บริบทชุมชนบ้านบ้องตี้ล่าง<p> ชุมชนบ้านบ้องตี้ เป็นหมู่บ้านชายแดนไทย –เมียนมาร์ มีช่องทางเข้าออกระหว่างประเทศไทยและประเทศเมียนมา โดยมีเทือกเขาตะนาวศรีเป็นเส้นแบ่งพื้นที่ของทั้งสองประเทศ หลังแนวพรมแดนนี้ ในอดีตเป็นที่ตั้งของหมู่บ้านกะเหรี่ยง ซึ่งชาวบ้านทั้งสองฝั่งมีปฏิสัมพันธ์กันอย่างยาวนาน หมู่บ้านเหล่านี้ได้แก่ หมู่บ้านห้วยโมง กะวอวา (ลานช้างเผือก) ลอกเอาะ และหมู่บ้านเมตตา ผู้คนสองฝั่งมีการไปมาหาสู่กันเป็นประจำ ภายหลังการแพ้สงครามของ “กองทัพสหภาพแห่งชาติกะเหรี่ยง” (Karen National Union: KNU) ต่อกองทัพเมียนมาร์ หรือเหตุการณ์ที่ชาวบ้านบ้องตี้เรียกกันว่า “ค่ายกะเหรี่ยงตะวันแตก” ในปี พ.ศ. 2540 ทำให้เกิดการหลั่งไหลเข้ามาของกะเหรี่ยงฝั่งพม่าเป็นจำวนมาก และส่งผลให้ชายแดนถูกปิดตัวลง และหมู่บ้านในฝั่งเมียนมาร์ เช่น ห้วยโมง ลานช้างเผือก ลอเอาะ เป็นต้น กลายเป็นหมู่บ้านร้าง ในขณะที่ชุมชนบ้องตี้มีการขยายตัวอย่างต่อเนื่อง จากการขยายพื้นที่ทำกิน และการเพิ่มขึ้นของประชากรกะเหรี่ยงซึ่งเป็นกลุ่มคนดั้งเดิมของชุมชน และการอพยพเข้ามาของคนกลุ่มต่างๆ ซึ่งมีมากตั้งแต่หลังปี พ.ศ. 2500 เป็นต้นมา เช่น คนไทย กะเหรี่ยงฝั่งประเทศเมียนมาร์หรือที่ชาวบ้านเรียกกันว่ากะเหรี่ยงนอก เมียนมาร์/ทวาย แขกและคนมอญ กะเหรี่ยงฝั่งประเทศเมียนมาร์เป็นหมู่บ้านเล็กๆ กลับกลายเป็นชุมชนขนาดใหญ่ ซึ่งมีความหลากหลายและซับซ้อนของพื้นที่และผู้คน (เรวดี อุลิต, 2552: 32) </p><p> บ้านบ้องตี้ล่าง ตำบลบ้องตี้ อำเภอไทรโยค จังหวัดกาญจนบุรีโดยทั่วไปเป็นเนินเขาเตี้ยๆ สลับกับที่ราบ บริเวณชุมชนถูกล้อมรอบไปด้วยป่าและภูเขาที่เรียงรายสลับซับซ้อนกันออกไป บริเวณแนวภูเขาและผืนป่ารอบนอกกลายเป็นเส้นแบ่งระหว่างชุมชนบ้องตี้กับหมู่บ้านและตำบล และประเทศเมียนมาร์ ปัจจุบันชุมชนบ้านบ้องตี้อยู่ในเขตการปกครองของหมู่ที่ 1 บ้านบ้องตี้บน หมู่ที่ 2 บ้านบ้องตี้ล่าง และหมู่ที่ 3 บ้านท้ายเหมือง มีเอกสารงานวิจัยหลายชิ้นที่ได้กล่าวถึงที่มาของชุมชนแห่งนี้ อาทิ งานวิจัยเรื่อง ความมั่นคงทางอาหารในระดับครัวเรือนของคนชายขอบ: รูปแบบการบริโภค และแหล่งที่มาของอาหารของครัวเรือนกะเหรี่ยงภาคตะวันตก ประเทศไทย โดยสุรชัย รักษาชาติ (2545: 47 - 49) และงานวิจัยเรื่อง 80 ปี ของชุมชนบ้องตี้: จาก “หมู่บ้านกะเหรี่ยง” ถึง “หมู่บ้านชายแดน” โดยเรวดี อุลิต (2552: 30 -33) และงานวิจัยเรื่องกะเหรี่ยงในนอกปฏิสัมพันธ์ชุมชนชายแดน โดย คมลักษณ์ ไชยยะ (2551: 23- 25) ได้กล่าวถึงที่มาของบ้องตี้ สอดคล้องกัน กล่าวคือ “บ้องตี้” มีที่มา 2 กรณี ด้วยกัน