นามรู้ตามทวารต่างๆ จักขุวิญญาณจิต คือ นามเห็น, โสตวิญญาณจิต คือ นามได้ยิน, ฆานวิญญาณจิต คือ นามรู้กล่ิน, ชิวหาวิญญาณจิต คือ นามรุ้รส, กายวิญญาณจิต คือ นามรุ้สัมผัสถุกต้อง, มโนวิญญาณ คือ นามรู้ทั่วไปทางใจ
รูป นาม ที่เกิดขึ้นเป็นปัจจุบันเป็นเหตุแลผลกัน ดังนี้
- สีกระทบตาเป็นเหตุ นามเห็นเป็นผล จักขุวิญญาณจิต
- เสียงกระทบหูเป็นเหตุ นามได้ยินเป็นผล โสตวิญญาณจิต
- กลิ่นกระทบจมุกเป็นเหตุ นามรู้เกลินป็นผล ฆานวิญญาณจิต
- รสกระทบลิ้นเป็นเหตุ นามรู้นสเป็นผล ชิวหาวิญญาณจิต
- เย็น ร้อน อ่อน แข็ง กระทบกายเป็นเหตุ นามรุ้สึกเป็นผล กายวิญญาณจิต
- นามมีความต้องการสังใหรูปเปลี่ยนแปลงไปตามอิริยาบถใหญ่ นอยต่างๆ เป็นเหตุ รูปที่เปลี่ยนไปตาอริยาบถต่างเป็นรุปและผล นามนึก คิด กลุ้ม ฟัง อยาก โกรธ ง่วง เป็นเหตุ อาการที่เกิดขึ้นเหล่านั้นเป็นผล
เหตุของนามเกิดขึ้นในทวารต่างๆ
- นามทางตาจะเกิดขึ้นได ต้องอาศัยเหตุ ๔ ประการ คือ จักขุปสาทดี รูปารมณื สัชัดเจนดีเฉพาะหน้า อาโลก คือแสงสว่างดี มนสิการ คือความตั้งใจใส่ใจ รวม ๔ อย่างนี้เป็นเหตุ ให้จักขุวิญญาณเกิดขึ้นเป็นผล
- นามทางหุจะเกิดขึ้นได้ ต้องอาศัยเหตุ ๔ ประการคือ โสตปสาทดี สัททารมณ์ เสียงชัดเกิดขึ้นเฉพาหน้า วิวรากาล (อากาศข่องว่างหูดี มนสิการ คือ ความตั้งใจหรือความใส่ใจ ๔ อย่างนี้เป็นเหตุ ให้เกิดโสตวิญญาณเกิดขึ้นเป็ฯผล
- นามทางจมุกจะเกิดขึ้นได้ ต้องอาศฯัยเหตุ ๔ ประการ คือ ฆานปสาทดี คันธารมณื กล่ินปรากฎเฉพาะหน้า วาโย(ลม) มนสิการ คือความตั้งจและใส่ใจ ๔ อย่างน้เป็นเหตุ ฆานวิญญาณเกิดขึ้นเป็นผล
- นามทางลิ้นจะเกิดขึ้นไ ต้องอาศัยเหตุ ๔ ประการ คือ ชิวหาปสาทดี รสารมณ์ รสชัดเจนดี อาโป (น้ำลายดี มนสิการ คือความตั้งใจและใส่ใจ ๔ อย่างนี้เป็นเหตุ ชิวหาวิญญาณเกิดขึ้นเป็นผล
- นามทางกายจะเกิดขึ้นได้ ต้องอาศฯัยเหตุ ๔ ประการ คือ กายปสาทดี โผฎฐัพพารมณ์ ถัทธปถวีธาตุที่มีลักษณะแขช็ง มนสิการ คือ ความตั้งใจและใส่ใจ อย่างนี้เป็นเหตุ กายวิญญาณเกิดขึ้นเป็นผล
- นามทางใจจะกิดขึ้นได้ ต้องอาศัยเหตุ ๔ ประการ คือ หทัยวัตถุ (รูปหัวใจ) ธัมมารมณ์ อารมณ์เกิดทางใจ (นาม รูป ภวังคจิต มนสิการ ความตั้งใจและใส่ใจ อย่างนี้เป็นเหตุ มโนวิญญาณจึงเกิดขึ้นเป็นผล
- บางส่วนจาก "วิปัสสนากรรมฐาน แนวปฏิบัติมี รูป นาม เป็นอารมณ์"
-
-
