ระบบวิดีโอออนดีมานด์ (Video on Demand)

วิดีโอออนดีมานด์ (VDO on Demand); VoD

สื่อการเรียนการสอนพื้นฐานของ e-Learning

โดย นายธงชัย หอนอก

นักศึกษา ระดับประกาศนียบัตรบัณฑิตวิชาชีพครู มหาวิทยาลัยราชภัฏชัยภูมิ

ซึ่งเป็นช่วงที่วิดีโอออนดีมานด์ (VDO on Demand) หรือวีดิทัศน์ตามประสงค์ กำลังเข้ามาได้ไม่นานนักและหลายๆ ถาบันโดยเฉพาะระดับอุดมศึกษาก็ให้ความสำคัญมาก ถึงขนาดลงทุนจัดงบประมาณให้กับ VoD เป็นเงินนับล้าน กอรปกับเป็นช่วงที่ Internet ก็เข้ามามีบทบาทมากยิ่งขึ้นเช่นกัน ในการใช้ประกอบการเรียนการสอนทางไกลที่เรียกกันว่า e-Learning และพอมาถึงวันนี้ วิดีโอออนดีมานด์ ลดบทบาทลงไปมาก แต่กลับมาแฝงอยู่ในระบบ Web Bases Instruction; WBI แทน ผมจึงขอนำข้อเขียนดังกล่าวนี้ มานำเสนอใหม่ให้ทันต่อรูปแบบการเรียนการสอนที่กำลังเปลี่ยนไปในปัจจุบัน

ด้วยเหตุที่ วิดีโอหรือวีดิทัศน์ ยังคงเป็นสื่อที่มีบทบาทสำคัญในการเสนอสาระข้อมูลข่าวสาร จนเป็นที่ยอมรับกันทั่วโลกมาช้านานและทรงประสิทธิภาพ ไม่ว่าจะอยู่ในรูปของการแพร่ภาพออกอากาศทางสถานีโทรทัศน์ (Broadcasting) เทปวีดิทัศน์ (Video Tape) สู่แผ่นวีดิทัศน์ (Video CD, DVD) แต่ก็ยังมีข้อจำกัดอยู่อีกหลายประการ เช่น เรื่องจำนวนในการให้บริการ คุณภาพและความทนทาน ความเร็วในการค้นหาและควบคุม ตลอดจนการบันทึกและติดตามผล สื่อวีดิทัศน์ยุคใหม่จึงได้ถูกพัฒนาขึ้น โดยการนำไปเก็บไว้บนเครือข่ายความเร็วสูง (Server) ในระบบเครือข่าย (Network) ที่นำเอาเทคโนโลยีคอมพิวเตอร์เข้ามาประยุกต์ใช้ ซึ่งถือได้ว่าเป็นจุดเปลี่ยนเข้าสู่ยุคแห่งโลกดิจิตอลอย่างแท้จริง

Video on Demand เป็นระบบสื่อประสมปฏิสัมพันธ์ Multimedia Interactive บนเครือข่าย Computer Network ที่ทำงานเหมือนกับเคเบิลทีวี (CATV) แตกต่างตรงที่มีจำนวนเรื่องให้ผู้ชมได้มีโอกาสได้เลือกเองมากกว่า โดยไม่คำนึงว่ากำลังให้บริการรายการใดกับใครอยู่ในขณะนั้น และไม่ต้องเสียเวลารอชมต่อจากผู้อื่น อีกทั้งผู้ชมเองก็สามารถควบคุมการเล่นหรือศึกษาได้ด้วยตนเองบนเครื่องคอมพิวเตอร์ PC ที่ต่อเชื่อมระบบเครือข่าย

ส่วนประกอบที่สำคัญของ VDO on Demand

  • เครื่องแม่ข่าย (Video, Multimedia Server) เป็นที่เก็บข้อมูลวีดิทัศน์และบทเรียนสื่อประสมขนาดใหญ่ ที่มีความสามารถส่งภาพและเสียงได้อย่างต่อเนื่องให้กับเครื่องลูกข่าย
  • เครือข่าย (Computer Network) เป็นเส้นทางที่ใช้เชื่อมต่อสัญญาณระหว่างเครื่องแม่ข่ายและเครื่องลูกข่าย อาจเป็นระบบ ATM หรือ เคเบิลใยแก้วก็ได้ตามความเหมาะสมของเทคโนโลยีในขณะนั้น
  • เครื่องลูกข่าย (Client) เป็นเครื่องปลายทางที่รับสัญญาณวีดิทัศน์และบทเรียนจากเครื่องแม่ข่ายโดยมี Software ที่สามารถเรียกและควบคุม รวมทั้งถอดรหัสสัญญาณดิจิตอลออกมาเป็นภาพบนหน้าจอ
  • Software ที่ใช้ในการติดต่อสื่อสาร และประเมินผลการเรียน

VoD กับการให้บริการด้านการศึกษา

เราสามารถประยุกต์ใช้กับงานการเรียนการสอนทั้งในและนอกห้องเรียนได้อย่างกว้างขวาง เช่น

