การมีสติพิจารณา ณ ภายนอก
คือ ในเบื้องต้น (ขั้นหยาบ) พิจารณากาย เวทนา จิต และธรรม ของคนอื่นให้เห็นตามธรรมชาติที่เป็นจริง เทียบเคียงกันกับของเรา ว่า ของเรามีสภาวะตามธรรมชาติเป็นเช่นไร ของผุ้อื่นก็เป็นเช่นนั้น เป็นต้นว่า พิจารณาเห็นส่วนต่าง ๆของร่างกายเราเป็นแต่ปฎิกูล หรือเป็นที่ตั้งแห่งปฏิกุล โสโครก น่าเกลียด อย่างไร ของผุ้อื่นก็เป็นเช่นนั้น
กาย เวทนา จิต ธรรม ของเราเอง เป็นสังขารธรรมที่ประกอบด้วยปัจจัยปรุงแต่งมีความเกิด แก่ เจ็บ และตาย เป็นธรรมดา มีสามัญญลักษณะ คือเป็นอนิจจัง ทุกขัง และอนัตตา เ่ช่นไร ของผุ้อื่นก็เป็นเช่นนั้น
ในขั้นละเอียด เมื่อพิจารณาเห็นกายในกาย เวทนาในเวทนา จิตในจิต และธรรมในธรรม ทั้งของตนเอง และของผุ้อื่น จากกายสุดหยาบคือมนุษย์ไปสุดละเอียด คือ ถึงกายธรรมเพียงใด ส่วนที่หยาบนั้นแหละ เป็น ณ ภายนอก สวนที่พิจารณาเห็นละเอียดเข้าไปเป็น ณ ภายในต่อๆ ไปจนสุดละเอียด เป็นต้นว่า
เมื่อปฏิบัติได้เข้าถึง รู้ เห็น และเป็นกายมนุษย์ละเอียด กายเวทนา จิต และธรรม ของกายมนุษย์หยาบเป็น ณ ภายนอก ของกายมนุษย์ละเอียดเป็น ณ ภายใน
เมื่อปฎิบัติถึงกายทิพย์ กาย เวทนา จิต ธรรม ของกายมนุษย์ละเอียด เป็น ณ ภายนอก ของกายทิพย์เป็น ณ ภายใน ต่อๆ ไป จนสุดละเอียดอย่างนี้ เมื่อข้าถึงกายเวทนา จิต และธรรม ที่ละเอียดๆ เข้าไปนั้น เวทนาของกายหยาบก็เป็นทุกขเวทนา ของกายละเอียดก็เป็นสุขเวทนา ต่อๆ ไปเป็นลำดับ จนถึงธรรมกาย ซึ่งเป็นกายพ้นโลกก็เป็นอุเบกขาเวทนาไป..บ้างส่วนจาก "หลักและวิธีเจริญสมถะและวิปัสสนาเบื้องต้นถึง ธรรมกาย"
