Resilience Quotient (RQ) หรือ ที่เรียกกันคุ้นเคยว่าภูมิคุ้มกันทางใจ เป็นสิ่งที่ทำให้คนเราสามารถผ่านพ้นภาวะวิกฤตหรือเหตุการณ์ร้ายๆ ไปได้ โดยมีการฟื้นฟูสภาพอารมณ์และจิตใจได้อย่างรวดเร็ว ไม่จมอยู่กับความทุกข์ มีความยืดหยุ่น สามารถรับตัวได้ดี และสามารถกลับมาดำเนินชีวิตได้อย่างปกติสุขอีกครั้ง และสำหรับคนที่มี RQ ที่ดี ก็จะสามารถพลิกวิกฤตเป็นโอกาสได้อีกด้วย มีจิตใจเข้มแข็ง แกร่งกว่าเดิมได้
หลักคิดในการพัฒนาตนเองให้มี RQ ที่ดี มีเทคนิคสำคัญคือ 4 ปรับ 3 เติม ซึ่งสิ่งเหล่านี้ต้องเตรียมให้พร้อมก่อน เพื่อให้มีภูมิคุ้มกันทางใจ ทำให้สามารถต่อสู้กับเหตุการณ์เลวร้ายต่างๆ ได้อย่างมีประสิทธิภาพ
"ปรับ 4"
ปรับอารมณ์ คือ การตั้งสติ ผ่อนคลายความเครียด ไม่ท้อแท้สิ้นหวัง
ปรับความคิด คือ การคิดในแง่บวก
ปรับพฤติกรรม คือ การเปลี่ยนแปลงการดำเนินชีวิตใหม่ให้เหมาะสมกับเงื่อนไขใหม่
ปรับเป้าหมาย คือ การเปลี่ยนแปลงเป้าหมายชีวิตให้สอดคล้องกับสถานการณ์ที่เปลี่ยนแปลง
"เติม 3"
เติมศรัทธา คือ ความเชื่อที่ว่าทุกปัญหาย่อมมีทางออก
เติมมิตร คือ มิตรสหาย และครอบครัวที่คอยอยู่เคียงข้าง ให้กำลังใจ พูดคุยกับคนที่ไว้ใจเพื่อช่วยหาทางออก
เติมจิตใจให้กว้าง คือ รับฟังความคิดเห็นที่แตกต่าง มองไปให้ไกลออกจากตัวเรา ในขณะที่เรามีความทุกข์ยากลำบาก ก็ยังมีคนอื่นๆ ที่มีความทุกข์เช่นเดียวกับเรา เป็นต้น
กิจกรรมบำบัดกับ RQ
เนื่องจากในยุคปัจจุบันคนในสีชังคมมีความเครียดที่เพิ่มมากขึ้น และส่งผลทำให้มีอัตราของภาวะซึมเศร้าที่เพิ่มสูงขึ้นเรื่อยๆ ดังนั้นนักกิจกรรมบำบัดสามารถนำ RQ มาประยุกต์ใช้กับความเครียดได้ เช่น
- การที่นักกิจกรรมบำบัดประเมินสภาพทางจิตใจของผู้รับบริการ และเข้าใจในสิ่งที่ผผู้รับบริการกำลังเผชิญอยู่
- นักกิจกรรมบำบัดใช้คำพูดที่ทำให้เกิดความไว้วางใจ และทำให้ผู้รับบริการยอมเล่าเรื่องราวต่างๆที่ทำให้เกิดภาวะความเครียดได้
- นักกิจกรรมปรับสภาวะทางจิตใจ และช่วยผู้รับบริการในการปรับเปลี่ยนทัศนะคติให้เหมาะสมและเป็นไปในทางบวกมากขึ้น
- นักกิจกรรมเข้าไปปรับสภาพแวดล้อมที่ทำให้ผู้รับบริการเกิดภาวะความเครียดต่างๆ
- การแนะนำและเสริมสร้างภูมิคุ้มกันทางจิตใจให้ผู้รับบริการมีความสามารถเผชิญกับสิ่งที่เลวร้ายที่อาจเกิดขึ้นในอนาคต
