ขอบคุณภาพประกอบจาก Google.

   บันทึกเท่าที่จำความได้ตอนนี้ย้อนกลับไปเป็นเด็กอีกครั้ง สมัยมีควายอยู่ในคอกห้าหกตัว จำชื่อได้สองตัวอีค้ำอีคูณ ตัวอื่นๆก็มีชื่อเรียกแตกต่างกันไป แต่อีค้ำอีคูณเป็นสองตัวที่อยู่ป็นควายแก่ควายเฒ่าประจำคอก คนที่เลี้ยงควายประจำบ้านจะเป็นพี่จง พี่สาวที่ยึดตำแหน่งนี้มาเนิ่นนาน จนควายหดหายไปจากหมู่บ้าน เหลือไว้แต่ความทรงจำเก่าๆเท่านั้น

   หลังเลิกเรียนพวกเราจะออกไปตีตั๊กแตนจับจิ้งหรีด จับเขียด จับปู แล้วแต่จะได้อะไรเป็นวัตถุดิบสำหรับทำอาหารเข้าบ้านกัน ได้มากน้อยก็นำมาทำกินได้เท่าที่ได้ หากเจอกองขี้ควายสดใหม่ที่เพิ่งถูกเจ้าตัวถ่ายกองไว้ตามทุ่งนาหน้าแล้ง พวกเราจะปักไม้จองไว้ และเป็นที่เข้าใจและยอมรับกันตามมารยาทของพวกเราว่า ขี้ควายกองนั้นห้ามใครมาแตะต้องเป็นอันขาด

   รุ่งเช้าพอฟ้าสาง พวกเราก็ถือคุถัง พร้อมเสียมน้อยอาวุธประจำกาย เดินบ้างวิ่งบ้างเสียงดังก๊องแก็งๆตรงดิ่งไปหากองขี้ควายที่จองไว้ด้วยกลัวว่าจะมีขโมยมาแอบช้อนขี้ควายขุดเอาขวยกุดจี่ไปก่อน หรือหากเจอกองที่ไม่มีการปักไม้จองก็ถือว่าโชคดีไป และจะโชคดีมากหากกองนั้นมีกุดจี่มากมายยั่วเยี่ย เช่นเดียวกันบางกองที่จองไว้ก็อาจจะมีน้อยหรือไม่มีเลยก็ถือว่าโชคไม่ดีไป 

   วิธีขุดขวยกุดจี่ก็ง่ายๆ หากเป็นกอง(ขี้ควาย)ที่ใหม่ๆจะตักขี้ควายออกไปก่อน เพราะจะไม่มีกุดจี่ในกองสักเท่าไหร่ และเมื่อตักออกแล้วก็ลองขุดตามรูใต้กองนั้นก็อาจจะพอได้บ้างแต่น้อย ดังนั้นถ้าเจอกองขี้ควายใหม่ๆพวกเราจะไม่ขุด จะปักจองไว้ก่อน ส่วนกองเก่าทั้งที่จองและไม่ได้จอง จะพบว่ามีกุดจี่มากกว่า ทั้งในขี้ควายและรูใต้กองที่กุดจี่ขุดลงไป

   ประเภทของกุดจี่ก็มีทั้งกุดจี่คุ่มตัวดำๆ กุดจี่หวายตัวน้ำตาลออกลายๆ กุดจี่แดงตัวสีแดง ส่วนกุดจี่ขี้ตัวใหญ่ๆจะไม่นิยมเก็บกันเพราะเข้าใจว่ามันไปมุดขี้คนมาจนกลิ่นเหม็นติดตัวมา ไม่เหมือนกุดจี่ที่เก็บมาทำอาหารจะอยู่กับขี้ควายซึ่งกลิ่นไม่เหม็นเพราะควายกินหญ้า กุดจี่เบ้าอีกประเภทหนึ่งที่หายากแต่พวกเราจะสนุกมากที่เห็นมันกลิ้งเบ้า บางคนก็แกล้งมันเอาเบ้าไปซ่อนบ้าง บางคนก็จัดการเก็บโยนลงคุไปเลย

   กุดจี่สักสี่ห้ากองหากเจอเยอะก็พอที่จะเป็นอาหารเช้าก่อนไปโรงเรียนได้ รวมทั้งกบเขียด ตั๊กแตนที่พวกเรานำไปให้แม่พี่สาว เข้าครัวทำแกงคั่ว แกงอ่อม ทำแจ่ว หรือแล้วแต่จะทำตามปริมาณที่ได้มานั้น

   และเป็นเมนูอาหารที่เอร็ดอร่อย อย่าบอกใครเชียวนะคร้าบ

.....................