อโยธยา อยุธยา โยเดีย

อโยธยา อยุธยา โยเดีย


หลายคนคงจะคุ้นกับสามคำนี้ อโยธยา อยุธยา โยเดีย วันนี้ขอนำเสนอความรู้เกี่ยวกับคำสามคำนี้กันครับ


อโยธยา


คำว่า อโยธยา นั้นปรากฎทั้งทางประเทศไทยและอินเดีย หากใครเคยศึกษาเกี่ยวกับรามายณะทางฝั่งอินเดีย หรือรามเกียรติ์ทางฝั่งไทยคงจะคุ้นเคยกัน

ทางฝั่งอินเดีย อโยธยา เป็นเมืองเก่าแก่ในประเทศอินเดียอยู่ในรัฐอุตตรประเทศ ชาวฮินดูเชื่อว่าพระรามเคยครองราชย์ที่เมืองนี้ อโยธยาตั้งอยู่ริมฝั่งแม่น้ำสรยุ ทุกปีในเดือนพฤศจิกายนซึ่งเป็นเดือนประสูติของพระรามและเดือนธันวาคมซึ่งเป็นเดือนที่พระรามอภิเษกกับพระนางสีดามีชาวฮินดูมาแสวงบุญที่อโยธยา

ทางฝั่งไทย อโยธยา สันนิษฐานว่าเป็นชื่อของอาณาจักรโบราณตั้งมาก่อนกรุงศรีอยุธยา ซึ่งตั้งอยู่ตรงฝั่งตะวันออกของเกาะเมืองอยุธยาในปัจจุบันครับ เพราะพบหลักฐานทางโบราณคดีที่เก่าแก่กว่ากรุงศรีอยุทธยาอยู่ในบริเวณนั้นมาก โดยอิงจากหลักฐานเชิงตำนานและศิลาจารึกต่างๆ ซึ่งน่าจะเป็นรัฐหนึ่งในลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยาที่มีความใกล้ชิดกับรัฐละโว้ และน่าจะเป็นรัฐเครือญาติกัน และน่าจะขึ้นมาเป็นเมืองศูนย์กลางในแถบลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยาแทนละโว้ซึ่งการคมนาคมไม่สะดวกเพราะแม่น้ำลพบุรีตื้นเขิน


อยุธยา

อาณาจักรอยุธยา เป็นอาณาจักรของชนชาติไทยในลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยาในช่วง พ.ศ.1893 ถึง พ.ศ.2310 มีกรุงศรีอยุธยาเป็นศูนย์กลางอำนาจหรือราชธานี ทั้งยังมีความสัมพันธ์ทางการค้ากับหลายชาติ จนถือได้ว่าเป็นศูนย์กลางการค้าในระดับนานาชาติ

สันนิษฐานว่าเมื่อเกิดห่าหรือกาฬโรคระบาด พระเจ้ารามาธิบดีจึงย้ายตัวเมืองเข้ามาอยู่ในบริเวณเกาะเมืองในปัจจุบัน และมีผู้สันนิษฐานว่าคงจะเปลี่ยนชื่อเมืองจาก 'อโยธยา' เป็น 'อยุทธยา' เป็นการแก้เคล็ดหรือล้างอุบาทว์ (ซึ่งจริงๆทั้งสองชื่อก็มีความหมายเดียวกันคือ 'เมืองที่ไม่อาจต่อรบ' แค่แปลงรูปสระเฉยๆ)

ถึงแม้จะสถาปนากรุงศรีอยุทธยาแล้ว ก็ยังปรากฏใช้ชื่อ 'อโยธยา' ที่เป็นชื่อเดิมอยู่ควบคู่กันไปครับ ไม่ใช่ว่าเปลี่ยนแล้วเลิกใช้ อย่างเช่นในจารึกพระธาตุศรีสองรักสมัยสมเด็จพระมหาจักรพรรดิที่เรียกว่า 'กรุงศรีอโยทยา' เป็นต้น หรือในสมุดภาพไตรภูมิกรุงศรีอยุธยา เล่มที่ ๖ (ประมาณอายุไว้ราวสมัยพระเจ้าปราสาททอง) ก็ยังสะกดชื่อเมืองว่า 'ศีรโยท่ญา' หรือในวรรณกรรมสมัยต้นอยุทธยาอย่างลิลิตพระลอก็เรียกชื่อว่า 'พระนครศรีอโยธยา'


โยเดีย


คนเมียนมาร์เขาเรียกคนไทยว่า "โยเดีย" ก่อนอื่นมาทำความเข้าใจคำว่า อโยธยา-อยุธยา กันก่อน


อโยธยา-อยุธยา  รากศัพท์ของชื่อมาจากคำว่า อยุทธ  มีความหมายว่าสู้ไม่ได้  เมื่อนำมาเป็นชื่อเมืองจึงหมายความว่า เมืองที่ไม่อาจสู้ได้ ไม่อาจเอาชนะได้  


เมื่อพม่ามาทำสงครามกับไทย  จึงใช้วิธีการตัด อ ออกจาก อโยธยา  เพื่อจะได้มีความหมายว่า ยุทธ หมายถึงสู้ได้ เอาชนะได้  เพื่อเป็นการตัดไม้ข่มนาม  พม่าจึงเรียกว่า โยธยา แล้วเสียงก็กร่อนมาเป็น โยธิยา-โยดิยา-โยเดีย


ขอบคุณสำหรับการติดตามครับ

เนติพงศ์

นักศึกษาวิชาชีพครู



บันทึกนี้เขียนที่ GotoKnow โดย  ใน มุมมอง ทัศน ความแตกต่าง



ความเห็น (0)

หมายเลขบันทึก

630713

เขียน

05 Jul 2017 @ 09:25
()

แก้ไข

05 Jul 2017 @ 09:26
()

สัญญาอนุญาต

ครีเอทีฟคอมมอนส์แบบ แสดงที่มา-ไม่ใช้เพื่อการค้า-ไม่ดัดแปลง
ดอกไม้: 1, อ่าน: คลิก