ลงพื้นที่ครั้งที่ 5วิจัยการทำขวัญข้าว ลงพื้นที่ครั้งที่ 5 ตำบลบางพระ อำเภอนครชัยศรี จังหวัดนครปฐมวัน อาทิตย์ ที่ 11 มีนาคม 2561
กลุ่มของพวกเราได้เดินทางออกจาก มหาวิทยาลัยราชภัฏนครปฐม 10:30 น. เพื่อที่จะเดินทางไปที่บ้านของนางฉวี ชูชะเอม บ้านเลขที่ 48 ต.บางพระ อ.นครชัยศรี จ.นครปฐม เพื่อที่จะไปสอบถามเกี่ยวกับประวัติความเป็นมาของการทำขวัญข้าว พอไปถึงบ้านของคุณยาย พวกเราก็ได้เริ่มสอบถามเรื่องของความเป็นมาของพิธีทำขวัญข้าว คุณยายจึงอธิบายว่า ประเพณีการทำขวัญข้าวเป็นประเพณีของประเทศไทยที่มีมาตั้งแต่สมัยโบราณโดยมีความเชื่อว่าเป็นประเพณีที่มีเทพเจ้าเป็นเจ้าของมีอำนาจในการดลบันดาลให้ผู้ปลูกข้าวได้ผลผลิตมากหรือน้อยคือเจ้าแม่โพสพตามความ เชื่อว่าแม่โพสพมีพระคุณจึงต้องทำขวัญเป็นการกล่าวขอขมาต่อต้นข้าวทุกครั้งที่มีการเปลี่ยนแปลงเกิดขึ้นกับต้นข้าว ทั้งการเกิดเองตามธรรมชาติ และจากการที่มนุษย์จะกระทำอะไรก็ตามกับต้นข้าว เช่น การเกี่ยวข้าว อีกทั้งเพื่อเป็นการขอบคุณและเอาใจแม่โพสพที่ให้ความอุดมสมบูรณ์แก่พื้นนาและเพื่อขออภัยและเรียกขวัญ แม่โพสพ เพื่อเป็นสิริมงคลดลบันดาลให้มั่งมียิ่งขึ้น ปกติจะทำกันในวันศุกร์ซึ่งถือว่าเป็นวันขวัญข้าว
ท้องนาข้าว ต.บางพระ อ.นครชัยศรี จ.นคปฐม
ประเพณีทำขวัญข้าวของบางจังหวัด อาจมีประเพณีทำขวัญข้าว อยู่ 2 ช่วง คือ ช่วงที่ข้าวตั้งท้อง และช่วงข้าวพร้อมเกี่ยว โดยในแต่ละช่วงจะมีเครื่องเซ่นไม่เหมือนกัน เครื่องเซ่นของการทำขวัญข้าวตอนตั้งท้อง ด้วยความเชื่อที่ว่า แม่โพสพเป็นมนุษย์หรือสิ่งมีชีวิตเช่นเดียวกัน พอข้าวตั้งท้อง จึงเชื่อว่าจะอยากทานอาหารเหมือนคนท้อง สิ่งที่ขาดไม่ได้ในเครื่องเซ่นช่วงดังกล่าวจึงเป็นของรสเปรี้ยว ด้วยความเชื่อว่าแม่โพสพเป็นผู้หญิง จึงต้องมีน้ำอบ น้ำหอมด้วย โดยคนที่ทำพิธีมักจะเป็นผู้หญิงเจ้าของที่นา แต่พิธีนี้ให้โอกาสผู้ชายทำได้แต่ไม่นิยม หลังจากจุดธูปปักลงบนที่นาพร้อมกล่าวคำขอขมาต่าง ๆ แล้วแต่ที่จะนึกได้ ส่วนมากก็จะเป็นการบอกกล่าวถึงสิ่งที่กำลังจะทำ
ท้องนาข้าว ต.บางพระ อ.นครชัยศรี จ.นคปฐม