  • บทเรียนวีดิทัศน์ปฏิสัมพันธ์ที่จัดทำขึ้นโดยเฉพาะในรายวิชานั้นๆ
  • สารคดีทั่วไปซึ่งอาจบันทึกรายการมาจากทางสถานีโทรทัศน์
  • การถ่ายทอดสดการเรียนการสอนผ่านระบบเครือข่าย หรือโทรทัศน์วงจรปิดบนเครือข่าย
  • บันทึกการบรรยายการเรียนการสอนในชั้นปกติ เพื่อการทบทวนหรือพลาดการเข้ารับฟัง
  • ปฏิสัมพันธ์บนเครือข่ายที่แท้จริงกับระบบมัลติมีเดีย Multimedia Interactivity ที่ผู้เรียนสามารถสร้างระบบเครือข่ายการเรียนรู้ได้ด้วยตนเอง ในลักษณะ e-Learning ที่มีทั้งบทเรียน แหล่งเรียนรู้ แหล่งสืบค้นข้อมูลระบบ e-Library และติดต่อสื่อสารระหว่างผู้สอนและกลุ่มผู้เรียนหรือผู้สนใจ (web boards) รวมทั้งการประเมินผลการเรียนอีกด้วย

อย่างไรก็ตามการนำ VoD มาใช้ประกอบการเรียนการสอนใน e-Learning นั้น ผู้สอนจะต้องพัฒนาเนื้อหาและปรับปรุงวิธีการสอนให้ทันกับศาสตร์หรือข้อมูลของเรื่องนั้นๆอยู่เสมอ คอยช่วยเหลือให้ผู้เรียนสามารถบูรณาการสิ่งที่กำลังศึกษา และคอยให้คำปรึกษาชี้แนะในการเข้าถึงแหล่งข้อมูล การสร้างเครือข่ายการเรียนรู้แก่ผู้สนใจในกลุ่มเดียวกันแต่ต่างสถาบัน/สถานที่/เวลา การวิเคราะห์และสังเคราะห์ข้อมูลที่ได้มาจากหลายๆแหล่ง รวมทั้งการประเมินข้อมูลที่ได้มาให้แก่ผู้เรียน

ทางด้านบทบาทของนักเทคโนโลยีการศึกษาก็จะต้องเข้ามาทำหน้าที่ผลิตสื่อการเรียนการสอน (Course Ware) ให้เพียงพอและทันต่อพัฒนาการทางด้านเทคโนโลยี โดยการร่วมมือกับผู้สอนให้มีจำนวนมากพอและหลากหลายสอดคล้องกับหลักสูตร ในรูปของวีดิทัศน์และสื่อมัลติมีเดีย ด้วยการผลิตขึ้นเอง จัดซื้อจัดหา ขอยืมหรือแลกเปลี่ยน เป็นต้น

ผู้บริหารสถาบันการศึกษาก็จะต้องสนับสนุนอุปกรณ์และบุคลากร ให้มีการพัฒนาอย่างต่อเนื่องและเพียงพอกับความต้องการ หากเห็นว่าการนำวีดิทัศน์ มาใช้ประกอบการเรียนการสอนจะช่วยยกระดับคุณภาพการศึกษาได้ โดยเฉพาะคณะหรือหลักสูตรรายวิชาที่เปิดใหม่ เน้นหรือเสริมการบริหารจัดการเรียนการสอนทางไกลแบบ E-Learning และ Tele-Conference ที่ต้องใช้เทปวีดิทัศน์ประกอบการเรียนการสอนเป็นอย่างมากในการทบทวนบทเรียน หรือกรณีศึกษาต่างๆ อีกทั้งผู้เรียนเองก็สามารถติดต่อสื่อสารกับเพื่อนและอาจารย์ผู้สอน สามารถสืบค้นข้อมูลเพิ่มเติมจากห้องสมุดอิเล็กทรอนิกส์ ผ่านระบบเครือข่ายของสถาบัน และนำผลจากการศึกษาด้วยตนเองมาสรุปหรือปรึกษากับอาจารย์ผู้สอนในชั้นเรียน ในลักษณะ Discussion แล้วจึงมารับเนื้อหาบทเรียนต่อไป ด้วยวิธีการจัดการเรียนการสอนแบบนี้จะทำให้ลดต้นทุนลงได้มากทีเดียวทั้งเวลาและงบประมาณ อาจารย์ก็จะใช้เวลาในการสอนเนื้อหาบทเรียนที่ยากๆได้มากและลึกซึ้งขึ้นในชั้นเรียน

อาจกล่าวได้ว่านี่คือส่วนหนึ่งในกิจกรรมการเรียนการสอนพื้นฐานของ E-Learning ที่เป็นผลพวงมาจากเทคโนโลยีที่มีการพัฒนาอยู่ตลอดเวลา ซึ่งการศึกษาของประเทศจะต้องก้าวให้ทัน และสามารถเลือกรับนำมาปรับใช้ให้ตรงกับวัตถุประสงค์/ปรัชญาการศึกษาของแต่ละสถาบัน

เอกสารอ้างอิง

ประศักดิ์ หอมสนิท. “วิดีโอ ออน ดีมานด์ VoD” เทคโนโลยีและสื่อสารการศึกษาสู่ปี 2000 เอกสารประกอบ

การประชุมเชิงปฏิบัติการ, ภาควิชาโสตทัศนศึกษา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย 2542 : หน้า 21-23.

V Quest Server. “Video on Demand” DVM Digital Video & Multimedia Magazine, No,1 มกราคม 2543 :

บันทึกนี้เขียนที่ GotoKnow โดย  ใน video on demand



ความเห็น (0)