ระบบการประกันคุณภาพการศึกษา   ผู้เขียนได้เข้าร่วมประชุม     ในวันที่    23    พฤศจิกายน  2549                          ห้อง  Grand  Ballroom   ศูนย์การประชุมอิมแพ็ค  เมืองทองธานี  กรุงเทพมหานคร  ในโครงการ สมศ. สัญจร การประเมินเพื่อรับรองมาตรฐานการศึกษา  ประจำปีงบประมาณ  พ.ศ. 2550  ครั้งที่ 2  โดยเป้าหมายของการจัดกิจกรรมครั้งนี้เพื่อสร้างความเข้าใจที่ถูกต้องเกี่ยวกับการประเมินคุณภาพภายนอกระดับการศึกษาขั้นพื้นฐานเพื่อรับรองมาตรฐาน   

ท่านศาสตราจารย์กิตติคุณ ดร.สมหวัง  พิธิยานุวัฒน์
  ผู้อำนวยการสำนักงานรับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา (องค์การมหาชน)  ได้กล่าวไว้ตอนหนึ่งว่า   จากการประเมินภายนอกรอบแรกที่ผ่านมามีข้อค้นพบที่เป็นสาเหตุให้หลายโรงเรียนได้รับผลการประเมินในระดับคุณภาพปรับปรุง  ซึ่งสาเหตุที่ว่านี้พอสรุปได้ว่า
 

-ระบบประกันคุณภาพภายในสถานศึกษาที่พบส่วนใหญ่อ่อนแอมาก
โรงเรียนไม่จัดทำระบบประกันุคณภาพการศึกษาภายในสถานศึกษาให้เข้มแข็ง  วิธีการดำเนินการจัดทำประกันคุณภาพภายในสถานศึกษาให้เข้มแข็ง  หมายถึง โรงเรียนต้องจัดทำระบบประกันคุณภาพการศึกษาภายใน ระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน และระดับปฐมวัย   อย่างน้อย  18  มาตรฐาน  ตามมาตรฐานและตัวบ่งชี้ของสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน   แต่โรงเรียนกลัวว่าจะไม่ผ่านการประเมินของ  สมศ. จึงเตรียมจัดทำเอกสารไว้เพื่อรองรับการประเมิน  ซึ่งจะประเมิน จำนวน  14  มาตรฐาน   ทำให้ระบบการประกันคุณภาพภายในสถานศึกษา อ่อนแอ  

-คำว่า มาตรฐานการศึกษาขั้นพื้นฐาน   ต้องสร้างความเข้าใจให้ตรงกันว่าหมายถึง มาตรฐานการศึกษาขั้นพื้นฐาน  และมาตรฐานการศึกษาระดับปฐมวัย ของสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน   จำนวน  18  มาตรฐาน    ถือว่าเป็นมาตรฐานขั้นต่ำ  ที่เป็นแนวทางให้โรงเรียนใช้ประเมินตนเอง  ซึ่งโรงเรียนอาจจะกำหนดมาตรฐานที่ 18++(19,20...........)  เพิ่มขึ้นอีกก็ได้  

-ผู้บริหารโรงเรียน  ให้การสนับสนุนในการบริหารจัดการไม่ถูกต้อง  และมาตรฐานด้านผู้บริหารเองก็ได้ระดับคุณภาพปรับปรุง   โดยเฉพาะด้านวิชาการ  

-มาตรฐานด้านครู   ครูส่วนใหญ่มีคุณวุฒิและมีวิทยฐานะที่สูงขึ้น   แต่กลับขาดความสามารถในการจัดการเรียนการสอนที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ   สะท้อนให้เห็นว่า ในการประเมินคุณวุฒิและวิทยฐานะของครูยังประเมินจากเอกสาร หลักฐาน  ที่ครูสร้างขึ้น ไม่ได้ประเมินตามสภาพจริง  

-เรื่องการจัดทำรายงานการประเมินตนเอง  หรือรายงานพัฒนาคุณภาพการศึกษาประจำปี  เป็นหน้าที่ของโรงเรียนที่ต้องดำเนินการจัดทำทุกปี เพื่อรายงานผลการดำเนินงานของโรงเรียนในรอบปีที่ผ่านมาให้ผู้เกี่ียวข้องได้ทราบ  ไม่ใช่รายงานเพื่อรอรับการประเมินภายนอก  ดังนั้น  การจัดทำรายงานการประเมินตนเอง  หรือรายงานการพัฒนาคุณภาพการศึกษาประจำปี  จะทำรูปแบบใดก็ได้ที่จะสื่อให้ผู้อ่านเห็นภาพว่าในรอบปีที่ผ่านมา โรงเรียนทำอะไร  ทำอย่างไร  ทำที่ไหน  ทำกับใคร  เกิดผลอย่างไร  มีอุปสรรคอะไรบ้าง  ซึ่งถ้าโรงเรียนดำเนินการประกันคุณภาพการศึกษาภายในตามมาตรฐานของ สพฐ จำนวน  18  มาตรฐาน  ก็ต้องรายงานตาม 18  มาตรฐาน  โรงเรียนที่บริหารงานตามโครงการระบบดี  โรงเรียนมีคุณภาพ  ก็รายงานการประเมินตนเองตามแบบนั้น  สมศ.เข้าใจดี  ไม่ต้องรายงานกาประเมินตนเอง ตาม  14  มาตรฐาน ของสมศ.   ผู้เขียนมีเจตนาจะสร้างขวัญและกำลังใจให้กับทุกโรงเรียนที่จะรับการประเมินภายนอกจาก สมศ.  ไม่ว่าจะเป็นรอบใดก็ตาม  ถ้าเราพัฒนาคุณภาพโดยจัดให้เป็นระบบและยั่งยืน จะรับการประเมินรอบใดก็คงไม่ต้องวิตกกังวล   

เป้าหมายหลักของการปฏิรูปการศึกษา  คือ  การปฏิรูปการเรียนรู้  เพื่อให้ผู้เรียนได้เกิดการเรียนรู้ที่พึงประสงค์  ซึ่งจะปฏิรูป  6  ด้าน

1.การจัดการเรียนการสอนที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ

2.ปฏิรูปหลักสูตร

3.ปรับปรุงการเรียนการสอน

4.การวิจัย

5.การประกันคุณภาพภายใน,ภายนอก

6.เทคโนโลยีทางการศึกษา  

ส่วนการปฏิรูปการบริหารจัดการเป็นตัวเอื้อให้เกิดการปฏิรูปการเรียนรู้ให้มีประสิทธิภาพ