คือ </p><p> ข้อมูลจากเอกสารพบว่า บ้องตี้ น่าจะเพี้ยนมาจากคำในภาษากะเหรี่ยง ซึ่งเพี้ยนมาจากคำว่า “เปาะทิ” มีความหมายว่า “ห้วยน้ำเหลือง” ชุมชนมีแหล่งน้ำธรรมชาติ ซึ่งเป็นหลักฐานยืนยันได้ชัดเจนว่า บริเวณถิ่นนี้เป็นที่จุดพักของผู้คนมาตั้งแต่สมัยอดีตยุคก่อนประวัติศาสตร์จากคำที่กล่าวมาข้างต้นผู้วิจัยสันนิษฐานว่า ห้วยน้ำเหลืองอาจจะมาจากชื่อ ลำห้วยในชุมชน และจากสภาพของภูเขาหินปูนที่มีสีเหลืองติดบริเวณผา ซึ่งสอดคล้องกับการจัดสนทนากลุ่มที่ได้สอบถามถึงที่มาของชื้อหมู่บ้านบ้องตี้ ที่ได้กล่าวว่า </p><p> </p><p> “บ้องตี้ มาจากภาษากะเหรี่ยงนะ เพราะกะเหรี่ยงอาศัยอยู่หลักๆ คำว่าบ้องตี้ มันมาจากคำว่า “เบาะทิ” แปลว่า น้ำเหลือง ไม่รู้มาจากอะไร” </p><p> </p><p> ส่วนอีกความหมายหนึ่งกล่าวว่า “บ้องตี้” มาจากภาษามอญ หากพูดว่าว่า “บ้องตี่” คนมอญสามารถเข้าใจความไดทันที ชาวมอญเป็นชนชาติเก่าแก่ เคยครอบครองดินแดนพม่าตอนล่าง ซึ่งมีเมืองสะเดิมเป็นศูนย์กลาง สำหรับบ้องตี่ แปลว่า เมื่อขา บางคนบอกว่า เมื่อยน่อง ขาล้า เป็นต้น อาการปวดเมื่อนเหนื่อยล้าเหล่านี้ บ่งบอกถึงความห่างไกลของพื้นที่ อันเกิดจาการเดินทางในสมัยนั้น หากมาจากในเมืองหรือหมู่บ้านอื่นกว่าจะถึงหมู่บ้านบ้องตี้ต้องเดินกันจน “เมื่อยขา” หรือต้องเดินกันจนถึงเหนึ่งวันเต็มๆ กว่าจะไปถึงตัวอำเภอไทรโยคหรือกาญจนบุรี ดังคำกล่าว </p><p> ““บ้องตี้” มาจากภาษามอญ แปลว่า เมื่อยขา ปวดเมื่อย ล้า เพราะการเดินทางจากในอดีต มันต้องเดินทางไกล กว่าจะไปถึงเมือง ต้องเดินลัดเขา ใช้เวลาเป็นวันๆ “ </p><p> </p><p> จากการสอบถามในการจัดเวทีสนทนากลุ่ม พบว่า ชาวบ้านในชุมชนมีความเชื่อว่า หมู่บ้านบ้องตี้นั้น มาจากภาษามอญ และน่าจะเคยมีคนมอญอาศัยอยู่ก่อน แต่บ้องตี้ในยุคบรรพบุรุษของพวกเขามาตั้งถิ่นฐานมีแต่คนกะเหรี่ยง ซึ่งมีทั้งกะเหรี่ยงที่เกิดในประเทศไทยและฝั่งประเทศเพื่อนบ้าน ส่วนในมอญในชุมชนบ้องตี้มีเพียงส่วนน้อยเท่านั้น </p><p> กล่าวได้ว่า ชุมชนชายแดนบ้านบ้องตี้ล่าง ตำบลบ้องตี้ อำเภอไทรโยค จังหวัดกาญจนบุรี มีที่มาที่ยังคงสับสนของคนในชุมชนอยู่ ในทัศนะของผู้วิจัยมีความเห็นว่า คำว่าบ้องตี้ เป็นคำที่เป็นไปได้ ทั้งสองชื่อ ขณะเดียวกัน มีความเห็นว่า บ้องตี้ น่าจะเป็นภาษามอญมากกว่า เนื่องจากในอดีต การสำรวจพรมแดนระหว่างไทย - เมียนมาร์ ต้องใช้คนมอญ ซึ่งเป็นกลุ่มชาติพันธุ์ดั้งเดิมที่อาศัยอยู่บริเวณดังกล่าวในการสำรวจเส้นทาง การเดินทางสำรวจดังกล่าวต้องเดินข้ามหุบเขาตามแนวชายแดน จนต้องพูดว่า “บ้องตี้” ซึ่งแปลว่าเมื่อยขา ปวดเมื่อยนั้นเอง</p>
