห่มซ้อนเวลาหนาวของพระสงฆ์ เรียกอีกอย่างว่า ผ้าทาบ

กายพันธน์        คือ         ผ้าประคดรัดเอว

สบง                คือ         ผ้านุ่งของพระภิกษุสามเณร

จีวร                 คือ         เครื่องนุ่งห่มของพระภิกษุสามเณร เรียกง่าย ๆ ว่า ผ้าเหลือง

ไตรจีวร           คือ         ผ้า 3 อย่าง คือ สังฆาฏิ (ผ้าทาบ)  ผ้าห่ม (จีวร) และผ้านุ่ง (สบง)

ผ้าอาบน้ำฝน     คือ         ผ้าที่พระภิกษุสามเณรใช้ผลัดอาบน้ำ

อังสะ               คือ         ผ้าที่พระภิกษุสามเณรใช้ห้อยเฉวียงบ่า เรียกผ้าอังสะ

ผ้ากราบ           คือ         ผ้าที่พระภิกษุสามเณรใช้รองเวลากราบพระ

อาสนะ            คือ         ที่นั่ง หรือเครื่องปูรองนั่งของพระภิกษุสามเณร

ตาลปัตร           คือ         พัดมีด้ามยาม ทำด้วยวัสดุได้หลายชนิดเช่นผ้า ไหม  ใช้สำหรับถือบังหน้าเมื่อพระสงฆ์

                                    เมื่อทำพิธีกรรม

ธรรมาสน์        คือ         ที่นั่งสำหรับพระสงฆ์เมื่อแสดงธรรมเทศนา

บาตร               คือ         ภาชนะสำหรับรับอาหารของพระสงฆ์

กลด                คือ         ร่ม  มักใช้เวลาพระสงฆ์ออกธุดงค์

เงิน                  คือ         ปัจจัย

ยา                   คือ         โอสถ

ถาน                 คือ         ห้องส้วม

อาสนศาล         คือ         ที่สำหรับสงฆ์ฉันอาหาร เรียกอีกอย่างหนึ่งว่า โรงฉันอาหาร

กุฏิ                  คือ         เรือนที่พักของพระสงฆ์

อุโบสถ            คือ         สถานที่พระสงฆ์ทำสังฆกรรม สถานที่สำหรับพระสงฆ์ประชุมหรือสวดมนต์ตาม

                                     พระวินัย

การฝังลูกนิมิต  คือ  การกำหนดเขตแดนของอุโบสถ

ลูกนิมิต            คือ  ก้อนหินมีลักษณะกลมเท่าบาตรพระใช้ฝังเป็นเครื่องหมายบอกเขตของอุโบสถ

สีมา                 คือ  เขต

พระวินัย          คือ  กฎระเบียบ ข้อบังคับของพระสงฆ์ที่ต้องปฏิบัติไปในทางเดียวกัน

อาหาร  เครื่องดื่ม  ยารักษาโรค

ภัตตาหาร         คือ         อาหาร

น้ำปานะ          คือ         เครื่องดื่มที่คั้นจากผลไม้  เป็นน้ำผลไม้   (ที่บัญญัติไว้ในพุทธกาลมี น้ำจากมะม่วง

                                     ผลหว้า  กล้วยมีเมล็ด กล้วยไม่มีเมล็ด ผลมะซาง  ผลจันทน์ หรือองุ่น  ผลเหง้าบัว 

                                    มะปรางหรือลิ้นจี่)

จังหัน              คือ         ข้าว,อาหาร

โอสถ              คือ         ยารักษาโรค

กิจวัตรของพระสงฆ์ทั่วไป

ฉันภัตตาหาร    คือ         กินอาหาร

จำวัด               คือ         นอน

สรงน้ำ             คือ         อาบน้ำ

สวดมนต์         คือ         ทำวัตร

ปลงผม            คือ         โกนผม

ปลงหนวด        คือ         โกนหนวด

บิณฑบาต         คือ         การรับอาหารเมื่อมีคนนำอาหารมาใส่บาตรของพระสงฆ์

อุปสมบถ         คือ         การบวชเป็นพระสงฆ์

บรรพชา          คือ         การบวชเป็นสามเณร

ลาอุปสมบท     คือ         การลาบวช

วันอุโบสถ        คือ         วันพระ หรือวันฟังธรรม

การทำอุโบสถ   คือ         การสวดพระปาติโมกข์ทุกวันอุโบสถของพระสงฆ์

อาพาธ             คือ         ป่วย

มรณภาพ          คือ         ตาย

จำพรรษา         คือ         อยู่ประจำที่วัด

นิมนต์             คือ         เชิญ

นมัสการ          คือ         การแสดงความนอบน้อมต่อพระสงฆ์  การไหว้พระสงฆ์ ของคฤหัสถ์

อนุโมทนา        คือ         การแสดงความยินดีด้วย

อาบัติ               คือ          การต้องโทษทางวินัยของพระสงฆ์ หรือข้อห้ามของพระสงฆ์

การทำสังฆกรรม   คือ     การประชุมร่วมกันของพระสงฆ์  การทำกิจของพระสงฆ์

ปลงอาบัติ        คือ          การแสดงความผิดของพระสงฆ์เมื่อทำผิดทางวินัยสงฆ์

พระอุปัชญาย์    คือ         พระผู้ใหญ่ที่เป็นประธานในการบวชพระสงฆ์

เจ้าอาวาส         คือ         พระภิกษุที่ได้รับการแต่งตั้งให้เป็นผู้ปกครองวัด  เรียกอีกอย่างหนึ่งว่าสมภาร

คำราชาศัพท์ที่ใช้กับพระสังฆราช

           เนื่องจากพระสังฆราชเป็นพระสงฆ์ที่มี ฐานันดรศักดิ์เสมือนพระราชวงศ์ชั้น "พระองค์เจ้า” จึงต้องใช้คำราชาศัพท์ที่เหมาะสมกับพระองค์ดังนี้

เสวยภัตตาหาร  คือ         กินอาหาร

บรรทม            คือ         นอน    

ประชวร           คือ         ป่วย 

สิ้นพระชนม์     คือ         ตาย

ทรงรับนิมนต์   คือ         การรับนิมนต์

พระองค์           คือ         ใช้เรียกแทนลักษณะนามที่ใช้เรียกพระสังฆราช

หมายเลขบันทึก: 656465เขียนเมื่อ 26 ตุลาคม 2018 09:10 น. ()แก้ไขเมื่อ 26 ตุลาคม 2018 09:10 น. ()สัญญาอนุญาต: ครีเอทีฟคอมมอนส์แบบ แสดงที่มา-ไม่ใช้เพื่อการค้า-ไม่ดัดแปลง


ความเห็น (1)

และพวก ขอให้ทำหรือไปอุจจาระหรือไปทำธุระละคะ

พบปัญหาการใช้งานกรุณาแจ้ง LINE ID @gotoknow
ขอแนะนำ ClassStart
ระบบจัดการการเรียนการสอนผ่านอินเทอร์เน็ต
ทั้งเว็บทั้งแอปใช้งานฟรี